حاکمان پنهان

همزمان با موافقت افزایش ۳ و ۵/۲ درصدی ضریب قیمتی کنسانتره و گندله، فولادی‌ها که به ظاهر شکست خورده جدال قیمتی در جلسه تنظیم بازار بوده‌اند به نظر می‌رسد این بار با استفاده از برخی اهر‌م‌های فشار و با توجه به اینکه دولت همواره نگاه حمایتی به فولاد داشته و نتیجه آن را حتی در عدم تغییر معاونت‌های همسو با جابه‌جایی وزیران شاهد بوده‌ایم قصد دارند تا همچنان نرخ مواد اولیه را در کنترل خود درآورند به گونه‌ای که شنیده‌ها از تاکید متولیان این حوزه برای سنگ‌اندازی و به نوعی جلوگیری از صادرات این محصولات خبر داده است‌. موضوعی که به اعتقاد فعالان بازار با توجه به عدم برقراری تعادل در زنجیره تولید فولاد و وجود مازاد محصولات در صورت هرگونه خللی در صادرات، افزایش عرضه در بازار داخل و کاهش فروش محصولات پایین‌تر از نرخ رسمی به واسطه شکل‌گیری رقابت منفی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود‌. البته به نظر می‌رسد سیاست حضور در بازار حداقل تا زمانی‌ که فولادی‌ها مجدد اهر‌م حاکمیتی خود را در شرکت‌های بزرگ معدنی به دست آورند ادامه خواهد داشت.
باید توجه داشت نگرانی‌ای که بسیاری از فعالان حوزه فولاد با آن روبه‌رو هستند مساله تحریم‌ها و مشکل صادرات است، تحریم روی صادرات فولاد میانی و آهن اسفنجی و گندله می‌تواند موثر باشد چون حجم هر محموله صادراتی زیاد است. ولی روی صادرات محصول موثر نیست چون با تریلی از مرزهای مختلف صورت می‌گیرد و راحت‌تر می‌تواند از این شرایط عبور کند اما کاهش صادرات فولاد میانی و افت قیمت آن، باعث ارزان‌تر شدن قیمت صادراتی محصول نهایی خواهد شد. یک مساله مهم آن است که حداقل ۸۰ درصد تولید فولاد توسط شرکت‌های دولتی و خصولتی صورت می‌گیرد بنابراین کاهش صادرات فولاد مثل نفت و پتروشیمی مساله‌ای است که دولت به آن توجه خاص دارد.
با وجود کسادی بازار سطح قیمت‌ها نمی‌تواند پایین‌تر بیاید و بازار خودش را ترمیم خواهد کرد. اما این هفته با اخبار خوبی برای فولادی‌ها آغاز شد، خبر اول هفته، اصلاح تدریجی ضرائب فولادی است که کم‌کم در شرف وقوع است و قدری از فشار قیمت‌‌گذاری بر بازار فولاد را خواهد کاست، خبر اصلاح ضرائب سنگ‌آهن و کنسانتره و در قدم بعدی شمش فولادی، میلگرد و تیر‌آهن با درصدی از قیمت شمش فولاد خوزستان قدمی است در جهت واقعی شدن تدریجی نرخ مقاطع فولادی در داخل و کاهش فاصله با قیمت‌های جهانی و همچنین کاهش فشار بر زنجیره تولید و توزیع فولاد داخلی و موضوع دوم احتمال اصلاح ضرائب مالیاتی صنف آهن از ۲/۵ به ۱/۵برای عمده‌فروشان و از ۳/۵ به ۳ برای خرده‌فروشان طبق پیشنهاد اتحادیه به سازمان امور مالیاتی است هرچند این خبر اما و اگر بسیار دارد اما در صورت موافقت سازمان امور مالیاتی و عملی شدن طرح، بار سنگینی از دوش فعالان این حوزه خواهد برداشت.
