حراج نفتی

گروه بورس- تخفیف روی قیمت نفت بهانه‌ای برای کاهش تنش در عرضه محصولات پایین‌دستی و استقبال بیشتر خریداران در بورس است و به گفته دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی این سیاست تهدید و فرصت‌هایی را در پی دارد که باید در برابر آن هوشمندانه عمل کرد. عضو کمیسیون انرژی مجلس از آمادگی مجلس برای صدور مجوز تخفیف ۱۵ درصدی فروش نفت در بورس برای استقبال خریداران خبر داد‌ در حالی که نمایندگان مجلس ۲۴ تیرماه سال‌جاری در مصوبه‌ای شرایط تامین مالی طرح‌های حمایت از توسعه صنایع پایین‌دستی نفت خام و میعانات گازی را تعیین کردند. به پیوست این اتفاقات چندی پیش رییس انجمن کارفرمایی صنعت پالایش کشور طی نامه‌ای به رییس کمیسیون انرژی مجلس نکاتی را در خصوص تداوم در افزایش قیمت فرآورده و تبعات حاصل از این افزایش در بخش تولید و محصولات پایین‌دستی آن خاطر‌نشان کرد. ‌اگر قیمت نفت افزایش یابد در محصول نهایی نیز افزایش قیمت مشاهده می‌شود و در بخش دیگری اگر ارز نیمایی که از سوی بانک مرکزی اعلام می‌شود تغییر کند این تغییر در قیمت نهایی به وجود می‌آید. در واقع تولید‌کننده‌ها و پالایشگاه‌ها که نباید با ضرر تولید را دنبال کنند، این یک زنجیره است و باید دولت این زنجیره را با هم ببیند و اگر نبیند، قطعا بازار با مشکلات عدیده‌ای در زمینه تهیه محصول مواجه می‌شود. پس احتمال افزایش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد مگر اینکه دولت راهکاری را عملیاتی کند در نامه رییس انجمن کارفرمایی صنعت پالایش کشور همچنین موضوع افزایش قیمت با معاون وزیر نفت در امور پالایش مطرح شده و کنترل در افزایش قیمت را به دلیل آسیب بخش تولید متذکر شده بود و نیز به تبعات این افزایش قیمت و عدم فروش برخی از محصولات در بازار و تبعات تولید و صادرات محصولات پایین‌دستی از قبیل قیر و روغن موتور و به دنبال آن ایجاد مشکلات غیرمترقبه برای این بخش از تولید تاکید شده بود. فعالان حوزه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی می‌گویند کمبود مواد اولیه به شدت دامان این صنایع را گرفته و قیمت‌ها به سرعت روند افزایشی دارند. به عقیده آنها با اینکه ارز ۴۲۰۰ تومانی برای قیمت‌گذاری کالاهای پتروشیمی در نظر گرفته شده، اما همین موضوع نیز به جای آنکه چالش‌های حوزه این صنعت را برطرف کند بیشتر باعث شده تا شکاف‌های قیمتی عمیقی بین بورس کالا و بازار آزاد ایجاد شود که بیشتر جیب دلالان را پر می‌کند و منفعتی برای تولیدکنندگان به همراه ندارد.
آمادگی مجلس برای رونق نفت
اسدالله قره‌خانی با اشاره به فعال شدن بورس نفت برای فروش این محصول در شرایط تحریم گفت: بورس نفت از جمله راهکارهایی است که تجارت با نفت ایران را برای سرمایه‌گذاران خارجی و داخلی تسهیل می‌کند. یکی از مزیت‌های بورس نفت ایران امکان تسویه ریالی نفت خریداری شده است. عضو کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد: تبدیل کردن ارز حاصل از فروش نفت به ریال برای جلوگیری از تحریم‌های بانکی، موضوعات حمل و نقل، بیمه و.‌.‌. همگی دارای هزینه‌هایی برای خریداران نفت از ایران است. طبق قانون مسوولان می‌توانند نفت را با تخفیف ۵ درصد پایین‌تر از قیمت فوب خلیج‌فارس به فروش برسانند. اما چنانچه می‌بینیم از نفت ایران در بورس استقبالی نمی‌شود و فروش آن رو به کاهش است. باید در قیمت‌گذاری نفت تجدید نظر شود و تخفیف‌های مناسب‌تری به خریداران داده شود. مجلس این آمادگی را دارد که برای رونق یافتن بورس نفت و همچنین افزایش فروش آن، مجوز تخفیف ۱۵ درصدی صادر کند. قره‌خانی با اشاره به میزان فروش نفت ایران در ماه‌های اخیر به فارس گفت: با اعطای تخفیف‌های مناسب می‌توان فروش نفت ایران را افزایش داد. اعطای این تخفیف بهتر از آن است که صرفا ۴۰۰ یا ۵۰۰ هزار بشکه نفت در روز به فروش برسد.
