حال ناخوش شهرها

شیدا ملکی- درگیری و اعتراض به افزایش نرخ بنزین در شهرهای مختلف کشور همچنان ادامه دارد. مردم بر این باورند که افزایش سه برابری نرخ بنزین در دایره توان جامعه‌ نیست و باید این افزایش نرخ به سرعت لغو شود. آنچه جامعه در اعتراضات چند روز اخیر مطالبه می‌کند نه در ردیف مطالبات سیاسی است و نه خواسته‌ای دور از ذهن و دست‌نیافتنی. گرسنگی همه آن چیزی است که مردم را دلواپس کرده است.
مطالبات مردمی این بار از مناطق کمتربرخوردار و البته فقیرنشین آغاز شده و این موضوع خود بیانگر آن است که اعتراضات جامعه کاملا معیشتی است؛ اعتراضی برای مطالبه نان و نه هیچ چیز دیگر. مدت‌ها بود که بیکاری، رگ‌های حیاتی زندگی را برای قشر متوسط جامعه مسدود کرده بود. بعد از مسدود شدن شریان‌های اصلی زندگی، تنها راه برای نجات زندگی در شرایط دشوار معیشتی چیزی نبود مگر مسافرکشی با خودرو شخصی. حالا به برکت افزایش سه برابری نرخ بنزین، همان آب‌باریکه هم ‌بند آمده است. آدم‌هایی که در خیابان‌های شهرقدس، شهریار، فردیس، اصفهان، شیراز و… با عصبانیت فریاد می‌زنند دلواپس از دست دادن آخرین راه نجات زندگی‌شان هستند.
دلواپس آینده
راه‌های ارتباطی جهان توسعه‌یافته از جمله اینترنت قطع شده اما خطوط تلفن همچنان صدا را به گوش می‌رساند. نماینده «جهان‌صنعت» در شیراز خبر از شرایط امنیتی حاکم بر شهر می‌دهد. به گفته وی، هلیکوپترها بر فراز شهر پرواز می‌کنند. خط ارتباطی بین شمال تا جنوب شیراز به طور جدی وضعیت امنیتی دارد و شهروندان همچنان در خیابان‌ها اعتراضات خود را اعلام می‌کنند. عملکرد بانک‌ها به طور کلی در شیراز مختل شده و به نظر می‌رسد یکی از دلایل این اختلال، قطع اینترنت است. قطعی اینترنت به هر دلیلی که انجام شد در نهایت نتیجه‌ای نداشت مگر نارضایتی عمومی بیشتر.
نمایندگان روزنامه «جهان‌صنعت» در شهرستان‌های مختلف خبر از جو امنیتی و حضور گسترده ماموران یگان ویژه در شهرها داده‌اند. البته تعطیلی بی‌دلیل مدارس و دانشگاه‌ها، خود موضوعی است که انتظار می‌رود دولت نسبت به آن پاسخگو باشد. چند روز قرار است شهر در حالت نیمه‌تعطیل فریز شود و مردم را به بهانه‌های مختلف در خانه حبس کرد. این موضوع کاملا روشن است که تعطیلی مدارس در روز گذشته به دلیل برودت هوا یا بارش برف نبوده و چنین تصمیماتی مردم را نسبت به آنچه در جامعه در حال شکل‌گیری است حساس‌تر می‌کند. ساده‌ترین راهکاری که می‌توان شرایط را به نفع جامعه تغییر داد گفت‌وگوی بی‌واسطه با مردمی است که به نظر می‌رسد ترس عمیقی درباره گرانی بنزین دارند. برخی شهروندان در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» نگرانی خود را نسبت به سهمیه‌ای که دولت اعلام کرد در پی افزایش قیمت بنزین به مردم اختصاص خواهد داد بیان کردند. برخی بر این باورند که تزریق این نقدینگی به جامعه نه‌تنها گرهی از سیستم معیشتی مردم باز نمی‌کند بلکه مانند نقدینگی حاصل از یارانه‌ها آشفتگی اقتصادی را در جامعه چند برابر خواهد کرد. چنین نگرانی‌هایی بیانگر آن است که مردم به طور جدی نیازمند شفافیت اقتصادی هستند. عدم شفافیت موجب دلواپسی بیشتر مردم شده است. مردم عادی مطالبه‌شان روشن است؛ «کاهش نرخ بنزین و بازگشت نرخ آن به قبل».
