تکاپوی اروپایی‌ها برای حفظ صنایع استراتژیک

گروه صنعت- تشدید جنگ تجاری میان آمریکا و چین که در دولت ترامپ به اوج خود رسید، هر چند در کلیت ماجرا از سوی کارشناسان غربی تهدیدی بالقوه برای اصول اقتصاد بازار لیبرالیسم محسوب می‌شد اما به مرور زمان خبرهای خوشایندی برای کارخانه‌های اروپایی به ارمغان آورد. کارخانه‌ها و شرکت‌هایی که امیدوار بودند به دلیل محدودیت‌های ناشی از جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن، این دو کشور برای تامین نیازهای خود به اروپایی‌ها رو بیاورند.
در این رابطه بود که در سال ۲۰۱۹ نتایج یک تحقیق از سوی سازمان ملل متحد پیش‌بینی کرد تولیدکنندگان و شرکت‌های اروپایی در سایه این جنگ تجاری، ۷۰ میلیارد دلار افزایش صادرات داشته باشند چرا که الگوی تجاری به نفع آنها در حال حرکت است و شرکت‌های چینی نیازهای روزافزونی به اروپا خواهند داشت. از سوی دیگر نمونه بارز این مساله برای آمریکایی‌ها به تحریم شرکت هوآوی توسط دولت ترامپ باز‌می‌گردد که پیش‌بینی می‌شد در سایه این تحریم، اپراتورهای آمریکایی برای به‌روز‌رسانی تجهیزات خود بار دیگر به شرکت‌هایی نظیر اریکسون و نوکیا روی آورند.
آرزویی که رنگ باخت
با این حال طبق گزارشی که نشریه اکونومیست اخیرا منتشر کرده، آرزوی اروپایی‌ها برای بهره‌برداری از این جنگ تجاری رنگ باخته است زیرا روند تحولات نشان داد که تلاش کارخانه‌ها و شرکت‌های اروپایی برای دور ماندن از این جنگ تجاری بیهوده بوده و زمانی که قرار باشد با توجه به سیستم جهانی اقتصاد، محدودیت‌های تجاری برقرار شود، مطمئنا اروپایی‌ها نیز از این قاعده مستثنی نخواهند بود. همچنین روابط تجاری اروپا با آمریکا در زمان دولت ترامپ و نیز واگرایی‌های آنها با چین، نشان داده که با وجود حجم بالای مراودات اقتصادی، اروپا در زمین خصومت با آمریکا و دشمنی با چین گرفتار شده است. هر چند دونالد ترامپ نمونه‌هایی از آغاز جنگ تجاری با اروپا را نیز به نمایش گذاشت اما این محدودیت‌ها به سختی چین نبود. با این حال ناظران بر این باورند که تنش اقتصادی میان اروپا و آمریکا همچنان ادامه خواهد داشت.
دقیقا سال گذشته بود که ترامپ تعرفه‌ای ۵/۷ میلیارد دلاری برای واردات از اروپا وضع کرد و به موازات این امر اروپایی‌ها نیز چهار میلیارد دلار برای کالاهای آمریکایی تعرفه وضع کردند. در این راستا پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که اگر اروپا برای شرکت‌های فناوری مالیات وضع کند، سطح درگیری‌ها میان آمریکا و اروپا در سال آینده میلادی تشدید خواهد شد.
شرایط صنایع اروپایی دشوارتر می‌شود
بنا بر گزارشی که اکونومیست منتشر کرده، وضعیت صنایع اروپایی از آنجا مشکل‌تر می‌شود که دولت‌های این قاره با چین نیز به واسطه مسائلی همچون نقض حقوق بشر و نیز موضوع هنگ‌کنگ روابط سرد و تنش‌آلودی را تجربه می‌کنند. همچنین روند تحولات کنونی نشان می‌دهد که اکنون شرکت‌های چینی از مشتریان گروه‌های صنعتی اروپایی در حال تبدیل شدن به رقیب آنها هستند. به همین دلیل دولت‌های اروپایی احتمالا در سال ۲۰۲۱ کمک‌های بیشتری را به شرکت‌ها و صنایع خود خواهند داشت به خصوص اینکه در سایه شیوع ویروس کرونا، آنها در تلاش‌اند زنجیره‌های تامین صنایع استراتژیک خود را به داخل کشورهای خود بازگردانند.
