تیغ معادن غیرفعال روی گلوی کارگران

«جهان‌صنعت»- حوزه‌ای که وزیر صنعت، معدن وتجارت بعد از رای اعتماد خود از مجلس، نسبت به آن واکنش نشان داد حوزه معدن و صنایع معدنی بود؛ علیرضا رزم‌حسینی بر این امر تاکید کرد که تا سه ماه آینده باید تکلیف ۱۳ هزار پهنه معدنی و معدن محبوس شده مشخص شود. این سخن وزیر در حالی بیان می‌شود که ۱۵ سالی هست در مورد تعیین‌تکلیف پهنه‌های معدنی و معادن صحبت می‌شود. اما با‌ این وجود گام‌های کوچکی برای اصلاح این رویه هیچ معدنی و پهنه معدنی برداشته شده است.
به نظر می‌رسد گنج بزرگ خدادادی سرزمینی ایران هنوز نتوانسته است به مرحله بالفعل تبدیل شود و پتانسیل‌های این بخش همچنان در انتظار توجه همه‌جانبه است.
بهرام شکوری، رییس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق ایران درباره آزادسازی معادن گفته بود: «در حوزه معدن و صنایع معدنی قوانین خوبی داریم ولی این قوانین به درستی اجرا نمی‌شود؛ اساسا تمام محدوده‌های معدنی که دست فعالان معدنی است تنها پنج درصد کل مساحت کشور است که ۵۰ درصد آن هم تعطیل شده و هیچ فعالیتی ندارند؛ با این توضیح باید تاکید کرد که فقط ۵/۲ درصد ازمساحت کل کشور در اختیار فعالان معدنی است.»
کارشناسان عنوان می‌کنند که وجود دستگاه‌های دولتی و معارض با معادن و پهنه‌های معدنی سبب شده که برخی افراد نتوانند فعالیت خود را شروع کنند، بدین جهت برای آنکه مسیر اکتشاف به درستی طی شود و سرمایه‌گذاران ناامید نشوند بهتر است که این وزارتخانه حمایت همه‌جانبه از فعالان معدنی داشته باشد. آنها یادآور شدند وقتی یک معدن به خاطرنبودن راه روستایی حداقل ۱۰ سال متوقف می‌شود چگونه انتظار می‌رود افراد دارای معدن پویا باشند و طبق قوانین و مقررات وضع شده حرکت کنند. در این مدت تنها ۲۳۰ هزار پهنه معدنی آزاد و به معادن استان‌ها واگذار شده است اما بخش قابل‌توجهی هنوز تعیین‌تکلیف نشدند.
معادن غیرفعالی که نان کارگران را بریده است
چندی پیش اما معاون امور معادن و صنایع وزارت صمت با بیان اینکه حدود ۱۱ هزار پروانه بهره‌برداری معدن صادر شده که حدود ۴۵۰۰ مورد آن غیرفعال است گفت: برخی معادن به این دلیل تعطیل شده که ماده معدنی آنها خریدار ندارد. حالا اما این روزها تعدادی از کارگران قدیمی معدن زغال‌سنگ البرز غربی (سنگرود) خواستار رفع مشکلات و احیای این واحد معدنی شدند.
به گزارش ایلنا، تعدادی از کارگران قدیمی معدن زغال‌سنگ البرز غربی (سنگرود) به نمایندگی از حدود ۲۰ هزار نفر از اهالی شهر و روستاهای همجوار این واحد معدنی، خواستار حل مشکلات و رفع موانع راه‌اندازی این واحد تولیدی برای اشتغال جوانان بیکار منطقه شدند. یکی از کارگران سابق معدن زغال‌سنگ سنگرود گفت: بزرگ‌ترین واحد معدنی تولید زغال‌سنگ استان گیلان در ارتفاعات شهرستان رودبار حدفاصل کیلومتر ۲۰ محور جاده لوشان به جیرنده قرار دارد که سال‌هاست فعالیت این واحد معدنی که به نام «معدن زغال‌سنگ سنگرود» شهرت دارد به بهانه غیراقتصادی بودن، متوقف شده است.
وی با بیان اینکه تعداد زیادی از کارگران معدن زغال‌سنگ البرز غربی (سنگرود) قبل و بعد از متوقف شدن فعالیت تولیدی طی چند مرحله تعدیل، بازنشسته و بازخرید شده‌اند، در ادامه افزود: در نهایت آن زمان (دی ماه ۹۳) از مجموع حدود ۳۷۰ کارگر این واحد معدنی حدود ۸۳ کارگر باقی ماندند که برای پرکردن سوابق بیمه‌ای برای بازنشستگی‌شان ۳۲ نفر به معدن «گلرود» مازندران و ۵۱ نفر دیگر به یک کارگاه تولید زغال‌سنگ در ۳۵ کیلومتری معدن زغال‌سنگ پرورده طبس که از واحدهای زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن ایران محسوب می‌شود، منتقل شدند که هنوز فعالیت شمار زیادی از آنها در این معادن ادامه دارد و بازنشسته نشده‌اند.