هر تصمیمی منافع و هزینه‌هایی را دارد که باید برآیند اینها مثبت باشد، یعنی اگر هزینه‌ها بر منافع پیشی گرفت از تصمیم صرف‌نظر شود اینجا با توجه به شرایط کشور نقطه‌ای است که باید دیدگاه‌مان را در فضای کسب‌و‌کار تغییر دهیم. برای نمونه موضوع افزایش صادرات در ذات خود اقدام مثبتی است که تراز تجاری کشور را مثبت کرده و در ادامه ارزآوری را به همراه دارد، در این شرایط که با مشکل ارز مواجه هستیم ضرورت آن بیشتر هم حس می‌شود. در کنار این موضوع کالای صادراتی هم باید مدنظر باشد. کالایی که نیاز داخل باشد و در صورت نبود تولید را متوقف کند تبعاتی از جمله بیکاری را دارد که خود سرچشمه مشکلات بسیاری است، به علاوه اینکه راه‌اندازی همان خط تولید در آینده هزینه‌های سنگینی دارد، شاید با توجه به توقف صادرات که به زودی اتفاق می‌افتد بهتر باشد صادرات را اولویت قرار دهیم ولی آسیب‌های آن را نادیده نگیریم.
مهم‌ترین عاملی که در بازار موجب افزایش معاملات و سوددهی تامین‌کنندگان می‌‌شود، ثبات قیمتی و بازاری به دور از نوسان و التهاب است. چرا که همواره قیمت‌ها مانند شمشیری دو‌لبه بازار را تحت تاثیر قرار می‌دهد. همان‌طور که شاهد هستیم افزایش قیمت‌ها موجب عقب‌نشینی تقاضای مصرفی می‌شود و همین امر خسارات زیادی به تامین‌کنندگان تحمیل می‌کند. تا زمانی که تقاضا به دور از بازار فولاد باشد، هیچ معامله‌ای صورت نمی‌گیرد.
تجدید‌نظری بر قیمت‌ها
تعیین نرخ این ماده حیاتی از آن‌ جهت برای تمامی صاحبان صنایع مهم است که هر گونه افزایش و یا کاهش می‌تواند آینده صنایع پایین‌دستی را دگرگون کند. نظرات مختلفی حول نرخ مطرح شده شکل گرفته است عده‌ای معتقد‌ند که نرخ گندله و کنسانتره باید بر‌اساس نرخ جهانی تعیین شود و برخی بر این باور هستند که ایران و کشورهای خارجی با یکدیگر متفاوت هستند و باید بر‌اساس مولفه‌‌های داخلی نرخ آن تعیین شود. به اعتقاد کیوان جعفری‌طهرانی، کارشناس بین‌المللی بازار معدنی، نرخ فروش گندله و کنسانتره تا قبل از اصلاح نرخ‌ها ۱۳ و ۲۱ درصد شمش فولاد خوزستان بوده که بعه نظر می‌رسد‌‌ برای سال جدید ۲/۲۵ درصد نرخی است که در بازار ایران می‌تواند نیاز‌های کشور را تامین کند. اما در ارتباط با کنسانتره به نظر باید اندکی رشد داشته باشد. جعفری‌طهرانی می‌گوید: در حال ‌حاضر در حدود هشت درصد بین نرخ کنسانتره و گندله فاصله و جود دارد در حالی که در عرصه بین‌الملل این فاصله بین کنسانتره و گندله کمتر است. نرخ کنسانتره و گندله نسبت به شمش فولاد در بازار جهانی ۳۲ برای گندله و ۲۷ برای کنسانتره است. در عرصه بین‌الملل یک تفاوت پنج درصدی وجود دارد. در حال حاضر در ایران متوسط نرخ کنسانتره بین ۱۳ تا ۱۴ درصد است. برای سال جدید باید این نرخ ۱۷ درصد باشد. وی در ارتباط با نرخ اید‌ه‌آل برای این دو عنصر اساسی تولیدات فولادی کشور گفت: فاصله قیمت بین گندله و کنسانتره باید اندکی کمتر شود.