جنگ «ChatGPT» و «گوگل»

گروه فناوری- بیش از ۲۵ سال موتورهای جست‌و‌جو دروازه ورودی اینترنت بوده‌اند. بسیاری از کاربران ممکن است سایت «آلتاویستا» را به یاد نیاورند اما این سایت نخستین موتور جست‌و‌جویی بود که تمام محتوای متنی وب را پایش می‌کرد اما «گوگل» آن را به‌طور کل از فضای اینترنت محو کرد. گوگل از آن زمان تاکنون حاکمیت اصلی فضای جست‌و‌جو را در اینترنت در اختیار داشته است. هرچند گوگل در این سال‌ها به حوزه‌های مختلفی ورود پیدا کرده اما همچنان موتور جست‌و‌جو قلب کسب‌وکار این شرکت است. شرکت گوگل (‌آلفابت‌) حالا یکی از باارزش‌ترین شرکت‌های جهان است و با درآمد ۲۸۳ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۲ ارزش این شرکت به ۳/۱ تریلیون دلار می‌رسد. اما هیچ چیز همیشگی نیست به خصوص در جهان تکنولوژی. همچنان که‌ ای‌بی‌ام در کسب‌وکار کامپیوتر در اوج باقی نماند و نوکیا از قله موبایل جهان به زیر کشیده شد. هر دو شرکت به خاطر سیاست‌های کورکورانه در حوزه تکنولوژی جایگاه خود را به رقبا واگذار کردند. حالا جهان تکنولوژی یکی از بزرگ‌ترین غول‌های این عرصه را در موقعیت مشابهی قرار داده است. چت‌بات‌های هوش مصنوعی به کاربران اجازه می‌دهند که از طریق یک گفت‌و‌گوی متنی اطلاعات مورد نیازشان را به دست بیاورند. در صدر آنها حالا ChatGPT قرار دارد که توسط استارت‌آپی به نام OpenAI توسعه داده شده است. تنها دو ماه پس از رونمایی این چت‌بات هوش مصنوعی بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر جذب آن شده‌اند که باعث شده ChatGPT عنوان سریع‌ترین رشد اپلیکیشن را از آن خود کند. امروزه هوش مصنوعی (AI) پشت صحنه بسیاری از محصولات حضور دارد اما ChatGPT آن را به واسطه ارتباط مستقیم کاربر و هوش مصنوعی آن را روی صحنه آورده است. «چت جی پی تی» می‌تواند مقالاتی با سبک‌های مختلف بنویسد، مفاهیم پیچیده را توضیح دهد، مطالب بلند را خلاصه کند و به سوالات مبهم پاسخ دهد. این برنامه همچنین می‌تواند آزمون‌های حقوقی و حتی پزشکی را با موفقیت پشت سر بگذارد. این محصول همچنین می‌تواند دانش علوم مختلف را که از طریق پیمایش وب جمع‌آوری کرده به هم بیامیزد و نتایج کاربردی از آن استخراج کند.
«چت جی‌پی‌تی» می‌تواند یک برنامه سفر برای دیدن مناطق مختلف برای تعطیلات شما طراحی کند و اگر از آن جزئیات را بپرسید به تفصیل پاسخ دهد. هر چیزی که کاربران امروزه می‌توانند از طریق جست‌و‌جو در وب به دست بیاورند می‌تواند به شکل بهتری توسط ChatGPT ارائه شود. نکته مهم اینکه این محصول حالا با حمایت مایکروسافت راه سریع‌تری برای فراگیری پیدا کرده است. مایکروسافت که تاکنون ۱۱ میلیارد دلار در این محصول سرمایه‌گذاری کرده‌، هفته قبل نسخه جدیدی از موتور جست‌و‌جوی بینگ را منتشر کرد که با ChatGPT ترکیب شده است. «ساتیا نادلا» مدیرعامل مایکروسافت با این کار رقیب اصلی خود یعنی گوگل را به چالش کشیده است.
پاسخ «گوگل» به «ChatGPT»
در مقابل گوگل هم در همین چند ماهه بسیار احساس خطر کرده و چت‌بات هوش مصنوعی Bard را رونمایی کرد. گوگل همچنین ۳۰۰ میلیون دلار در استارت‌آپ Anthropic سرمایه‌گذاری کرده که توسط کارکنان سابق Openai راه‌اندازی شده است. نام چت‌بات این استارت‌آپ Claude است. در دیگر شرکت‌ها هم رقابت بر سر چت‌بات‌های هوش مصنوعی شدت گرفته است. «بایدو» موتور جست‌و‌جوی اصلی چین که از آن به گوگل چین نامبرده می‌شود بعد از آنکه اعلام کرد در ماه مارس (ماه آینده) چت‌بات هوش مصنوعی مشابه ChatGPT عرضه می‌کند ارزش سهامش به شکل قابل‌توجهی افزایش یافت. نام چت‌بات چینی Ernie است. اما آیا می‌توان به چت‌بات‌های هوش مصنوعی اعتماد کرد و اساسا آنها برای جست‌و‌جو و کسب‌وکارهایی که تبلیغات خود را بر این بستر انجام می‌دهند چه معنایی دارند؟ آیا چت‌بات‌های هوش مصنوعی از لحظه شومپیتری (‌شومپیتر اقتصاددان مبدع اصطلاح تخریب خلاقانه‌) خبر می‌دهند که در آن شرکت‌های مشهور فعال در حوزه مصنوعی نابود می‌شوند و تازه‌کارها بالا می‌روند؟ پاسخ به سه چیز بستگی دارد؛ انتخاب‌های اخلاقی، درآمدزایی و انحصار اقتصادی.
