تولید سالانه ۱۸۵ هزار تن پلاستیک

«جهان‌صنعت»- دیروز مصادف با ۵ ژوئن روز جهانی محیط‌زیست بود. روز جهانی محیط‌زیست به عنوان بزرگ‌ترین روز بین‌المللی محیط‌زیست است. مجمع عمومی ملل متحد در سال ۱۹۷۳ روز جهانی محیط‌زیست را مصوب کرد و امسال پنجاهمین سالگرد گرامیداشت روز جهانی محیط‌زیست است. در طول پنج دهه گذشته این روز به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بسترهای جهانی برای اطلاع‌رسانی درخصوص مسائل مرتبط با محیط‌زیست بوده است و ده‌ها میلیون نفر در سراسر جهان به صورت برخط و حضوری در فعالیت‌ها، رویدادها و اقدامات مربوطه شرکت کرده‌اند. هر سال یک موضوع مهم زیست‌بومی شعار محوری این روز است تا تاکیدی خاص بر نگرانی محیط‌زیستی در آن دوران باشد. امسال این روز به میزبانی کشور ساحل عاج و با حمایت کشور هلند با شعار «راه‌حل‌هایی برای آلودگی پلاستیکی» برگزار می‌شود.
به همین مناسبت مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: براساس گزارش دفتر برنامه‌های محیط‌زیستی سازمان ملل (UNEP) حدود ۱۳۰ کشور قوانین و مقرراتی را برای ممنوعیت توزیع و کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی تدوین و اجرا کرده‌اند. مهدی خادم‌ثامنی افزود: درخصوص مدیریت اجرایی پسماندهای عادی، کیسه‌های پلاستیکی نازک با وجود وزن کمی که دارند جمع‌آوری آنها بسیار پرهزینه و دشوار است و بازیافت‌ این کیسه‌ها نیز مقرون‌به‌صرفه نیست. بدین جهت آیین‌نامه‌ اجرایی درخصوص کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی با هماهنگی سایر دستگاه‌ها مانند سازمان صدا و سیما، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت کشور، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان ملی استاندارد تهیه و تقدیم هیات دولت شد که در نهایت مهرماه ۱۴۰۱ به تصویب رسید.
وی ضمن اشاره به اینکه کیسه‌های پلاستیکی غالبا از جنس پلی‌اتیلن یا پلی‌‌پروپیلن و به‌صورت تک‌لایه یا چندلایه‌ای هستند، افزود: آیین‌نامه کاهش مصرف پلاستیک و میکروپلاستیک‌ها در ۱۰ ماده تصویب شد و در ماده ۲ آن- یکی از مهم‌ترین مواد آیین‌نامه مذکور است- وزارت صمت مکلف است برنامه‌ای پنج ساله را تدوین کند تا سالانه ۲۰ درصد از ظرفیت تولیدی کیسه‌های پلاستیکی نازک با ضخامت کمتر از ۲۵ میکرون با کیسه‌های زیست تخریب‌پذیر یا سازگار با محیط‌زیست جایگزین شود.
خادم‌ثامنی با اشاره به ماده ۱ آیین‌نامه که به تعریف کیسه‌های زیست تخریب‌پذیر و سازگار با محیط‌زیست پرداخته است، گفت: براساس ماده ۲ مقرر شد یک شیوه‌نامه تشویقی توسط وزارت صمت و سازمان حفاظت محیط‌زیست تدوین و توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی ابلاغ شود. وی همچنین درباره ماده ۳ آیین‌نامه توضیح داد: براساس این ماده، وزارت صمت با همکاری وزارت کشور شیوه‌نامه‌ای در جهت کاهش تولید پسماند و محدود کردن تولید، توزیع و مصرف کیسه‌های پلاستیکی تهیه خواهد کرد. همچنین در این ماده بر ممنوعیت توزیع رایگان کیسه‌های پلاستیکی به جز میوه‌فروشی‌ها و ممنوعیت توزیع کیسه‌های پلاستیکی نازک با ضخامت کمتر از ۲۵ میکرون تاکید شده است. وی با بیان اینکه در شیوه‌نامه ماده ۳ ممنوعیت توزیع کیسه‌های کمتر از ۲۵ میکرون وجود دارد، افزود: این کیسه‌ها بسیار نازک و سبک هستند و تجزیه و بازگشت‌شان به طبیعت بسته به نوع پلیمر و شرایط محیطی بین ۳۰۰ تا ۹۰۰ سال زمان‌بر است.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست با تاکید بر اینکه در کارگروه‌های ملی مدیریت پسماند جلسات متعددی برای این موضوع برگزار شده است، توضیح داد: در ماده ۳ آیین‌نامه سه ماه برای ابلاغ این شیوه‌نامه به عبارتی تا بهمن ماه سال ۱۴۰۱ مهلت داده شده بود که به علت برخی مشکلات تهیه و ابلاغ این شیوه‌نامه به تاخیر افتاده است. سازمان حفاظت محیط‌زیست، وزارت صمت با همکاری وزارت کشور در تلاش برای تهیه این شیوه‌نامه هستند که نیاز به زمان بیشتری است.
