حرکت با سرعت صفر

گروه بازرگانی- در حالی که سیستم کشاورزی در کشورهای پیشرفته دنیا از کشاورزی سنتی به صنعتی تغییر پیدا کرده اما در ایران این تغییر ایجاد نشده چرا که لازمه گذار از سیستم سنتی به صنعتی و مدرن‌، توسعه بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی است اگرچه به دلیل تحریم‌ها کشور ما حضور پررنگی در پیمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای نداشته است. همین موضوع منجر به عقب‌ماندگی در برخی حوزه‌های اقتصادی شده که تبعات آن گریبانگیر مردم و همچنین فعالان اقتصادی شده است. این در حالی است که به گفته کارشناسان، پیمان اوراسیا با کشورهای روسیه، قزاقستان، ارمنستان و بلاروس فرصت مناسبی برای کشور فراهم کرده به ‌طوری که برای ۲۰۰ میلیون نفر بازار وجود دارد. البته در این خصوص باید این نکته را مدنظر داشت که اگرچه فرصت تجاری پیش‌آمده برای تجارت با اتحادیه اوراسیا عالی‌ترین سطح موافقتنامه‌های بین‌المللی است اما اگر تا سه سال آینده با اتحادیه اوراسیا به توافقنامه تجارت آزاد نرسیم، این موافقتنامه لغو خواهد شد.
در حال حاضر ایران به دنبال این است که با اتحادیه اوراسیا در زمینه تجارت آزاد همکاری داشته باشد. همچنین هیات دولت نیز بر این موضوع تاکید دارد. از این‌رو مسوولان کشور اعلام کردند که از پنجم آبان سال ۹۹ به سمت موافقتنامه تجارت آزاد با کشورهای عضو اوراسیا خواهیم رفت و در صورتی که به توافق برسیم ظرف سه سال آینده تجارت آزاد با کشورهای عضو این اتحادیه را نیز خواهیم داشت. در این خصوص پیش‌بینی می‌شود که در سه سال آینده ظرفیت صادرات دو میلیارد دلاری محصولات کشاورزی به اوراسیا وجود داشته باشد هر چند که در حال حاضر ظرفیت صادرات ایران به این بخش حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار است.
عضو اتحادیه اوراسیا نشدیم
این در حالی است که در شرایط فعلی برخی تعرفه‌ها میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا کاهش پیدا کرده تا تا طرفین بتوانند محصولات کشاورزی خود را آسان‌تر صادر کنند. همچنین در یادداشت تفاهمنامه‌ای نیز مقرر شده که در سه زمینه سوآپ، ورود موقت و تجارت گندم با قزاقستان و روسیه همکاری‌هایی وجود داشته باشد. بر همین اساس معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی در همایش آشنایی با فرصت‌های تجاری بخش کشاورزی ایران و اتحادیه اوراسیا گفت: براساس موافقتنامه موقت تجاری بین ایران و کشورهای اتحادیه اوراسیا، یادداشت تفاهمی با روسیه و قزاقستان در زمینه ورود موقت گندم امضا شد.
امضای این توافقنامه در حالی صورت گرفته که به گفته فعالان بخش کشاورزی، نیازی به واردات گندم نیست و کشاورزان به راحتی از پس تامین تولید گندم برمی‌آیند اما به دلیل اینکه دولت بر واردات اصرار دارد، قیمت خرید تضمینی محصولات کشاورزی از جمله گندم را پایین در نظر گرفته است تا کشاورزان نسبت به فروش گندم به دولت تمایل نشان ندهند و این موضوع واردات این کالای استراتژیک به کشور را توجیه کند.
بر همین اساس معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به موافقتنامه ایران و اتحادیه اوراسیا در زمینه کاهش تعرفه تجاری محصولات کشاورزی گفت: ایران ۹۸ کد تعرفه و اتحادیه اقتصادی اوراسیا ۱۲۶ کد تعرفه خود را کاهش داده تا طرفین بتوانند محصولات کشاورزی خود را آسان‌تر صادر کنند.
علی‌اکبر مهرفرد تصریح کرد: برخی گمان می‌کنند براساس موافقتنامه ایران با اوراسیا عضو این اتحادیه شده‌ایم اما این‌طور نیست بلکه تنها موافقتنامه تجارت ترجیحی با اعضای این اتحادیه به امضا رسیده است.
وی گفت: براساس توافقنامه به‌امضارسیده ظرف مدت سه سال می‌توانیم با کشورهای یادشده تجارت آزاد نیز داشته باشیم و تجارت ترجیحی را به تجارت آزاد تبدیل و تعرفه‌ها را صفر کنیم اما این اتفاق اکنون نیفتاده است.
معاون توسعه بازرگانی و صنایع تبدیلی وزارت جهاد کشاورزی گفت: در بخش کشاورزی و صنایع غذایی در ۱۲۴ کد تعرفه از جانب آنها و ۹۸ کد تعرفه از جانب ما به یکدیگر تخفیفات تعرفه‌ای داده‌ایم که در بخش صنعتی نیز تخفیفات تعرفه‌ای به امضا رسیده است.
