جمعیت در بحران و بودجه‌ای که آب رفت

مهر- در جلسه علنی یکشنبه ۲ بهمن ماه، مجلس شورای اسلامی گزارش کمیسیون تلفیق در مورد لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور در دستور کار قرار داد. پس از آنکه موافقان و مخالفان نظرات خود را مطرح کردند، کلیات لایحه بودجه سال آینده کشور رای‌گیری شد که نمایندگان مجلس با ۱۶۹ رای موافق، ۵۴ رای مخالف و ۷ رای ممتنع از مجموع ۲۳۵ نماینده حاضر در جلسه با آن موافقت کردند.

براساس آیین‌نامه داخلی مجلس، کمیسیون‌های تخصصی فرصت ۱۵روزه‌ای برای بررسی جزئیات لایحه بودجه و ارائه پیشنهادات خود به کمیسیون تلفیق دارند. پس از آن جلسات کمیسیون تلفیق برای بررسی بودجه ۱۴۰۲ کل کشور به مدت ۲ هفته برگزار خواهد شد.

بودجه کل کشور، دخل و خرج یک ساله کشور است. در این برنامه، درآمدها و هزینه‌های دولت تخمین زده می‌شود و این برنامه طی یک سند که به آن لایحه بودجه گفته شده، هر سال طبق قانون در ۱۵ آذر ماه توسط دولت به مجلس تقدیم شده و بعد از اینکه مجلس آن را بررسی و تصویب کرد، این لایحه به قانون بودجه تبدیل می‌شود. قانون بودجه، مبنای اصلی دولت برای دخل و خرج در سال بعد است. از جمله موضوعاتی که در کشور برای آن بودجه تخصیص می‌یابد بحث جوانی جمعیت است. دهم آبان ۱۴۰۰ بود که قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت براساس اصل هشتاد و پنجم قانون اساسی، در یک کمیسیون مشترک بررسی شد و پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت ۷ سال، به تایید شورای نگهبان رسید.

براساس ماده نخستین قانون ستاد ملی جمعیت به ریاست رییس‌جمهوری تشکیل می‌شود که در مجموع ۲۴ عضو دارد. علاوه بر رییس‌جمهوری، دبیر ستاد، وزرای کشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، علوم، تحقیقات و فناوری، ورزش و جوانان، راه و شهرسازی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اطلاعات، امور اقتصادی و دارایی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و ارتباطات و فناوری اطلاعات بخشی از اعضا هستند.

روسای سازمان‌های صدا و سیما، برنامه‌وبودجه کشور، تبلیغات اسلامی و پزشکی قانونی کشور و همچنین، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری یا دستگاه مرتبط، مدیر حوزه‌های علمیه، دادستان کل کشور، رییس شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی، دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر، رییس ستاد کل نیروهای مسلح و رییس سازمان بسیج مستضعفین هم در ستاد ملی جمعیت حضور خواهند داشت.

بودجه ۷۵۰۰ میلیارد تومانی

در بودجه ۱۴۰۲، دولت ۷۵۰۰ میلیارد تومان بودجه برای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت برآورد کرده است که این رقم نشان از کاهش ۵/۳۷ درصدی بودجه این قانون در قیاس با آنچه دولت در لایحه ۱۴۰۱ برای اجرای قانون جوانی جمعیت پیشنهاد داده بود، دارد.

این در حالی است که در لایحه بودجه ۱۴۰۱، دولت بودجه پیشنهادی برای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت را ۱۲ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود. به علاوه اینکه در لایحه بودجه ۱۴۰۱ برای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به منظور اجرای قانون جوانی جمعیت ردیف بودجه مجزا به مبلغ ۳۵۹/۲ میلیارد و ۴۷۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان پیشنهاد شده بوده است. همچنین در لایحه بودجه ۱۴۰۱ ردیف اختصاصی بودجه برای اجرای چند عنوان برنامه از جمله اجرای سیاست‌های قانون جوانی جمعیت به وزارت آموزش و پرورش نیز اختصاص داده شده بود و این در حالی است که در لایحه بودجه ۱۴۰۲ نه وزارت آموزش و پرورش و نه وزارت بهداشت ردیف بودجه مجزایی برای اجرای قانون جوانی جمعیت ندارند.

