جیغ بنفش در حوزه زیرساخت دیجیتال

حسین اسلامی*
تحولات فناوری و گسترش اقتصاد دیجیتال در ایران نشان‌دهنده تغییری بنیادین در سبک زندگی ایرانیان است. امروزه، شهروندان به‌طور گسترده از پلتفرم‌های دیجیتال برای مدیریت حمل‌ونقل، خرید، ارتباطات، خدمات بانکی، بیمه، بورس و حتی سرمایه‌گذاری در طلا و رمزارزها استفاده می‌کنند. این وابستگی روزافزون به فناوری، ضرورت توسعه و بهبود زیرساخت‌های دیجیتال را بیش از پیش نمایان می‌کند. ازاین‌رو حفظ و گسترش این زیرساخت‌ها نیازمند توجه و برنامه‌ریزی جدی است تا رفاه عمومی و پایداری خدمات دیجیتال تضمین شود. در کنار پیشرفت‌های قابل‌توجه، چالش‌هایی نیز در حوزه زیرساخت‌های دیجیتال وجود دارد که عمدتا ناشی از ناترازی‌های مدیریتی است. همانطور که در حوزه‌هایی مانند برق و گاز شاهد مشکلات ناترازی هستیم، در حوزه دیجیتال نیز عدم توجه به این مساله می‌تواند در سال‌های آینده مانع ارائه خدمات شود. اگر اقدامات لازم برای رفع این ناترازی‌ها انجام نشود، ممکن است بسیاری از خدمات دیجیتال که امروزه به‌راحتی در دسترس‌اند، در آینده دچار اختلال شوند. زیرساخت‌های دیجیتال تنها موردنیاز بخش‌خصوصی نیستند بلکه مجموعه‌های دولتی، اپراتورها، بانک‌ها و نهادهای حاکمیتی نیز به این فناوری‌ها وابسته‌اند. با این ‌حال، در دو سال اخیر، رشد تقاضای این نهادها با ظرفیت تولید و واردات زیرساخت‌های موردنیاز همخوانی نداشته است. در نتیجه میزان تقاضا از عرضه فراتر رفته و این موضوع منجر به ایجاد محدودیت‌هایی در تامین تجهیزات شده است. علاوه‌بر این، حذف معافیت‌های اجرایی برای برخی نهادهای دولتی نیز باعث شده که آنها پیش از بخش‌خصوصی دچار کمبود تجهیزات شوند. از طرفی در تصمیم‌گیری‌های کلان، برخی سیاستگذاران زیرساخت‌های فناوری را در دسته کالاهای لوکس قرار می‌دهند. این نگاه نادرست مانعی جدی برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال محسوب می‌شود. در حقیقت، این زیرساخت‌ها یک نیاز اساسی برای کشور هستند و باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های کلان قرار گیرند. توسعه پایدار فناوری اطلاعات و ارتباطات، مستلزم این است که سیاستگذاران، تصمیم‌گیران و فعالان حوزه اقتصادی بر اهمیت زیرساخت‌های دیجیتال تفاهم داشته باشند و آن را جزو اولویت‌های ملی بدانند. برخلاف تصور عمومی، نوسانات قیمت ارز تاثیر چندانی بر تامین‌کنندگان زیرساخت‌های دیجیتال ندارد. دلیل این امر، ماهیت خرید این تجهیزات است که عمدتا از طریق مناقصات دولتی انجام می‌شود. در این فرآیند، قیمت‌گذاری به گونه‌ای انجام می‌شود که تغییرات نرخ ارز مستقیما بر تامین‌کنندگان اثر نگذارد. علاوه بر این، به دلیل وجود سامانه‌های جامع تجارت و سامانه‌های امور مالی، امکان انبار کردن تجهیزات برای افزایش قیمت نیز به حداقل رسیده است. چالش اصلی، پیش‌بینی قیمت ارز در آینده است زیرا تامین این تجهیزات معمولا با یک بازه زمانی شش‌ماهه صورت می‌گیرد.
قدردانی از فعالان حوزه دیجیتال و پیشگامان اقتصاد دیجیتال امری ضروری است اما در کنار آن باید به زیرساخت‌ها نیز توجه ویژه‌ای شود. متاسفانه در بسیاری از همایش‌ها و برنامه‌های مربوط به اقتصاد دیجیتال، کمتر به زیرساخت‌های فناوری پرداخته می‌شود. برگزاری نخستین همایش زیرساخت‌های دیجیتال در کشور نشان داد که این حوزه نیاز به توجه بیشتری دارد. اگر این ناترازی‌ها ادامه یابند، در آینده نزدیک، خدمات دیجیتال با اختلال مواجه خواهد شد و باید از هم‌اکنون برای حل این مساله تدابیر لازم اندیشیده شود. باوجود تحریم‌های بین‌المللی، تامین‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی متعهدند که بهترین و به‌روزترین زیرساخت‌های دیجیتال را ارائه دهند. گسترش و تنوع‌بخشی به محصولات، یکی از مهم‌ترین راهکارهای توسعه این حوزه است. این امر نه‌تنها برعهده تامین‌کنندگان و تولیدکنندگان است بلکه مدیران پیشرو در حوزه فناوری نیز باید بدنه سازمانی خود را به استفاده از محصولات جدید و نوسازی صنعت دیجیتال ترغیب کنند.
* مدیرعامل شرکت افزار پرداز رمیس