مهرفرد افزود: هدف از امضای این توافقنامه آن است که به بازار وسیع‌تری دسترسی داشته باشیم و کالاهایی از جمله برنج و گوشت را که در حال حاضر وارد می‌کنیم، با شرایط راحت‌تری وارد کنیم که اکنون از دیگر کشورها این محصولات را وارد می‌کنیم.
اهمیت بهبود امور زیربنایی
وی گفت: برای اینکه تولید و اقتصاد ما نیز صدمه‌ای نبیند اجازه کاهش تعرفه برخی محصولات مانند محصولات لبنی را نداده‌ایم کمااینکه اتحادیه اوراسیا نیز اجازه کاهش تعرفه به ما نداد زیرا خود بلاروس تولیدکننده بزرگ محصولات لبنی است و با وجود اینکه دیگر کشورها عضو این اتحادیه موافق بودند، این کشور موافقت نکرد. همچنین در خصوص محصولات دیگری نیز مانند گندم کاهش تعرفه توسط دو کشور اعمال نشد.
وی با بیان اینکه دسترسی به بازار دیگر کشورها تنها کاهش تعرفه تجاری نیست، تصریح کرد: بهبود امور زیربنایی نیز در تجارت میان کشورها بسیار مورد اهمیت است و در این موافقتنامه به مسائل قرنطینه‌ای و حمل‌ونقل، بهداشتی و تسهیلات گمرکی نیز توجه شده است.
مهرفرد یادآور شد: در سال‌های گذشته حتی یک محصول ما به کشورهای اوراسیا صادر نمی‌شد اما براساس این موافقتنامه‌ها و بازدیدهای حضوری که از کارخانه‌های ما داشته‌اند صادرات محصولات مختلفی شروع شده است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی اضافه کرد: راهروی سبز گمرکی و تعیین پایه ارزش گمرکی کالاهای مختلف دو اقدام مهم گمرک ایران برای تجارت با دیگر کشورها بود و باعث تسهیل صادرات محصولات ما به‌ویژه در بخش کشاورزی شد.
تسهیل واردات گوشت و حبوبات
وی با بیان اینکه اتحادیه اوراسیا ۱۲۶ کد تعرفه را به ایران تخفیف داده و ما نیز بازار خود را در مقابل دیگر کشورها به‌روی آنها گشودیم، گفت: البته ۱۱۳ کد تعرفه کاهشی و ۱۳ کد تعرفه فریز شده است. منظور از فریز کردن کد تعرفه آن است که تا سه سال اجازه تغییر کد تعرفه نخواهیم داشت. معاون وزیر جهاد کشاورزی گفت: ایران نیز ۹۸ کد تعرفه به کشورهای عضو اوراسیا داده که ۶۱ کد تعرفه آن کاهشی و ۳۷ کد نیز فریز شده است.
وی گفت: بر این اساس واردات محصولاتی مانند گوشت گاو، کره حیوانی، حبوبات، ذرت و روغن آفتابگردان را به طرف مقابل امتیاز دادیم تا آنها بتوانند این محصولات را راحت‌تر به کشور ما صادر کنند. مهرفرد ادامه داد: کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا نیز اجازه صادرات انواع میوه و سبزیجات دادند و محصولاتی از قبیل سیب‌زمینی، کلم، کاهو، محصولات گلخانه‌ای و سیب درختی می‌توانند به این کشورها صادر شوند. وی اظهار کرد: همچنین در برخی از محصولات مانند شیرینی و شکلات به‌صورت آینه‌ای عمل کرده‌ایم و دو کشور به یکدیگر تعهد داده‌اند تا سه سال آینده تعرفه‌هایشان تغییری نداشته باشد.
معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین اظهار کرد: ما به‌اندازه سه برابر ظرفیت فعلی کارخانه‌هایمان برای تولید آرد ظرفیت خالی داریم که براساس موافقتنامه منعقد شده می‌توانیم با ورود موقت گندم آن را تبدیل به آرد و به دیگر کشورهای منطقه صادر کنیم. وی یادآور شد: در کشورهای اطراف ایران از قبیل عراق و سوریه هفت میلیون تن بازار آرد وجود دارد که می‌توانیم از این مهم استفاده کنیم.
مهرفرد در ارتباط با تجارت با بلاروس با توجه به آلودگی این منطقه به اورانیوم به دلیل واقعه چرنوبیل اظهار کرد: از این کشور تنها محصولاتی وارد می‌شود که تحت نظارت‌های لازم باشد.