میکروپلاستیک‌ها، آلاینده‌های نوپدید
خادم‌ثامنی درباره تاثیرات میکروپلاستیک‌ها بر محیط‌زیست توضیح داد: میکروپلاستیک‌ها آلاینده‌های نوپدید هستند. در همین راستا، تولید و توزیع پلاستیک‌های اکسا زیست‌تخریب‌پذیر از سال ۲۰۱۶ در بسیاری از کشورها ممنوع شد، چراکه در گذشته تصور می‌کردند این نوع پلاستیک‌ها قابلیت برگشت به محیط را دارند اما با تحقیقات بیشتر متوجه شدند که این نوع پلاستیک‌ها در معرض نور خورشید و گرما با شکسته شدن زنجیره‌های پلیمری به میکروپلاستیک‌ها تبدیل می‌شوند.
وی تاکید کرد: براساس برخی بررسی‌ها، تحقیقات و آنالیزهای بین‌المللی و ملی، وجود میکروپلاستیک‌ها در منابع آبی ثابت شده است. وجود میکروپلاستیک‌ها در هوا، منابع آبی و خاک به آبزیان، موجودات زنده و محیط طبیعی خسارات زیادی را وارد می‌کند.
به گفته خادم‌ثامنی، کیسه‌های پلاستیکی‌ زیست‌تخریب‌پذیر با اضافه شدن یک سری از مواد شیمیایی، توسط میکرو ارگانیسم‌های موجود در محیط تجزیه می‌شوند و به آب، دی‌اکسید‌کربن و مواد غیرمضرر تبدیل خواهند شد.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست همچنین با اشاره به ماده ۶ آیین‌نامه کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی گفت: براساس این ماده امیدواریم در آینده نزدیک با توجه به انجام هماهنگی‌های بین‌دستگاهی و مصوبات کارگروه ملی مدیریت پسماند، استاندارد ملی کیسه‌های زیست‌تخریب‌پذیر تدوین و ابلاغ شود.
وی ضمن اشاره به کنوانسیون پلاستیک اظهار کرد: جلسات متعددی در سطح بین‌المللی در حال برگزاری است و توانسته باتوجه به زیان‌های زیست‌محیطی پلاستیک‌ها به محیط‌زیست و سلامت انسان، تعهدات بین‌المللی در حوزه ممنوعیت و محدودیت تولید پلاستیک ایجاد کند.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست در پاسخ به این پرسش ایسنا که آلودگی‌های پلاستیکی و میکروپلاستیک‌ها چقدر از آلودگی‌های محیطی ما را شامل می‌شوند، توضیح داد: هنوز هیچ‌گونه حدود مجاز برای آلاینده‌های میکروپلاستیک‌ها در محیط‌های آب، خاک و هوا همچنین استاندارد ملی یا بین‌المللی وجود ندارند. بنابراین در حال حاضر نمی‌توان گفت چه مقدار از آلودگی‌های محیط‌زیستی ما را شامل می‌شوند اما محققان براساس تحقیقات و پایش‌های انجام‌شده بین‌المللی معتقدند مقدار غلظت این آلاینده‌ها در منابع حیاتی در حال افزایش است و در واقع بررسی و نتایج این‌گونه تحقیقات باعث شکل‌گیری جلسات مقدماتی کنوانسیون پلاستیک شده است.
وی درباره آلودگی پلاستیکی در ایران گفت: حدود ۱۸۵ هزار تن پلاستیک سالانه در کشور تولید می‌شوند که قابلیت برگشت به طبیعت را ندارند. بنابراین باید در حوزه جمع‌آوری پسماندهای پلاستیکی و بازیافت آنها بسیار فعال باشیم تا با تبدیل شدن به مواد اولیه صنایع در محصولات دیگر استفاده شوند.
خادم‌ثامنی در پایان تاکید کرد: شاید نتوان از محصولات پلاستیکی صرف‌نظر یا جایگزینی برای آن انتخاب کرد اما باید استفاده از این محصولات بهینه و به صورت معقول باشد تا به محیط‌زیست حداقل آسیب وارد شود.