جزئیات واکسن کرونای ایرانی-کوبایی

تولید مشترک، تولید داخل و واردات؛ این‌ها سه استراتژی کشور برای تامین واکسن کرونا هستند. مسیرهایی که به موازات یکدیگر پیش رفته و هر یک چالش‌ها و دغدغه‌های خاص خود را دارند. با شیوع جهانی کرونای بدون مرز، سیستم‌های بهداشت و درمان دنیا تلاش کردند تا هر چه زودتر دارویی، درمانی یا واکسنی برای این درد بی‌درمان پیدا کنند. کرونا سریع مرزهای کشورها را طی می‌کرد و هر روز بیشتر جان می‌گرفت. بنابراین باید سرعت کشف نوش‌دارو افزایش می‌یافت. همین بود که واکسن‌سازان جهان تصمیم گرفتند که راه ۱۵-۱۰ ساله تولید واکسن را طی چند ماه طی کنند تا زنجیره انتقال ویروس تاج‌دار را قطع کنند. به طوری که حالا با گذشت حدود ۱۱ ماه از شیوع کووید۱۹، شاهدیم که بسیاری کشورها توانستند واکسن کرونا را با روش‌های مختلف تولید کرده و به صورتی اضطراری واکسیناسیون علیه این بیماری را آغاز کنند.
در کشور ما نیز از ابتدای بحث ساخت واکسن کرونا، دغدغه نحوه تامین این واکسن تحت تاثیر تحریم‌ها وجود داشت. بر همین اساس بود که وزارت بهداشتی‌ها سه مسیر را برای دسترسی به واکسن کرونا پیش گرفتند؛ تولید داخلی واکسن کرونا با توان دانشمندان ایرانی، تولید مشترک آن از طریق انتقال دانش فنی و در نهایت واردات.
جزئیات تولید مشترک واکسن کرونای ایرانی-کوبایی
وزیر بهداشت بارها و بارها اعلام کرده بود که یکی از مسیرهای دسترسی به واکسن کرونا، تولید مشترک آن واکسن بین ایران و کشورهای دیگر است، البته به شرط انتقال دانش فنی. در این زمینه بر همین اساس چند هفته پیش مقامات بهداشت و درمان کشورمان از تولید مشترک واکسن کرونا بین ایران و کوبا خبر داده و اعلام کرده بودند که فاز اول آن در کوبا انجام شده و فاز دوم انسانی این واکسن نیز در کوبا در حال انجام است.
حالا هم در گزارشی که از سوی خبرگزاری رویترز منتشر شده، مقامات کوبایی از این پروژه مشترک سخن به میان آورده و اعلام کردند که توافقنامه همکاری برای آزمایش و تولید واکسن کرونا با ایران را امضا کرده‌اند و قرار است فن‌آوری واکسن کوبایی به ایران انتقال یابد، مشروط به اینکه کوبایی‌ها مرحله سوم آزمایش انسانی را در ایران انجام دهند.
نحوه همکاری در واکسن کرونای تولید مشترک
البته پیش از این دکتر علیرضا بیگلری رییس انستیتو پاستور ایران درباره جزئیات واکسن کرونای تولید مشترک با کوبا به ایسنا اعلام کرده بود که طراحی واکسن کرونا در حوزه تولید مشترک از سوی هر دو کشور انجام شده است و مطالعات کیفی تولید این واکسن به صورت مشترک بین دو کشور انجام می‌شود. باید توجه کرد که چارچوب این شیوه تولید واکسن در انستیتو پاستور ایران وجود دارد.
وی در هشتم دی ماه ۱۳۹۹ در گفت‌وگویش با ایسنا، از آغاز فاز دوم مطالعه انسانی واکسن کرونای تولید مشترک در کشور همکار با نظارت انستیتو پاستور ایران خبر داد و گفت: قرار شد کارآزمایی بالینی فاز یک واکسن تولید مشترک در کشور همکار انجام شود که این اتفاق افتاد و با نظارت انستیتو پاستور کارآزمایی بالینی فاز دوم نیز در حال انجام است.
بیگلری اعلام کرد که به محض اینکه نتایج فاز دوم را دیدیم و از ایمنی و کارایی واکسن مطمئن شدیم و در حد قابل قبول بود، فاز سوم مطالعه بالینی که کم خطرترین فاز است، در ایران انجام خواهد شد.
جدیدترین اظهارات وزیر بهداشت درباره واکسن ایرانی- کوبایی
در عین حال وزیر بهداشت نیز روز گذشته در جلسه ستاد کرونای استان مازندران در این‌باره گفت: یکی از مسیرهایمان در حوزه تامین واکسن کرونا، استفاده از ظرفیت انتقال دانش فنی بود. خیلی‌ها آمدند و به ما اعلام کردند که فاز کلینیکال ترایال را در کشور ما انجام دهند، اما گفتیم اجازه چنین اقدامی را نمی‌دهیم. این موضوع را هم به استحضار مقام معظم رهبری و هم رییس‌جمهور رساندم که اجازه نمی‌دهیم کشوری بیاید و واکسنش را روی مردم کشور ما آزمایش کند، مگر اینکه در فازی از کار باشد که قرار باشد با هم همکاری کرده و بخواهیم در آینده آن واکسن را از طریق انتقال دانش فنی در ایران بسازیم.
