جانمایی نامناسب صنایع فولاد

گروه معدن- با وجود اینکه معادن و صنایع معدنی می‌توانند به خوبی نیاز صنعت فولاد کشور را تامین کنند اما در این زمینه با جانمایی نامناسب صنایع فولاد و عدم تطابق تامین مواد اولیه بخش فولاد با آمایش سرزمینی و همچنین بی‌دقتی در فرآیند صدور پروانه اکتشاف و بهره‌برداری در این حوزه مواجه هستیم. به این ترتیب اگرچه سال گذشته مرکز پژوهش‌های مجلس گزارشی را درباره مجموعه مطالعات منطقه‌ای و آمایش سرزمین منتشر کرد که به دنبال آن کم دستاورد بودن اقدامات انجام‌شده در حوزه آمایش سرزمین مربوط به یک دولت یا دوره اخیر نبوده و ارزیابی آسیب‌شناختی آمایش سرزمین در دو سطح «اندیشه‌ای» و «اجرایی» حکایت از وجود کاستی‌های جدی در دوره‌های مختل تدوین برنامه‌های آمایش دارد، اما همچنان کاستی‌هایی در این بخش وجود دارد که بخش معدن را به عنوان یکی از حوزه‌های پول‌ساز برای کشور متاثر کرده است.
این در حالی است که به باور مجلس و کارشناسان، اگر بسترهای تبیین‌شده در بخش‌های پیشین فراهم نباشد، تنها رقابت جزیره‌ای دستگاه‌ها بر سر تدوین چندین سند آمایش صورت می‌گیرد که در نهایت دستاوردی نداشته و مسیر غیرتوسعه‌ای کنونی تداوم خواهد یافت. بنابراین نباید اجازه داد مساله آمایش به محل جدیدی برای منازعات جناحی و دستگاهی تبدیل شود زیرا این موضوع هم منابع کشور را تلف می‌کند و هم‌زمان را برای دستیابی به توسعه متوازن و پایدار از کشور می‌گیرد.
در همین خصوص عضو ناظر مجلس در شورای‌عالی معادن با تاکید بر اینکه معادن کشور به خوبی می‌توانند نیاز صنعت فولاد را تامین کنند، به نقش کلیدی معادن در صنایع فولاد کشور پرداخت و گفت: با توجه به اینکه مواد اولیه صنایع فولاد از معادن تامین می‌شود، معادن نقش مهمی در صنعت فولادسازی کشور دارند و به نظر من معادن و صنایع معدنی می‌توانند به خوبی نیاز صنعت فولاد کشور را تامین کنند. فقط بعضا جانمایی صنایع فولاد به نحوی بوده که تامین مواد اولیه با آمایش سرزمینی مطابقت ندارد و همچنین در صدور پروانه اکتشاف و بهره‌برداری هم دقت‌های لازم در گذشته صورت نگرفته است.
فرهاد طهماسبی در ادامه به نقش مواد اولیه صنایع فولادی کشور پرداخت و گفت: هر چه معادن بتوانند مواد اولیه را راحت‌تر و بیشتر تامین کنند، صنایع فولاد هم به صورت زنجیره‌ای می‌توانند نقش مهمی در کنترل بازار، تنظیم قیمت‌ها و میزان عرضه و تقاضا داشته باشند.
چالش تامین نقدینگی و تامین تجهیزات
نماینده مردم نی‌ریز و استهبان در مجلس شورای اسلامی به مشکل اساسی این روزهای صنایع معدنی پرداخت و افزود: مشکل اصلی معادن در حال حاضر تامین نقدینگی و تامین تجهیزات است زیرا باید ماشین‌آلات جدید و پیشرفته در صنعت معادن استفاده شود و تامین این تجهیزات پیشرفته از طریق واردات با مشکل اساسی روبه‌رو است و امروز بیشتر درگیری معادن این موضوع است. البته ما در صنایع مختلفی وابسته به ماشین‌آلات خارجی هستیم که به لطف خدا و تکیه بر توان داخلی این وابستگی‌ها در حال کم شدن است و پیشرفت‌های خوبی هم داشته‌ایم اما باز هم وابستگی‌ها شدید است و باید با برنامه‌ریزی دقیق کاهش پیدا کند.
طهماسبی به مشکلات ساختاری در اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت: مشکلات ما در عرصه‌های مختلف اقتصادی، ساختاری و بلندمدت است و صنایع معدنی و صنایع وابسته به آن هم از این مشکلات بی‌نصیب نمانده‌اند و تامین مواد اولیه صنایع وابسته به معادن مثل فولادسازی‌ها از نمونه این مشکلات است.
وی همچنین در پاسخ به نقش شورای عالی معادن برای حل مشکلات صنایع معدنی گفت: شورای‌عالی معادن بیشتر روی سیاستگذاری‌های کلی و حل اختلافات در حوزه معادن فعالیت می‌کند و نمی‌تواند نقش تاثیرگذاری در تامین تجهیزات یا در تنظیم قیمت محصولات معدنی داشته باشد.
