جایگاه اوراق مشتقه در بازار سرمایه

بسترسازی فرهنگی، پیش‌نیاز قراردادهای آتی است. مدیر عامل سرمایه‌گذاری دانایان پارس، لازمه استفاده بهینه از ابزارهای مشتقه را فرهنگ‌سازی و بازارپذیری آن دانست و گفت: ابزارهای مشتقه از جمله قراردادهای آتی زمانی جایگاه واقعی خود را در بازار پیدا می‌کنند که از حجم مبادلات کافی برخوردار باشند. شهاب‌الدین شمس در گفت‌وگو با سنا، اظهار داشت: در حال حاضر در مشتقات به جز برخی نمونه‌های خاص -مانند فیوچرز زعفران- حجم مبادلات قابل قبولی با توجه به ظرفیت‌های بازار نداریم و این مساله نیاز به آسیب‌شناسی دارد. وی یکی از کارکردهای اصلی ابزار مشتقه را مدیریت ریسک خواند و گفت: هم‌اکنون با طراحی و ارائه قراردادهای آتی سهام می‌توان سبدهایی داشت که با توجه به ترکیب دارایی و آتی بسته شده باشند و تکنیک‌های بیشتری از مدیریت ریسک در پرتفوی لحاظ شده باشد؛ ضمن اینکه بسیاری از مدل‌های قیمت‌گذاری مدل‌های مبتنی بر آربیتراژ هستند و قیمت‌ها را بر این اساس استخراج می‌کنند که در فقدان فرصت‌های آربیتراژی و فرصت‌هایی که شما بتوانید در آن ترکیبی از سهم و آتی را داشته باشید، آن قیمت‌گذاری اعتبار ندارد. مدیرعامل سرمایه‌گذاری دانایان پارس افزود: به طور کلی در بازارهای بزرگ بین‌المللی بیش از ۸۰ درصد معاملات، در اوراق مشتقه انجام می‌گیرد، البته معامله‌گران، به اوراق مشتقه‌ای اقبال نشان می‌دهند که روی دارایی‌های پایه طراحی شده است. شمس با اشاره به سابقه ابزارهای مشتقه مرتبط با سهام در بازار سرمایه گفت: به طور کلی، خلأ نبود ابزارهای مشتقه مرتبط با سهام در بازار سرمایه ما محسوس بود. ابزارهای مشتقه با آتی‌هایی که روی طلا طراحی شد، کلید خوردند که آن هم کارکردی در مورد سهام نداشت. بعد از آن هم در بازارهای کالایی علی‌الخصوص روی سکه طلا توسعه پیدا کرد و بعد از طراحی آپشن‌ها وارد حیطه سهام شد و تداوم پیدا کرد. وی با مهم توصیف کردن کارکرد دوگانه اوراق مشتقه خاطرنشان کرد: شاید توجه افراد، بیشتر به آن بخش از ابزاری باشد که جهت استفاده از فرصت‌های موجود در حیطه سرمایه‌گذاری با اهرم کاربرد دارد ولی از این مساله نباید غافل ماند که یکی از کارکردهای اصلی ابزار مشتقه مدیریت ریسک است. به گفته شمس، معمولا ما سبدهایی را که تشکیل می‌دهیم، مبتنی بر خود دارایی است و امکان چندانی وجود نداشته که بتوانیم با روی آوردن به مشتق‌های مبتنی بر سهام، مدیریت ریسک کنیم؛ یعنی پرتفویی ببندیم که از این نظر هم به طرز مناسبی پوشش داده شده باشد. وی با بیان اینکه ابزارهای جدید برای توفیق در بازار الزاما نیاز به بسترسازی فرهنگی دارند، افزود: ابزارهای جدید می‌توانند محمل مناسبی برای مجموعه مدیران پولی مالی بازار باشد تا سبدهایی با ریسک‌های برنامه‌ریزی شده‌تر داشته باشند. مدیرعامل سرمایه‌گذاری دانایان پارس در پایان ابراز امیدواری کرد که فرهنگ‌سازی این ابزار به طور مناسبی صورت بگیرد، حجم معاملات آن معنادار شود و صندوق‌ها و سبدها بتوانند روی آن بسیار فعال‌تر کار کنند. وی در ادامه افزود: بسیاری از سهامداران گمان می‌کنند با فرض رشد مجدد نرخ دلار، شرکت‌ها می‌توانند سودآوری بیشتری داشته باشند. اما باید توجه داشت شرکت‌های صادرات‌محور و وابسته به دلار بر اساس ارز نیمایی معاملات خود را انجام می‌دهند و نوسان نرخ این ارز اثر قابل توجهی بر فعالیت این شرکت‌ها ندارد. این کارشناس بازار سرمایه در ادامه در خصوص اثر مثبت گزارش‌های ۹ ماهه شرکت‌ها این چنین توضیح داد: عملکرد مالی شرکت‌ها طی این مدت این احتمال را قوت می‌بخشد که منتظر گزارش‌های ۹ ماهه خوبی باشیم. وی همچنین گفت: این امکان نیز وجود دارد که گزارش‌های پاییز به کیفیت گزارش‌های شش ماهه نباشد، اما همچنان این گزارش‌ها نسبت به مدت مشابه در سال گذشته برتری بیشتری دارد.