اجازه اخلال و ناامنی به فرصت‌طلبان نمی‌دهیم
سردار حسین اشتری فرمانده نیروی انتظامی با بیان اینکه در پی اتفاقات روز گذشته و ایجاد خساراتی به اموال عمومی و مردمی، پلیس بلافاصله در صحنه حاضر شد و با سعه صدر ماموریت خود را انجام داد، گفت: پلیس بلافاصله هر جا که اخلالی در روند تردد مردم و انجام کارهای روزانه‌شان ایجاد شده بود برطرف کرد. همان‌طور که استحضار دارید سران محترم قوا مصوبه‌ای در خصوص سوخت (بنزین) تصویب کردند و باید همه براساس قانون موضوعات را دنبال کنند. مردم ما هرگز اجازه نمی‌دهند کسانی از احساسات پاکشان و این فضا سوء‌استفاده کنند. ما نیز اجازه اخلال و ناامنی به اخلالگران و فرصت‌طلبان نمی‌دهیم. فرمانده نیروی انتظامی اضافه کرد: مطمئنا نیروی انتظامی در کنار مردم و در خدمت امنیت مردم است چراکه «امنیت مردم» و «حفاظت از اموال عمومی و مردمی» خط قرمز ماست. بحمدالله پلیس وظایف خود را به خوبی انجام داده و اعلام می‌کنم کسانی که قصد اخلال، بی‌نظمی و تعدی به حقوق مردم را دارند یا قانون‌گریز هستند، بدانند که براساس قانون با آنها محکم برخورد خواهد شد. طی روزهای اخیر به همت همکارانم، تعدادی از اخلالگران و فرصت‌طلبان شناسایی شدند و برخورد لازم با آنها صورت گرفته است و بحمدالله وضعیت نسبت به روز گذشته بهتر است و اینجا به مردم عزیز تاکید می‌کنم صف خود را از صف تعداد معدودی که به دنبال اخلال و بی‌نظمی هستند، جدا کنند. به گفته وی، ایجاد هر گونه اخلال و تخریب اموال عمومی کشور از مصادیق بارز جرم است و پلیس بر اساس وظیفه ذاتی و قانونی خود با افرادی که جرمی را مرتکب می‌شوند برخورد می‌کند. اجازه نخواهیم داد روند آ‌رامش و امنیت بسیار خوبی که امروز در کشور حاکم است دچار اخلال شود و خدای ناکرده کسانی بتوانند از این فضا سوء‌استفاده کنند. بررسی‌های ما حاکی از خط‌دهی سازمان‌های ضدانقلاب و منافقین در پس پرده این تحرکات است. نهادهای امنیتی و انتظامی کشور، این افراد را شناسایی و ان‌شاءالله در موعد مقرر به سزای اعمال خود خواهند رساند. امکانات خوبی در اختیار پلیس است و می‌توانیم برای اشراف اطلاعاتی از این امکانات استفاده و بهره‌برداری کنیم. لازم است همه به قانون تمکین کنند و بدانند که پلیس مجری قانون است و هر کس بخواهد به حقوق مردم تعدی کند یا سعی در اخلال نظم و امنیت داشته باشد حتما نیروی انتظامی برخورد می‌کند.
جایی برای اعتراض مردم فراهم نشده
حجت نظری، عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه مردم باید اعتراضات احتمالی خود را به شیوه مسالمت‌آمیز مطرح کنند، گفت: پیشتر شورای شهر مصوبه‌ای داشت که براساس آن ایجاد فضاهایی برای تجمع پیش‌بینی شده بود که این مصوبه در هیات تطبیق رد شد و اتفاقات روز گذشته نشان داد که لازم است هرچه زودتر فکری به حال این محل‌های تجمع کنیم. نرخ بنزین افزایش یافته و اعتراض و انتقادات مردم در این زمینه را باید به رسمیت شناخت اما مردم نیز باید با شیوه‌های دموکراتیک اعتراض کنند. اتفاقات این گونه به هیچ وجه نمی‌تواند به نفع مردم باشد و مردم باید اعتراضات احتمالی خود را به شیوه مسالمت‌آمیز مطرح کنند. پیشتر شورای شهر مصوبه‌ای داشت که براساس آن ایجاد فضاهایی برای تجمع پیش‌بینی شده بود که این مصوبه در هیات تطبیق رد شد و اتفاقات حوادث اخیر نشان داد که لازم است هرچه زودتر فکری به حال این محل‌های تجمع کنیم. نبود هیچ محل از‌پیش‌تعیین‌شده‌ای برای اعتراضات مردمی از موضوعاتی است که موقعیت فعلی بیش از گذشته فقر جامعه را نسبت به مطالبات مدنی روشن می‌کند. پیگیری مطالبات شهروندی موضوعی است که در جوامع مختلف اجتناب‌ناپذیر است و نمی‌توان یکسره خط قرمزی بر آن کشید و فراموشش کرد. این روزها اما هیچ محل مشخصی برای طرح این مطالبات وجود ندارد و حضور مردم در خیابان‌ها هم واقعیتی است که باید به دنبال راهکاری قانع‌کننده درباره آن بود. حذف صورت مساله همیشه بهترین راهکار نیست. شرایط فعلی جامعه هرچند نگران‌کننده است اما همین شرایط را می‌توان به فرصتی مناسب تبدیل کرد تا یک بار برای همیشه درددل مردمی که دلواپس معیشت خود هستند را شنید.
گسترش آتش
نمایندگان روزنامه «جهان‌صنعت» در شهرقدس، تبریز، اسلامشهر و البرز اعلام کردند که تعداد قابل توجهی بانک در این شهرها به آتش کشیده شده و چند پمپ‌بنزین نیز در آتش سوخته است. تعداد کشته‌شدگان در این درگیری‌ها تعدادی از مردم نیز کشته شدند که آمار دقیقی درباره آن در دست نیست اما از آنجایی که آمار دقیق در دست نیست باید در انتظار آمار رسمی بود. همچنین برخی شاهدان عینی اعلام کردند که عصر روز گذشته خیابان بهارستان به سمت خیابان سعدی بسته شده و درگیری بین معترضان و ماموران جدی است. از سوی دیگر میدان ولیعصر تهران نیز شاهد درگیری جدی بین مردم و ماموران امنیتی است. این در حالی است که شرکت‌های خصوصی روز گذشته چند ساعت زودتر از روزهای عادی تعطیل شدند و پاساژها و مغازه‌های اصلی اطراف خیابان نیز تعطیل شدند. سرانجام این اعتراضات همچنان روشن نیست. بوی دود و آتش همچنان در شهر پیچیده و مطالبات مردم مبنی بر کاهش نرخ بنزین ادامه دارد. هرچند تمییز و تشخیص نوع درگیری‌ها کار دشواری است.