نمکی ادامه داد: بر این اساس با یک کشور خارجی با کوبایی‌ها که در حوزه واکسن هپاتیت‌بی ‌و پنوموکوک با ما در کشور کار کردند، مذاکره کردیم و قرار شد روی واکسن کرونا هم کار کنیم. مدت‌ها مذاکره کردیم. در این واکسن بر اساس یکی از شیوه‌های بسیار موثر کار شده که از بقیه پلتفرم‌ها موثرتر است. به هر حال این قرارداد هم امضا شد.
وی گفت: فاز سوم کلینیکال ترایال این واکسن مشترک را در آینده روی انسان انجام می‌دهیم. دو فاز قبلی مطالعه بالینی این واکسن در خارج از کشور موفق انجام شده و قرار است فاز سوم آن را شروع کنیم. در بهار آینده این مجموعه هم به مجموعه ما در پاستور اضافه خواهد شد.
بر این اساس باید منتظر باشیم تا نتایج فاز دوم مطالعه انسانی واکسن تولید مشترک بین ایران و کوبا بررسی شود و بعد از آن وارد فاز سوم مطالعه بالینی در ایران شویم که به گفته رییس انستیتو پاستور ایران، کم‌خطرترین فاز مطالعاتی است.
سرانجام واردات واکسن کرونا
وزیر بهداشت بارها اعلام کرده است که یکی از راه‌ها برای دسترسی به واکسن کرونا قبل از دسترسی به واکسن داخلی، واردات آن است. البته واردات از مطمئن‌ترین منابع و با رعایت اصل سلامت و ایمن بودن واکسن. در عین حال چندی پیش رهبر معظم انقلاب در این زمینه تذکراتی را خطاب به مسوولان کشوری ارائه و اعلام کردند که واردات واکسن از منابع آمریکایی و انگلیسی ممنوع است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی به کشور را ممنوع اعلام کردند و گفتند: آمریکایی‌ها اگر توانسته بودند واکسن تولید کنند این افتضاح کرونایی در کشورشان به‌وجود نمی‌آمد که در یک روز حدود چهار هزار نفر تلفات داشته باشند. ضمن اینکه اساسا به آنها اعتمادی نیست و گاهی این واکسن‌ها برای آزمایش روی ملت‌ها است.
ایشان افزودند: البته با سابقه‌ای که فرانسوی‌ها در قضیه خون‌های آلوده دارند، به آنها هم خوش‌بین نیستم، اما تهیه واکسن از کشورهای دیگر هیچ مشکلی ندارد.
عوارض واکسن کرونا با روش MRNA
نمکی گفت: در عین حال مقام معظم رهبری گزارشات متعددی در عرصه سیاست، اقتصاد و… دریافت می‌کنند و یکی از گزارشات هم در زمینه گزارشات علمی در زمینه واکسن است. واکسنی که به روش MRNA در حال ساخت است، مقالات زیادی درباره‌اش وجود دارد که تردیدهایی را اعلام می‌کنند. در عین حال ساخت واکسن هم در دنیا پروسه‌هایی دارد که به دلیل کووید۱۹ این پروسه‌ها را کوتاه کرده‌اند. درباره MRNA سال‌ها پیش یکسری مقالات چاپ شد که می‌تواند در ایمونوتراپی سرطان و… موثر باشد و بعد هم اعلام شد که در ساخت واکسن هم می‌تواند موثر باشد. البته مقالاتی هم اعلام می‌کنند که این واکسن می‌تواند عوارضی را ایجاد کند؛ مثلا اینکه سیستم ایمنی را به هم بریزد. در اروپا و آمریکا هم خیلی‌ها این واکسن را تزریق نمی‌کنند. حال اگر به پدر یک خانواده گفتند که این دارو، این شیوه معالجه برای فرزندت ممکن است عارضه ایجاد کند، پدر و دلسوز خانواده حق دارد که مسوولان کشور را از چیزی که درباره آن تشکیک ایجاد شده، منع کند. اینکه دیگر غوغا و بلوا ندارد. این همه جوسازی و شانتاژ نمی‌خواهد. شخصیتی که از روز نخست کنار ما بود، رعایت کرد، حمایت کرد و هدایت کرد و حالا هم دلسوزانه می‌گوید آقای وزیر و مسوولان از نظر علمی که مقالاتی را دیدم این واکسن عوارضی دارد، مواظب باشید. البته قطعا اگر گزارش‌های کارشناسی ما چیز دیگری را نشان دهد، به ایشان تقدیم می‌کنیم. ما می‌دانیم که هنوز برای قضاوت روی واکسن در دنیا زود است و قطعا به استحضار ایشان خواهیم رساند. این فرمایش مقام معظم رهبری درباره منع ورود از برخی منابع متکی است؛ اولا بر دیرینه شیطنت‌آمیز این کشورها در مسائل ما و دوما جنبه‌ها و منابع علمی که از جاهای مختلف به استحضار رهبری رسیده است.
از طرفی مقامات هلال‌احمر ایران هم اعلام کرده‌اند که به دنبال واردات یک میلیون واکسن کرونا از چین هستند و مذاکرات در این باره همچنان ادامه‌ دارد.