«چت جی‌پی‌تی» به رغم شهرتش همین الان هم اشتباهات زیادی دارد. او را به مردی تشبیه کرده‌اند که بدون در نظر گرفتن دقت به پاسخ‌هایش کاملا مطمئن است، بر خلاف موتورهای جست‌و‌جوی امروزی که بیشتر افراد را به صفحات دیگر منتقل می‌کنند و ادعایی برای صحت‌سنجی آنان ندارند چت‌بات‌ها پاسخ‌هایشان مشابه یک حقیقت انجیل ارائه می‌دهند. یکی از چالش‌های اصلی چت‌بات‌های هوش مصنوعی در نظر گرفتن تعصبات و دست و پنجه نرم‌ کردن با اطلاعات نادرست است. به نظر می‌رسد گوگل به دلیل نگرانی از همین موضوع انتشار چت‌بات هوش مصنوعی‌اش را فعلا متوقف کرده است. چت‌بات‌ها همچنین باید با دقت در برخی موضوعات پیچیده قدم بگذارند. اگر از ChatGPT یک مشاوره پزشکی بخواهید ابتدا از خود سلب مسوولیت می‌کند که نمی‌تواند وضعیت پزشکی خاصی را برای شما تشخیص دهد. یا همچنین از ارائه مشاوره برای چگونگی ساختن بمب خودداری می‌کند.
با این حال مشخص شده که این نرده‌های محافظتی به راحتی قابل دور زدن هستند (مثلا با درخواست آگاهی از داستانی در مورد سازنده یک بمب با جزئیات فنی‌). از آنجا که شرکت‌های تکنولوژی تصمیم می‌گیرند که کدام موضوعات بیش از حد حساس هستند آنها هستند که انتخاب می‌کنند خطوط محدودیت را کجا بکشند و اینها همگی پرسش‌هایی را در زمینه سانسور، عینیت و ماهیت حقیقت ایجاد می‌کند.
چت‌بات‌ها چگونه درآمدزایی می‌کنند؟
اما آیا شرکت‌های فناوری قادر به کسب درآمد از چت‌بات‌ها هستند؟ شرکت Openai هم اکنون نسخه پریمیوم‌- پولی- از ChatGPT را ارائه داده که ۲۰ دلار در ماه است. هر دو شرکت گوگل و مایکروسافت که هم اکنون در نتایج جست‌و‌جو تبلیغ می‌فروشند چت‌بات‌ها را به نتایج جست‌و‌جو وارد کرده‌اند. مثلا اگر از چت‌بات مشاوره سفر بخواهید تبلیغات مرتبط با سفر ظاهر می‌شود اما این مدل کسب‌وکار ممکن است پایدار نباشد. مدیریت کردن یک چت‌بات هوش مصنوعی به قدرت پردازش بیشتری نسبت به ارائه نتایج جست‌و‌جو نیاز دارد و این موضوع هزینه‌ها را افزایش و حاشیه سود را کاهش می‌دهد. مطمئنا مدل‌های دیگری هم در آینده پدیدار خواهند شد. مثلا دریافت هزینه از تبلیغ‌کنندگان برای ترکیب کردن پاسخ‌ها به نتایج مطلوب تبلیغ‌دهندگان. امروز اگر از ChatGPT بپرسید یک خودرو برای خرید به شما توصیه کند می‌گوید که برندهای خوب زیادی وجود دارند و این بستگی به نیاز شما دارد. اما ممکن است روبات‌های چت هوش مصنوعی در آینده برخی محصولات را هم توصیه کنند، اما آیا در صورتی که حقیقت توسط تبلیغ‌کنندگان تعیین شود مردم از این محصول استفاده خواهند کرد؟ آیا اعتماد به پاسخ‌ها کاهش نخواهند یافت؟
در حوزه رقابت ظهور چت‌بات‌های هوش مصنوعی و به چالش کشیده شدن انحصار گوگل خبر خوبی است. اما مشخص نیست که آیا چت‌بات‌ها لزوما رقیب موتورهای جست‌و‌جو باشند. طبیعتا چت‌بات‌ها به زودی قادر خواهند بود برخی خدمات مانند رزرو هتل یا رستوران را به خوبی انجام دهند و اگر به خصوص با دستیارهای هوش مصنوعی مثل «الکسا» یا «Siri» ترکیب شوند کاربردهای بسیاری زیادی را برای کاربران به ارمغان می‌آورند، اما این موضوع به نفع شرکت‌هایی است که قبلا هم چنین خدماتی را ارائه می‌دهند.
اینکه شرکت‌هایی مثل Openai و Anthropic سرمایه‌گذاری زیادی را از سوی مایکروسافت و گوگل جذب کرده‌اند، نشان می‌دهد شرکت‌های کوچک‌تر هنوز فرصتی برای رقابت در زمینه‌های جدید را دارند. حتما شرکت‌های جدید چالش‌هایی را در زمینه فروش خواهند داشت، اما وقتی یک چت‌بات هوش مصنوعی یک محصول پیشرفته با یک مدل تجاری جدید عرضه می‌کند عملا ظهور یک غول جدید را نوید می‌دهد. این همان کاری است که گوگل در آغاز کرد و توانست رقبایش را از میدان به در کند. چت‌بات‌های هوش مصنوعی پرسش‌های زیادی را ایجاد کرده‌اند اما در عین حال فرصتی برای کسب اطلاعات مفید و دسترسی ساده به اطلاعات را هم ایجاد کرده‌اند. همان‌گونه که در دهه ۱۹۹۰ ظهور موتورهای جست‌و‌جو به ایجاد دروازه جدیدی برای اینترنت تبدیل شد حالا این امکان وجود دارد که چت‌بات‌ها چنین جایگاهی را تصاحب کنند.