در این رابطه در حالی که موسسه آمریکایی فیچ پیش‌بینی کرده تبعات اقتصادی کرونا تا پنج سال دیگر برای کشورهای صنعتی باقی خواهد ماند، آمارها نشان می‌دهد که تولید ناخالص کشورهای اروپایی در سه ماهه دوم و سوم سال جاری میلادی همچنان روند کاهشی را تجربه می‌کند. در این رابطه خبرگزاری یورو‌نیوز گزارش داده بود بررسی‌های اداره آمار ایتالیا نشان می‌دهد تولید ناخالص داخلی این کشور در سه ماهه دوم سال جاری نسبت به سه ماهه نخست ۴/۱۲ درصد کاهش داشته است. کارشناسان نرخ رشد اقتصادی سالانه در ایتالیا در سال ۲۰۲۰ را بین منفی ۸ تا ۱۴ درصد پیش‌بینی کرده‌اند و این برای ایتالیا که سومین اقتصاد بزرگ منطقه یورو است به معنی بزرگ‌ترین رکود اقتصادی از زمان جنگ جهانی دوم تا‌کنون خواهد بود. دولت رم برای رونق بخشیدن دوباره به وضعیت اقتصادی بودجه‌ای اضافی معادل ۲۵ میلیارد یورو برای سال ۲۰۲۰ اختصاص داده است.
اقتصاد اسپانیا نیز از سه ماهه دوم سال ۲۰۲۰ وارد دوره رکود شد زیرا در این کشور میزان تولید ناخالص داخلی در همین مدت ۵/۱۸ درصد کاهش نشان می‌دهد. بانک اسپانیا پیش از این کاهش ۱۶ تا ۲۲ درصدی تولید ناخالص ملی را برای سه ماهه سوم سال ۲۰۲۰ پیش‌بینی کرده بود؛ آماری که تقریبا میانگین آن به دست آمد.
از سوی دیگر موسسه ملی آمار و اطلاعات اقتصادی فرانسه تابستان امسال اعلام کرد نرخ تولید ناخالص ملی در این کشور در سه ماهه دوم سال به رقم ۸/۱۳ درصد رسیده که به معنی آغاز رکودی بی‌سابقه در این کشور است. تولید ناخالص ملی فرانسه در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۰ نیز ۹/۵ درصد کاهش داشته است.
همچنین بر اساس گزارش رسمی دولت فدرال آلمان افت تولید ناخالص داخلی آلمان در فصل دوم سال جاری نیز رکوردشکن شده و به بیشترین حد پس از ۱۹۷۰ رسیده است. در این گزارش میزان افت رشد فصلی تولید ناخالص داخلی آلمان در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۱/۱۰ درصد اعلام شده بود.
به همین دلیل است که اروپا اکنون با گیر افتادن در میانه جنگ تجاری آمریکا و چین و همزمانی آن با تبعات شیوع ویروس کرونا، وضعیتی منحصر‌به‌فرد را در اقتصاد و صنایع خود تجربه می‌کند. اروپایی‌ها با جانبداری از آمریکا در تحریم هوآوی، چین را مصمم به مقابله به مثل کرده‌اند به طوری که در شهریور ماه گذشته صادرات خوک آلمان به چین به دلیل محدودیت‌های بهداشتی متوقف شده است. همچنین کارخانه‌های اروپایی که در چین محصولات خود را تولید می‌کنند نیز از آشوب ناشی از جنگ تجاری مصون نمانده و در حال زیان‌دهی هستند. بنابراین ناظران معتقدند با توجه به نیاز بیشتر کارخانه‌های اروپایی به زنجیره تامین جهانی، بهره‌برداری موقت از جنگ تجاری ایجاد شده میان آمریکا و چین به هیچ عنوان برای اروپایی‌ها در بلندمدت به صرفه نبود و همین امر باعث شده آنها به فکر نجات صنایع و شرکت‌های خود از این وابستگی جهانی باشند.