صادرات ۸/۱ میلیارد دلار اقلام معدنی فلزی در ۵ ماهه
بی‌توجهی به فراهم ساختن زیرساخت‌های مورد نیاز در بخش معدن و صنایع معدنی در حالی است که همین حالا نیز بخش قابل توجهی از محصولات فولادی به کشورهای هدف صادر می‌شود. در حالی که می‌توان با رفع مشکلات واحدهای تولیدی در این حوزه، فضا را برای توسعه صادرات در این بخش فراهم کرد چرا که بخش معدن پول‌سازترین حوزه بعد از نفت است که در شرایط فعلی می‌توان مقدمات افزایش ارزآوری در این بخش را به سرعت آماده کرد.
در همین راستا رییس گروه معدن و صنایع معدنی سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرد: در پنج ماهه امسال، حدود پنج میلیون تن اقلام معدنی فلزی کشورمان به ارزش یک میلیارد و ۸۰۲ میلیون دلار صادر شده است. الهه مکری اظهار کرد: بر اساس آمار رسمی گمرک ایران در پنج ماهه سال ۹۹، حدود پنج میلیون تن اقلام معدنی فلزی کشورمان به ارزش یک میلیارد و ۸۰۲ میلیون دلار صادر شده است.
رییس گروه معدن و صنایع معدنی سازمان توسعه تجارت ایران گفت: کاتد مس به عنوان باارزش‌ترین محصول صادراتی با متوسط قیمت ۶۴۱۵ دلار در هر تن و پس از آن شمش روی با متوسط قیمت ۱۹۷۳ دلار در هر تن، شمش سرب با متوسط قیمت ۱۶۶۷ دلار در هر تن و شمش آلومینیوم با متوسط قیمت ۱۵۴۶۸ دلار در هر تن صادر شده است. وی افزود: بیشترین کاهش متوسط قیمت صادرات مربوط به شمش روی (۵۳۵ دلار در هر تن)، شمش آلومینیوم (۲۶۷ دلار هر تن) شمش سرب (۲۵۰ دلار در هر تن) و سنگ و کنسانتره مس (۲۰۳ دلار در هر تن) است.مکری گفت: مهم‌ترین مواد و محصولات معدنی فلزی صادر شده طی این دوره عبارتند از شمش فولادی در جایگاه نخست با ۷۶۷ میلیون دلار به وزن ۲۲۱۲ هزار تن و پس از آن کاتد مس به ارزش ۲۶۳ میلیون دلار، محصولات طویل فولادی به ارزش ۲۳۸ میلیون دلار، شمش روی به ارزش ۷۳ میلیون دلار، محصولات تخت نوردشده فولادی به ارزش ۵۶ میلیون دلار، سنگ و کنسانتره مس و سنگ و کنسانتره آهن نیز به ترتیب به ارزش ۵۱ میلیون و ۵۰ میلیون دلار از بالاترین ارزش صادرات برخوردار بوده‌اند.
وی اضافه کرد: هشت محصول صادراتی یادشده در مجموع به ارزش ۳۷۱۰ میلیون دلار نزدیک به ۸۳ درصد صادرات کل محصولات معدنی فلزی پنج ماهه ۹۹ را به خود اختصاص داده‌اند.
۱۰ بازار نخست هدف صادراتی
رییس گروه معدن و صنایع معدنی گفت: ۱۰ بازار نخست هدف صادراتی اقلام معدنی فلزی طی دوره یادشده عبارتند از چین با رقم ۶۹۲ میلیون دلار، عراق با رقم ۲۰۱ میلیون دلار، اندونزی با رقم ۱۷۹ میلیون دلار، ترکیه با رقم ۱۵۸ میلیون دلار، تایلند ۱۲۸ میلیون دلار، افغانستان ۱۰۲ میلیون دلار، امارات متحده عربی ۵۵ میلیون دلار، عمان ۴۶ میلیون دلار، هند با رقم ۴۳ میلیون دلار، غنا ۴۳ میلیون دلار و پاکستان با رقم ۱۷ میلیون دلار بوده‌اند که در مجموع ۸۹ درصد از کل صادرات بخش معدنی فلزی را به خود اختصاص داده‌اند.
مکری بیان کرد: در بین اقلام معدنی فلزی صادرشده طی همین دوره بیشترین سهم کالا- بازار به ترتیب متعلق به بازارهای چین با ۲۰۲ میلیون دلار کاتد مس و ۳۵۸ میلیون دلار شمش فولادی، اندونزی با واردات ۱۷۸ میلیون دلار شمش فولاد، افغانستان با واردات ۵۹ میلیون دلار محصولات طویل فولادی و ۱۷ میلیون دلار محصولات تخت فولادی، عراق با واردات ۱۰۶ میلیون دلار محصولات طویل فولادی و ۱۵ میلیون دلار محصولات تخت فولادی، ترکیه با ۴۲ میلیون دلار شمش روی، ۳۸ میلیون دلار کاتد مس، ۸ میلیون دلار فروآلیاژ و ۲۸ میلیون دلار شمش آلومینیوم، تایلند با واردات ۱۲۵ میلیون دلار شمش فولاد، میانمار با واردات ۲۷ میلیون دلار محصولات طویل فولادی و هند با واردات ۲۳ میلیون دلار کاتد مس از کشورمان بیشترین سهم را داشته‌اند.