حبس سرمایه مردم

«جهان‌صنعت»- چندین ماه است که مردم در تامین خودروی شخصی جهت رفاه با بحران کمبود و گرانی این محصول ایرانی روبه‌رو شده‌اند. هر روز ساز جدیدی از زنجیره صنعت خودرو به گوش می‌رسد و توپ معضلات به زمین حریف‌ انداخته می‌شود‌. خودروسازان مدعی هستند خودداری برخی قطعه‌سازان از ارائه قطعه به خودروسازها منجر به ته‌نشین شدن ۱۶۰ هزار خودرو در کف کارخانه‌ها شده در حالی که مالک هلدینگ کروز معتقد است چرا خودروساز با علم به اینکه می‌داند قطعات لازم برای تجاری‌سازی خودرو را در اختیار ندارد، خودرو تولید می‌کند؟ مشکلات یا دست‌اندازهای پیش پای قطعه‌سازان در سال گذشته کم نبود، با این حال بسیاری از قطعه‌سازان با کم و کاست این صنعت ساختند و تولیدات خود را تا جای ممکن ادامه دادند.
قطعه‌‌سازی به عنوان یکی از صنایع مادر و تامین‌کننده نیازهای خودروسازان در شرایط کنونی کشور با مشکلات مختلفی از جمله نبود نقدینگی و افزایش سرسام‌آور نرخ مواد اولیه مواجه است. این در حالی است که مشتریان قطعه‌سازان از جمله شرکت‌های خودروساز با پرداخت نکردن تعهدهای خود، ضمن کاهش حجم نقدینگی تولیدکنندگان قطعه، بار مضاعفی را بر دوش این صنعت دیرین کشور گذاشته‌اند. از سویی صنعت خودرو با مشکلاتی مواجه است و بسیاری از مواد اولیه افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند. اصرار خودروسازان بر حفظ تیراژ و تولید خودروهای ناقص عامل ایجاد نابسامانی در صنعت و بازار کشور است. از این رو باید هرچه زودتر برای اقتصاد چاره‌ای‌ اندیشید به خصوص در رابطه با حوزه خودرو که به شدت دولتی‌زده است. در همین رابطه رییس سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان با تاکید بر عدم بازگشت شورای رقابت به موضوع قیمت‌گذاری خودرو، از انبار شدن ۸۰ هزار خودرو ناقص در شرکت‌های خودروسازی خبر داد. اگرچه ادعا می‌شود خودداری برخی قطعه‌سازان از ارائه قطعه به خودروسازها منجر به ته‌نشین شدن ۱۶۰ هزار خودرو در کف کارخانه‌ها شده اما به نظر می‌رسد که منشأ تمام مشکلات کنونی در صنعت خودرو، دولتی بودن این صنعت است.
چندی پیش سخنگوی انجمن قطعه‌سازان از نقش ۸۰ درصدی یک شرکت قطعه‌ساز در توقف خط تولید دو خودروساز مطرح کشور خبر داد و اعلام کرد که این شرکت با وجود اینکه بیشترین سهمیه ارز ۴۲۰۰ تومانی را از دولت اخذ کرده اما نقش مهمی در ته‌نشین شدن خودروها در کف کارخانه‌ها ایفا کرده است. به گفته فرهاد بهنیا، این شرکت که یکی از تامین‌کنندگان اصلی قطعه در گروه‌های خودرو‌سازی است، طی دو سه ماه اخیر بیشترین مطالبات را از خودروسازان گرفته و علی رغم اینکه قطعه‌های مورد نیاز خودروسازان را برای تجاری‌سازی محصولات آنها ارائه نمی‌دهد، در حال خریداری واحدهای نیمه‌تعطیل قطعه‌سازی است. به گفته وی، با مشکلاتی که این شرکت قطعه‌ساز در حوزه تولید خودرو ایجاد کرده است، نه تنها تولید یک میلیون و ۲۰۰ هزار خودرو در سال‌جاری شدنی نیست بلکه حتی تا چند روز دیگر شرکت‌های قطعه‌سازی از گردونه تولید خارج خواهند شد چرا که بحران عجیبی در صنعت قطعه‌سازی و خودرو ایجاد شده است.