ارائه اطلاعات ناقص
مهرفرد همچنین در ادامه با بیان اینکه متاسفانه بخش خصوصی اطلاعاتی که به ما ارائه می‌دادند ناقص بود‌، گفت: امیدوارم برای مذاکره تجارت آزاد، این اطلاعات تکمیل‌تر شود. وی به عنوان نمونه گفت: تجار ما مرتب اعلام می‌کردند تعرفه‌هایی که روسیه روی کالاهای ایرانی می‌بندد، بیشتر از ترکیه‌ای‌هاست، اما طبق بررسی‌هایی که ما انجام دادیم، تفاوت تعرفه‌ای وجود نداشته بلکه ارزش افزوده‌ای که آنها دریافت می‌کردند بیشتر بوده است.
مهرفرد با بیان اینکه اطلاعات بخش خصوصی در مذاکرات و چانه‌زنی ما بسیار موثر است، گفت: آنها باید برای تیم مذاکره‌‌کننده روشن کنند که در کدام محصولات مزیت بیشتری وجود دارد و در کدام محصولات می‌توانیم تخفیف بیشتری بگیریم یا در کدام محصولات می‌توانیم تخفیف بدهیم.
ظرفیت صادرات دو میلیارد دلاری
قائم‌مقام معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی نیز با بیان اینکه در سه سال آینده ظرفیت صادرات دو میلیارد دلاری محصولات کشاورزی به اوراسیا وجود دارد، گفت: در توافقنامه ایران با کشورهای روسیه و قزاقستان زمینه ترانزیت سوآپ گندم فراهم شده است. مهدی کاظم‌نژاد اظهار کرد: امسال حدود هشت میلیون تن گندم از کشاورزان به صورت خرید تضمینی جمع‌آوری شد اما خرید این حجم از گندم به معنی تمام تولید ما در سال زراعی گذشته نیست و میزان تولید به طور قطع بیشتر از این عدد است.
وی افزود: برخی از کشاورزان گندم خود را به دولت نفروخته‌اند و آن را در انبارها نگه داشته‌اند. همچنین بخشی از گندم نیز به شکل مستقیم توسط بخش خصوصی خریداری شده و وارد چرخه خرید تضمینی نشده است.
قائم مقام معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: در صورتی که لازم باشد، دولت گندم را برای تامین امنیت غذایی کشور وارد خواهد کرد اما تاکنون این محصول به کشور وارد نشده و میزان کمی که در گمرکات وجود دارد، مربوط به واردات به صورت ورود موقت و برای فرآوری و صادرات آن است.
کاظم‌نژاد تصریح کرد: در توافقنامه ایران که با کشورهای روسیه و قزاقستان به امضا رسیده زمینه ترانزیت سوآپ و ورود موقت گندم فراهم شده که ما از آن به عنوان یک فرصت برای اشتغالزایی و ایجاد ارزش افزوده استفاده خواهیم کرد زیرا از این طریق می‌توانیم با واردات گندم از این کشورها، آن را تبدیل به آرد و به کشورهای دیگر صادر کنیم.
وی در خصوص واردات برنج نیز گفت: بخشی از ذخایر راهبردی برنج توسط دولت و بخشی دیگر نیز توسط بخش خصوصی برای جبران کسری تولید وارد شده است اما اینکه گفته می‌شود این واردات افزایش چشمگیری داشته، درست نیست.
مشکلی برای واردات نداریم
همچنین رییس سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه در ۸۶۲ قلم کالا میان ایران و اتحادیه اوراسیا تعرفه ترجیحی برقرار شده است، گفت: از پنجم آبان‌ماه سال آینده مذاکرات برای امضای موافقتنامه تجارت آزاد با این کشورها آغاز می‌شود.
حمید زادبوم افزود: در ۸۶۲ تعرفه تجاری با کشورهای اوراسیا تخفیفات تعرفه‌ای وجود دارد که ممکن است در چند ردیف تعرفه این تخفیفات به مذاق تولیدکنندگان داخلی ایران و حتی تولیدکنندگان کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا خوش نیاید. وی گفت: از بخش خصوصی انتظار می‌رود آگاهانه در کنار دولت باشند تا بتوانیم تعرفه‌های مناسبی به نفع کشور منعقد کنیم.
زادبوم تصریح کرد: در برخی از محصولات کشاورزی که تولید نداریم یا ممکن است به محیط‌زیست آسیب بزند مشکلی برای واردات آنها نخواهیم داشت و این امر به نفع کشور است.
رییس سازمان توسعه تجارت گفت: البته اصراری نداریم که حتما از ۳ سال دیگر تجارت آزاد را با این کشورها آغاز کنیم بلکه می‌توانیم آن را به صورت پلکانی و در فاصله زمانی ۵ تا ۸ سال اجرا کنیم تا تعرفه‌ها صفر شود. وی در ارتباط با دلایل عدم تمایل دو کشور عراق و افغانستان برای برقراری تجارت ترجیحی با ایران نیز گفت: با توجه به اینکه این دو کشور صادراتی به ایران ندارند، انعقاد قرارداد ترجیحی با ایران را منطقی نمی‌دانند هر چند که افغانستان در ۵ ردیف تخفیفات تعرفه‌ای به ما ارائه می‌دهد.