ضرر در صنایع پایین‌دستی
قیمت‌گذاری فرآورده و محصولات از سوی پالایشگاه‌ها بر‌اساس فرمولی تعیین می‌شود. قیمت نفت، ارز نیمایی و نشریه پلاتس‌ از منابع تعیین قیمت فرآورده‌ها هستند. اگر قیمت نفت یا ارز نیمایی افزایش یابد در محصول نهایی نیز افزایش قیمت مشاهده می‌شود و پایین‌دست صنعت نفت هم متضرر می‌شود، این یک زنجیره است و باید دولت این زنجیره را با هم ببیند و اگر نبیند، قطعا بازار با مشکلاتی در زمینه تهیه محصول مواجه می‌شود. عاشوری با بیان این مطلب و با تاکید بر حفظ زنجیره تولید در صنایع پایین‌دستی نفت معتقد است‌: در واقع نظام دولتی و خصوصی خاصی تعیین‌کننده قیمت نیستند و اگر هر بخش از این آیتم‌ها افزایش یا کاهش یابند در تعیین قیمت نهایی تاثیر‌گذار است. رییس انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت در همین رابطه ادامه داد: ما به دولت نامه زدیم تا فرمول تعیین قیمت را تغییر دهد‌ یعنی قیمت ارز که دست ما نیست. قیمت‌ها باید طوری تعیین شود که در نهایت محصول نهایی با افزایش بی‌رویه مواجه نشود. در واقع با افزایش قیمت نمی‌شود از تولید حمایت کرد. قیر‌سازها و تولیدکنندگان روغن هم باید بتوانند تولید داشته باشند و از سوی دیگر باید پالایشگاه‌ها هم تولید کنند تا محصول به‌اندازه کافی در بازار وجود داشته باشد. باید برای پالایشگاه‌ها حاشیه سود در نظر گرفت. حاشیه سود آنها قابل دفاع نیست. پالایشگاه‌ها تولید‌کننده‌اند و بین ۳۰ تا ۴۰ هزار پرسنل دارند. بنابراین مصالح کشور را ملی می‌بینیم و می‌گوییم باید این زنجیره را کامل دید. باید مدافع حقوق پالایشگاه‌ها و صنایع پایین‌دست بود. لذا تقاضای منطقی کردیم و از دولت خواستیم راهکاری ارئه دهد که حداقل بین ۵ تا ۱۰ درصد برای این بخش از تولید حاشیه سود در نظر گرفته شود. به جرات می‌گوییم که افزایش ۳۰ درصدی در فرآورده‌ها به نوعی خود‌تحریمی است. این را باید روغن‌سازها و قیرسازها بگویند که از این افزایش قیمت متضرر می‌شوند. عاشوری در ادامه گفت: قیرسازها و روغن‌سازها نسبت به این درخواست ما همراهی کردند چون ما بیشتر حرف دل آنها را زدیم. ما هشدار دادیم که در صورت افزایش قیمت فرآورده بخش پایین‌دست متضرر می‌شود. وی به سهام انرژی می‌گوید: تاکنون دولت و مجلس واکنشی نشان ندادند اما فردا قرار است در وزارت صمت کارگروهی برای تنظیم بازار تشکیل شود. اما نکته اصلی این است که تعیین قیمت فرآورده ویژه در اختیار این کارگروه نیست چون این یک مصوبه قانونی از مجلس شورای اسلامی است و تعیین قیمت را مجلس به دولت واگذار کرده و دولت هم این اختیار را به وزارت نفت داده است. رییس انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت گفت: ما به دولت راهکارهایی ارائه دادیم که یکی از آنها یارانه است. دولت می‌تواند در صورت افزایش قیمت برای کنترل این زنجیره از بخش تولید حمایت کند. بر فرض به پالایشگاه‌ها یارانه دهد تا آنها مجبور به افزایش قیمت در صورت افزایش قیمت نفت یا افزایش نرخ ارز نشوند و این زنجیره منجر به آسیب به پایین‌دست نشود. پالایشگاه‌ها نفت گران بخرند مجبور می‌شوند قیمت را به تناسب بالا ببرند. این نکته برای پالایشگاه‌های خصوصی نیست. دو پالایشگاه دولتی هم افزایش قیمت دادند. پالایشگاه آبادان و اراک هم به دلیل افزایش عوامل تعیین قیمت، مجبور به افزایش قیمت شدند. بنابراین قیمت‌ها بر مبنای فرمول تعیین می‌شود و اصلا بحث گران‌فروشی و ارزان‌فروشی نیست. برای پیگیری این موضوع با زنگنه وزیر نفت تماس تلفنی داشتیم و با صادق‌آبادی معاون وزیر در امور پالایش هم مذاکره کردیم و از آنها خواستیم به دنبال راهکار باشند تا از تولید و این صنعت حمایت کنند. به اعتقاد رییس انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت، در شرایط تحریم اگر درهایی بسته می‌شود باید درهای دیگری به روی صنعتگران باز شود. دولت باید فکر جدی داشته باشد تا این صنعت مهم آسیب نبیند. نفت خامی که توسط پالایشگاه‌ها گران خریداری می‌شود نمی‌شود تبدیل به فرآورده ارزان شود. تولید‌کننده مجبور به افزایش قیمت می‌شود که در اینجا جا دارد حمایت‌های دولتی وارد عرصه شود.