خودروساز به دنبال تولید ناقص
این اظهارنظرها در حالی بیان شده است که روز گذشته مالک هلدینگ کروز به عنوان اصلی‌ترین شرکت تامین‌کننده قطعات خودرو به برخی اظهارنظرهای جنجالی اخیر واکنش نشان داد و گفت: چرا خودروساز با علم به اینکه می‌داند قطعات لازم برای تجاری‌سازی خودرو را در اختیار ندارد، خودرو تولید می‌کند؟ حمید کشاورز اظهار کرد: در حال حاضر خودروهای کف کارخانه‌ها تنها به دلیل نداشتن یک یا دو قطعه معطل نیستند بلکه این خودروها از قطعات مکانیکی و چراغ گرفته تا صندلی و کمربند و‌… دچار کمبود قطعه هستند که تولید این قبیل قطعات ارتباطی به شرکت کروز ندارد. به گفته عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو، خودروسازان از کمبود قطعات اطلاع دارند اما استدلال آنها این است که ما تولید خود را انجام می‌دهیم و هر زمان که قطعات به دست ما رسید، تجاری‌سازی انجام می‌دهیم. در حالی که تولید خودرو با کسری قطعه استدلال درستی نیست. کشاورز با تاکید بر اینکه ما به خودروسازان می‌گوییم با اطلاع از اینکه می‌دانید ما قطعه‌ای را نداریم، تولید نکنید، بیان کرد: با اصرار خودروسازان به حفظ تیراژ و روشی که در پیش گرفته‌اند، سرمایه در کف کارخانه‌ها حبس شده و از آنجا که این سرمایه نمی‌تواند گردش داشته باشد، مشکلات زیادی برای صنعت قطعه و خودرو به وجود آمده است. به گفته وی، سال گذشته بیشتر از ۳۰۰ میلیارد تومان چک برگشتی داشتیم چرا که خودروسازان نمی‌توانند از پس تعهدات خود برآیند و از بانک‌ها تسهیلات دریافت کنند.
صنایع خودرو‌سازی باید پاسخگو باشند
مالک هلدینگ کروز به برخی حاشیه‌ها نیز واکنش نشان داد و گفت: آرزوی من این است که ایران‌خودرو و به طور کلی صنعت خودرو توسط بخش خصوصی اداره شود چراکه بیشتر مشکلاتی که در این حوزه وجود دارد، به دولتی بودن این صنعت برمی‌گردد. بنابراین ما به عنوان سهامدار خودروسازان به دنبال سود هستیم و دست هر واحدی را که بتواند خودروسازان را از مدیریت دولتی خارج کند می‌بوسیم. به گفته وی، صنایع خودروسازی از جمله ایران خودرو باید به سه گروه مصرف‌کننده، پرسنل و سهامداران پاسخگو باشند. کشاورز تاکید کرد: ما باید برای اقتصاد چاره‌ای بیندیشیم به خصوص حوزه خودرو که به شدت دولتی‌زده است.
صنعت خودرو توسط سیاستمداران اداره می‌شود
کشاورز در خصوص حضور وزارت دفاع در ساخت قطعات نیز گفت: من این مورد را در جلسه‌ای با خود این آقایان مطرح کردم. به آنها گفتم که ضرورتی برای حضور آنها وجود ندارد زیرا تولید قطعه یک پازل حل شده است و چیز دیگری وجود ندارد که توانایی ساخت آن باشد. ولی ما آن را تولید نکرده‌ایم. آنها هم اگر وارد شوند مجبور هستند یکسری وسایل را وارد کنند. فقط از نظر نرم‌افزاری و سخت‌افزاری سال‌ها از شرکت‌هایی مانند ما عقب‌تر هستند. وی تصریح کرد: متاسفانه صنعت خودرو با اینکه اقتصادی است توسط سیاستمداران اداره می‌شود. بسیاری از قطعه‌سازان به دلیل مشکلات مالی و تامین مواد اولیه کار خود را تعطیل کردند و اکنون جور آنها را می‌کشیم؛ اینکه می‌گویند انحصار به وجود آمده یک حرف خلاف منطق است. وی در خصوص اظهارات انجمن قطعه‌سازان مبنی بر توان فعالیت قطعه‌سازان برای ۲۰ روز آینده و بیکار شدن نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر از کارگران گفت: تاکنون هیچ نامه‌ای از سوی انجمن برای اعلام تعداد کارگران و یا احتمالا تعدیل‌شده‌ها دریافت نکرده‌ایم. این مجموعه نزدیک به ۱۲ هزار کارگر دارد که ۷۰ درصد آنها زن و ۲۰ درصد از آنها سرپرست خانوار هستند. البته معمولا هرساله تعدادی ریزش داریم که مجبور به جایگزین کردن آ‌نها هستیم اما با وجود شرایط اقتصادی این جایگزینی را انجام ندادیم از ماه پیش شروع به جذب نیرو کردیم
محاسبات تولید به هم ریخته
کشاورز با تاکید بر اینکه برای واردات مواد اولیه خود ناچار به واردات هستیم، بیان کرد: در حال حاضر در صنعت خودرو و قطعه نمی‌توان موادی را نام برد که کمتر از سه تا چهار برابر افزایش قیمت داشته است. مالک هلدینگ کروز گفت: بسیاری از صنایع از جمله صنعت غذا، مرغ و‌… حتی بیشتر از خودرو به ارز وابسته هستند و ارزبری دارند، به طوری که در شرایط فعلی شاهد این هستیم که تن ماهی با افزایش قیمت چهار برابری روبه‌رو شده است. وی اظهار داشت: اتفاقاتی که در کشور روی مسائلی مثل ارز رخ داده، محاسبات تولید را به هم ریخته و البته همه مشکلات را نمی‌توان به تحریم‌ها نسبت داد، اگرچه تحریم زمینه خودکفایی برای محصولات فراهم کرده است.