به گفته وی، در این مدت طولانی کارگران بیکار شده با همراهی اهالی روستاهای همجوار برای احیای معدن و بازگشت به محل کارسابق خود، بارها به نهادهای مختلف دولتی در استان گیلان و تهران، سازمان توسعه و نوسازی معادن، شرکت تهیه تولید و… در نهایت به وزارت سمت مراجعه کرده‌اند اما هنوز به نتیجه‌ای نرسیده‌اند.
این کارگر افزود: معدن زغال‌سنگ البرز غربی دارای انبوهی از بهترین و مرغوب‌ترین زغال‌سنگ‌هاست اما متاسفانه سال‌هاست که به دلیل بی‌توجهی مسوولان وقت از فعالیت بازایستاده است.
وی اضافه کرد: انحلال معدن سنگرود در حالی آن زمان انجام شد که بر اساس نقشه‌های قدیمی و اسناد مربوط به کارشناسان آن دوره این واحد معدنی ۴۰ تا ۶۰ سال آینده زغال‌سنگ قابل استخراج دارد.
در ادامه یکی دیگر از کارگران قدیمی معدن سنگرود در توصیف این واحد معدنی به ایلنا گفت: این معدن تنها نقطه عطف اقتصادی دو منطقه «فاراب» و «خورگام» در شهرستان رودبار گیلان بود و زمانی بالغ بر سه هزار و ۵۰۰ کارگر در خانه‌های سازمانی با همه امکانات رفاهی، تفریحی در این معدن کار می‌کرده‌اند اما با خصوصی‌سازی آن نه‌تنها تعداد کارگران به مرور به ۳۷۰ کارگر تقلیل یافت بلکه این معدن با همه امکاناتش به بهانه‌های مختلف غارت شد. در عین حال در جریان حادثه انفجار یکم تیرماه سال ۱۳۷۶ معدن زغال‌سنگ سنگرود که تعداد ۲۰ کارگر کشته و ۵۰ نفر دیگر دچار سوختگی جدی شدند، مردم منطقه هنوز داغدار این اتفاق تلخ هستند.
وی با بیان اینکه از معدن سنگرود هم اکنون چیزی جز یک ساختمان اداری با چند پست نگهبانی باقی نمانده است، در ادامه درباره شرایط زندگی کارگران و اهالی همجوار آن بعد از تعطیلی معدن سنگرود گفت: شرایط کار و زندگی کارگران این معدن بعد از تعطیلی بسیار سخت شد. تعطیلی معدن صدمات جبران‌ناپذیری را به خانواده‌های آنها وارد کرد. تعطیلی معدن و بی‌پولی کارگران معدن که عمده ساکنان این منطقه بودند، سبب شد بسیاری از کسبه و اصناف، کسب‌و‌کار خود را به شهرهای اطراف انتقال دهند. با خالی شدن سکنه روستاها، مدارس هم یک به یک تعطیل شدند و کارگران ناچار مهاجرت اجباری را به نزدیک‌ترین شهرها در پیش گرفتند.
این کارگر اضافه کرد: اشتغال مردم در سال‌های گذشته از طریق سه واحد صنعتی معدن سنگرود، سیمان لوشان و کارخانه آب معدنی داماش تامین می‌شد اما حالا با تعطیلی این سه واحد صنعتی، زندگی هم در این منطقه در حال از بین رفتن است.
این کارگر البرز غربی با ابراز تاسف از بی‌توجهی مسوولان به احیای معدن زغال‌سنگ سنگرود و مشکلات معیشتی که در نتیجه تعطیلی این معدن برای کارگران و اهالی مردم محروم عمارلو ایجاد شده، افزود: منطقه عمارلو دارای معادن رو و زیرزمینی زیادی است.
به همین دلیل سال‌ها بعد از تعطیلی معدن سنگرود قرار شد در کنار یک معدن عظیم سنگ آهک یک کارخانه سیمان به نام سیمان فاراب ساخته شود اما متاسفانه با نفود برخی مسوولان و بدون کارشناسی کارخانه در یک مکان غیرمعدنی در یک نقطه دور در استان گیلان ساخته شد و هم‌اکنون این واحد در تامین مواد اولیه تولید دچار مشکلات فراوانی است.
این کارگر گفت: از آنجا که معدن سنگرود قطب صنعتی منطقه رودبار بود و با ظرفیت اشتغال سه هزار و ۵۰۰ نفری در کل شهرستان و پنج منطقه آن، عمارلو، فاراب، نوده و خورگام، رحمت‌آباد و رستم‌آباد را پوشش می‌داد، از مسوولان درخواست داریم برای ازسر‌گیری فعالیت این معدن و احیای آن، هر چه سریع‌تر چاره‌اندیشی کنند.