همچنین بند «ح» تبصره ۱۱ لایحه بودجه ۱۴۰۲ وزارت راه‌و‌شهرسازی را مکلف کرده است تا به منظور حمایت از خانواده و جوانی در سال ۱۴۰۲ یک قطعه زمین یا واحد مسکونی به صورت رایگان در قالب شرایط مندرج در ماده ۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به خانواده‌های صاحب فرزندان چهارقلو و بیشتر اختصاص دهد.

همچنین براساس ماده ۱۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دولت مکلف است برای کلیه گروه‌های مختلف حقوق‌بگیر در دستگاه‌های مذکور در ماده (۲۹) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و همچنین نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات، سازمان انرژی اتمی (به استثنای مشمولان قانون کار) از قبیل کارکنان کشوری و لشکری، اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و قضات، از ابتدای سال ۱۴۰۱، به مدت پنج سال، افزایش حقوق سالانه را در سقف ردیف حقوق و جبران خدمت به گونه‌ای اعمال کند که هرساله، کمک‌هزینه اولاد و حق عائله‌مندی مشمولان این ماده در چارچوب افزایش سنواتی حقوق و دستمزد به ترتیب به میزان صد درصد (۱۰۰%) و پنجاه درصد (۵۰%) افزایش یابد.

افزایش امتیاز کمک‌هزینه عائله‌مندی و حق اولاد

در همین راستا بخش ۳ بند «الف» تبصره ۱۲ لایحه بودجه ۱۴۰۲ نیز تصریح می‌کند که به منظور اجرای ماده ۱۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، امتیاز کمک‌هزینه عائله‌مندی و حق اولاد، موضوع بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری شاغلین و بازنشستگان، به ترتیب ۲۲۸۰ و ۱۰۵۰ و معادل ریالی امتیاز مذکور برای کارمندان مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت تعیین می‌شود.

پیش‌تر در بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری امتیاز کمک‌هزینه عائله‌مندی و حق اولاد به ترتیب ۸۰۰ و ۲۰۰ امتیاز در نظر گرفته شده بود.حجت‌الاسلام مهدی متقی‌فر، مدیرکل دفتر کل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان در پاسخ به این سوال که آیا قوانین ما در این حوزه نیاز به اصلاح دارد یا نه، گفت: با وجود قانون جوانی جمعیت مشکلی در حوزه قانون نداریم، آنچه مشکل‌ساز شده عدم اجرای صحیح قانون است. اگر قانون به درستی اجرا شود هم در خصوص تشکیل زندگی و هم فرزندآوری تمهیدات ویژه‌ای در نظر گرفته شده است.

وی افزود: کارهای فرهنگی زمانی نتیجه می‌دهد که بتوانیم در اجرای برخی قوانین مربوط به تسهیل ازدواج مثل قانون جوانی جمعیت خوب عمل کنیم تا مردم شیرینی اجرای قانون را بچشند.

به گفته بسیاری از کارشناسان در ۳۰ سال آینده هیچ بحرانی خطرناک‌تر از بحران پیری جمعیت برای ایران نیست. بااینکه از تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت بیش از یک سال گذشته، اما میزان اجرای تکالیف مندرج در قانون و پایبندی متولیان به عملی کردن وظایف محوله از بی‌عملی‌ها و بی‌برنامگی‌های آشکار حکایت دارد. کلیات بودجه کشور هم روز گذشته در مجلس به تصویب نمایندگان رسید و حالا باید منتظر ماند و دید بودجه ۷۵۰۰ میلیارد تومانی برای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در سال آینده موثر واقع می‌شود و آیا برنامه‌ها با انسجام در جهت اشتغال جوانان اجرایی خواهد شد.