حاکم بی‌رقیب مصر

محمدرضا ستاری- عبدالفتاح السیسی رییس‌جمهوری مصر روز دوشنبه پس از برگزاری انتخاباتی که هیچ رقیب جدی برای وی وجود نداشت، توانست برای سومین دوره متوالی به مقام ریاست‌جمهوری مصر برسد. این اتفاق در حالی است که السیسی پس از اصلاح قانون اساسی مصر در سال ۲۰۱۹، نه‌تنها دوره ریاست‌جمهوری را از ۴ سال به ۶ سال افزایش داد، بلکه محدودیت دوره‌ها برای ریاست‌جمهوری را نیز لغو کرده است.
براساس اعلام سازمان ملی انتخابات مصر، السیسی توانسته با ۶/۸۹ درصد آرا پیروز انتخابات شود، اما مهم‌ترین چالش او برای ادامه کار بحران بی‌سابقه اقتصادی در مصر و نیز جنگ غزه است. از سوی دیگر گزارش‌ها حاکی از آن است که بسیاری از مردم مصر به عنوان پر‌جمعیت‌ترین کشور جهان عرب نسبت به مشارکت در انتخابات بی‌تفاوت بوده‌اند و از سوی مقابل برخی دیگر انگیزه خود برای رای دادن دوباره به السیسی را جنگ در غزه و اهمیت آن بر سرنوشت مصر اعلام کرده‌اند. خود السیسی هم در سخنرانی خود پس از اعلام نتایج انتخابات گفته که مصری‌ها نه‌تنها برای رای دادن به من بلکه برای مخالفت با جنگ غیر‌انسانی غزه پای صندوق‌های رای صف‌آرایی کرده‌اند.
نامزد بی‌رقیب
طبق گزارشی که در این خصوص روزنامه گاردین منتشر کرده، در انتخابات ریاست‌جمهوری مصر سه رقیب دیگر نیز حضور داشتند که هیچ کدام توان رقابت با السیسی را نداشتند. البته مهم‌ترین رقیب انتخاباتی او نیز در مهر ماه از گردونه رقابت‌ها خارج شد و اعلام کرد که مقامات و حامیان دولت السیسی او را هدف حمله قرار داده‌اند. در همین رابطه حسام باگات از فعالان حقوق مدنی در مصر به گاردین می‌گوید که در واقع هیچ انتخاباتی در مصر برگزار نشده، زیرا السیسی از تمامی امکانات دولتی و امنیتی استفاده کرده تا از حضور رقبای جدی در این انتخابات جلوگیری کند. همچنین خبرگزاری رویترز گزارش داده که شاهد ورود رای‌دهندگان با اتوبوس به مراکز رای‌گیری بوده و حتی گفته می‌شود که برخی کارفرمایان، کارمندان خود را برای شرکت در انتخابات تحت فشار قرار داده‌اند.
جمهوری جدید
السیسی در حالی سال ۲۰۱۴ و در یک فرآیندی که برخی از آن به عنوان کودتا یاد می‌کنند به ریاست‌جمهوری انتخاب شد که در هر دو دوره قبل میزان آرایش بیش از ۹۷ درصد بود. در واقع تغییر و تحولات سیاسی در مصر و روی کار آمدن السیسی به عنوان یک ژنرال بلندپایه در حالی اهمیت دارد که مردم مصر پس از تونس در خلال بهار عربی با انقلاب، حکومت حسنی مبارک را سرنگون کردند و پس از آن محمد مرسی به عنوان نماینده اخوان‌المسلمین به ریاست‌جمهوری رسید. او در سال ۲۰۱۳ پس از یک دوره ناآرامی توسط ارتش برکنار شد و بعد از حدود ۶ سال زندان به طرز مشکوکی در جریان برگزاری دادگاهش از حال رفت و در بیمارستان جان خود را از دست داد.
از آن زمان به بعد مانند روال قبل، السیسی به عنوان یک نظامی، حاکم بی‌رقیب مصر بوده و حتی برخی او را به واسطه اقداماتش در ساخت پایتخت جدید و نیز راه‌اندازی یک جمهوری نوین تحسین می‌کنند. با این حال تورم بالا، کمبود ارز خارجی، افزایش بار بدهی دولت و نیز بحران اقتصادی از جمله عواملی است که بسیاری به واسطه آن السیسی را مورد انتقاد قرار می‌دهند. همچنین به گفته کارشناسان از آنجا که ارتش نیروی مسلط در ساختار سیاسی مصر است، سرکوب مخالفان به عنوان مهم‌ترین برگ برنده السیسی برای جلوگیری از اعتراضات عمل می‌کند و بعید است که در آینده نیز چنین روالی در مصر تغییر کند.
بحران اقتصادی مصر
طبق گزارشی که المانیتور به نقل از رویترز منتشر کرده، پیروزی السیسی به رغم یک بحران اقتصادی و سقوط معیشت خانوارها و نیز تشدید تنش‌ها در منطقه خاورمیانه به دست آمده است.
مطابق با برآوردها تورم سالانه در مصر ۴/۳۶ درصد است که باعث افزایش قیمت برخی مواد غذایی شده و حدود ۱۰۶ میلیون مصری را با مشکلات اقتصادی مواجه کرده است. این در حالی است که حتی قبل از وقوع بحران اقتصادی نیز حدود دوسوم مصری‌ها روی خط فقر زندگی می‌کردند.
با این حال هر چند که مقامات دولتی میزان مشارکت در انتخابات را بی‌سابقه و به میزان ۶۷ درصد اعلام کرده‌اند، اما شواهد نشان می‌دهد رقبای السیسی مانند عازم عمر از حزب جمهوریخواه خلق ۵/۴ درصد آرا را به خود اختصاص داده و افرادی نظیر فرید زهران و عبدالصناد یمامه هم به‌طور کلی رای چندانی در این انتخابات کسب نکرده‌اند. حتی برخی از گزارش‌ها حاکی از آن است که تعدادی از رای‌دهندگان به صراحت گفته بودند که سایر نامزدها را نمی‌شناسند و این در شرایطی است که پوسترهای تبلیغاتی السیسی در تمامی نقاط قاهره و سایر شهرهای بزرگ جلب توجه می‌کرد.
در چنین وضعیتی السیسی از سال ۲۰۱۶ به بعد با هدف اصلاحات اقتصادی و اخذ وام از صندوق بین‌المللی پول، اقدامات ریاضت اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی را در دستور کار قرار داده است. موضوعی که در کنار طرح بلندپروازانه احداث یک پایتخت جدید در شرق قاره که ۵۸ میلیارد دلار هزینه دارد، سبب شده بدهی خارجی مصر بیش از سه برابر شود. به همین دلیل است که کمبود ارز باعث افزایش قیمت‌های مصرف‌کننده در مصر شده و السیسی پس از ۱۰ سال که وعده امنیت و رفاه را به مردم مصر داده، اکنون با چالش و بحرانی بی‌سابقه از منظر اقتصادی مواجه شده است.
این مساله زمانی اهمیت می‌یابد که بدانیم در ابتدا قرار بود انتخابات ریاست‌جمهوری مصر در بهار سال آینده برگزار شود، اما کارشناسان معتقدند السیسی قصد داشته قبل از اجرای یک سیاست اقتصادی به منظور کاهش ارزش پول ملی که به‌طور قطع به نارضایتی‌های بیشتر دامن می‌زند، سومین دوره ریاست‌جمهوری خود تا سال ۲۰۳۰ را تضمین کند.