سهم ۲۴ درصدی کروز در کسری قطعات
وی همچنین به ارزهای دولتی اخذ شده از سوی شرکت کروز اشاره کرد و گفت: کمتر از آنچه ارز از دولت درخواست کرده بودیم، ارز دریافت کردیم به طوری که می‌توان گفت در مجموع حدود یک سوم از میزان ارز درخواستی از دولت ارز گرفتیم.کشاورز با بیان اینکه از دو خودروساز ١٢٠٠ میلیارد تومان طلب داریم، در خصوص کسری قطعات نیز گفت: کل قطعات کسری در ایران‌خودرو ۵/۱ میلیون قطعه و در سایپا ٣٠٠ هزار قطعه است. البته ۷۰ تا ۸۰ هزار عدد از این قطعات در حال حاضر موجود است اما به دلیل اینکه قطعات زیرساختی آنها برای سوار کردن قطعات دیگر از سوی دیگر شرکت‌های تامین‌کننده قطعه فراهم نشده، نمی‌توانیم این قطعات را به خودروسازان تحویل دهیم. به گفته وی، سهم کروز در کسری قطعات شرکت‌های خودروساز حدود ۲۳ تا ۲۴ درصد است.
اعتبارات کفاف هدفگذاری را نمی‌دهد
عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو در ادامه اصرار خودروسازان به حفظ تیراژ و تولید خودروهای ناقص را عامل ایجاد نابسامانی در صنعت کشور مطرح کرد و گفت: مشکل عمده خودروسازان در سه محور اصلی خلاصه می‌شود. نخست اینکه اعتبارات ریالی خودروسازان کفاف برنامه‌ریزی و هدفگذاری آنان را نمی‌دهد و همین موضوع باعث شده مطالبات قطعه‌سازان به موقع پرداخت نشود. در واقع خودروسازها قادر به پرداخت هفتگی و ماهانه مطالبات شرکت‌های قطعه‌سازی نیستند. حمید کشاورز اظهار کرد: چالش دوم این است که قیمت ارز به شدت بالا رفته و پروسه تخصیص ارز نیز به شدت پیچیده و زمانبر است. از طرفی رساندن پول به دست شرکت‌های تامین‌کننده و شرکای خارجی به شدت دشوار شده است. وی ادامه داد: از این رو تحریم‌ها نیز به عنوان محور مهم دیگر منجر به ایجاد مشکل برای خودروسازان و قطعه‌سازان شده است به طوری که به دنبال تحریم‌ها، مشکلات زیادی برای تامین مواد اولیه از خارج کشور وجود دارد و در حال حاضر تولیدکننده‌ها به نوعی اعتبار خودشان را مقابل خارجی‌ها از دست داده‌اند.
تکلیف را با خود مشخص کنیم
کشاورز با تاکید بر اینکه نمی‌خواهیم کشور را به سبک کره شمالی اداره کنیم، افزود: تامین برخی مواد اولیه از کشورهای خارجی امری گریزناپذیر است اگرچه داخلی‌سازی بیشتر قطعات در صدر برنامه‌های شرکت‌های قطعه‌ساز قرار دارد. وی اظهار کرد: در مورد مسائلی که در مورد صنعت قطعه‌سازی و خودرو مطرح می‌شود، باید به معنی خودکفایی به درستی توجه کرد. خودکفایی به این معناست که شرکت‌های دارای فناوری و دانش فنی محصولات با کیفیت و با قیمت مناسب تولید کنند اما این به آن معنا نیست که مواد اولیه آنها از خارج کشور تامین نشود و به سبک کشورهایی از جمله کره‌شمالی رفتار کنیم.
پژو مجدد بدعهدی کرد
کشاورز در ادامه در پاسخ به سوالی مبنی بر میزان داخلی‌سازی خودروی پژو ٣٠١ که از جمله خودروهای قراردادبرجامی پژو با ایران بود، گفت: تولید ٣٠١ هنوز عملیاتی نشده و این خودرو از جمله خودروهای قرارداد پژو با ایران بود که طرف فرانسوی همان کاری را کرد که در تحریم قبلی صورت داد. وی ادامه داد: این در حالی است که خودروسازان سال ٩٢ تا ٩۶ فرش قرمز برای پژو پهن کردند و در دو کارخانه مهم خود ۵٠ درصد سهام به این شرکت ارائه دادند. اما اکنون پژو مجدد بدعهدی کرده است. وی ادامه داد: هنوز خودروسازان با ما برای تولید قطعات پژو ٣٠١ مذاکره نکرده‌اند.