حقوقی‌ها قاعده بازی را به هم زدند

لیلا حاجی‌زاده- اولین واکنش بورس تهران به اعلام رسمی توافق هسته‌ای در معاملات روز گذشته تعجب همه فعالان بازار سهام را برانگیخت. ریزش بیش از ۶۰۰ واحدی شاخص کل حتی برای بدبین‌ترین تحلیلگران بازار سرمایه هم یک روز بعد از این اتفاق بزرگ قابل پیش‌بینی نبود. حاکم شدن جو هیجانی مثبت و رشد کوتاه‌مدت متغیرها در بازار سهام بعد از اعلام رسمی توافق سیاسی که اتفاقا از آن به عنوان توافق خوب هم نام برده شد، پیش‌بینی اکثریت مدیران ارشد، صاحبنظران و کارشناسان این حوزه بود. تمام بازیگران بازار سرمایه اعم از مدیران مجموعه‌های کارگزاری، تامین سرمایه‌ها، تحلیلگران و معامله‌گران تحلیل خوشبینانه‌ای از معاملات روز گذشته داشتند و با امید مضاعف نسبت به روزهای گذشته پشت سیستم‌های خود نشستند تا بازاری مثبت و پررونق را به نظاره بنشینند اما نه‌تنها این آرزو محقق نشد بلکه معاملات روز گذشته بورس به نحوی رقم خورد که همگان درصدد یافتن معمای رفتار دور از انتظار بورس برآمدند. بازار سهام در حالی روز گذشته شروع به کار کرد که تنها در پنج دقیقه ابتدایی معاملات شاخص روند صعودی در پیش گرفت و بعد از آن با تشکیل صف‌های فروش و ریزش حداکثری قیمت سهام تمام گروه‌های بازار به خصوص صنایع بزرگ مانند «بانک»، «خودرو»، «لیزینگ»، «حمل‌ونقل»، «پالایشگاهی» و «پتروشیمی‌ها» افت شاخص رقم خورد به طوری که در ادامه بازار نیز این روند تکرار شد و بازار سهام تا پایان ساعت قانونی معاملات هر چه بیشتر در کانال نزولی فرو رفت تا یک بار دیگر ثابت شود نوسان از بورس هیچ گاه دور نخواهد شد. نگاهی به آمار پایانی آخرین روز معاملاتی هفته نشان می‌دهد شاخص بازار سهام در پایان معاملات روز گذشته ریزش ۶۰۶ واحدی را تجربه و به کانال ۶۸ هزار واحدی «۶۸ هزار و ۸۲۷ واحد» سقوط کرد. در این میان ارزش بازار نزدیک سه هزار میلیارد تومان کاهش یافت و از ۳۰۱ هزار و ۱۲ میلیارد تومان روز سه‌شنبه به ۲۹۸ هزار و ۳۳۱ میلیارد تومان رسید. در بررسی چرایی و کشف معمای رفتار دور از انتظار بورس، ردپای سهامداران حقوقی را می‌توان دید؛ سهامدارانی که در شروع معاملات سال جاری که با توافق لوزان همزمان شده بود نیز عدم حمایت‌های خود را بیش از پیش به رخ بورس کشاندند و با عرضه‌های سنگین پی‌در‌پی، بورس را بیشتر در منجلاب رکود فرو بردند. رفتارهای معاملاتی غافلگیرکننده این گروه با شدت و ضعف طی روزهای معاملاتی گذشته و روز گذشته «خالص فروش این گروه طی دو روز گذشته ۷۷ و ۶۰ میلیارد تومان بوده» نیز به دلایلی چون نیاز شدید به نقدینگی به واسطه تعهدات مالی ناشی از رکود اقتصادی یا با طرح این استدلال که رفتارهای هیجانی مثبت قبل از اعلام توافق خود را نشان داده و رشد دیگری در کوتاه‌مدت وجود نخواهد داشت، باعث شد جو ترس و وحشت را میان سهامداران خرد برای قرارگیری در صف‌های خرید در تالار شیشه‌ای ایجاد کند تا این گروه نیز به پیروی از سهامداران حقوقی در صف‌های فروش قرار بگیرند. حال در شرایط کنونی پیش‌بینی روند معاملات برای هفته آینده بعد از تعطیلی چهارروزه تالار شیشه‌ای کمی دشوار به نظر می‌رسد. چنانچه حقوقی‌ها به عنوان تعیین‌کننده جریان‌های اصلی بخواهند در ادامه فعالیت‌های خود، بازار سهام را از حمایت‌های خود محروم کنند، بدون شک از رشدهای مورد انتظار در کوتاه‌مدت خبری نخواهد بود در غیر این صورت با شرایط فعلی و با برداشته شدن بزرگ‌ترین ریسک سیستماتیک بازار که همان ریسک سیاسی است و امید به بهبود شرایط اقتصادی و کسب‌وکار، شرایط بیش از هر زمان دیگری برای رشد و شکوفایی بورس فراهم شده که با کمی عقلایی رفتار کردن سهامداران حقوقی می‌توان به آن جامه عمل پوشاند.
نگران ریزش نباشید
از سویی دیگر در همین زمینه اسماعیل فرقی، معاون شرکت کارگزاری بانک اقتصاد نوین در مورد علت منفی شدن بورس با وجود توافق هسته‌ای گفت: در حال حاضر بازار سرمایه هدفمند است اما به دلیل در پیش بودن مجامع برخی شرکت‌های بزرگ در ۳۱ تیر و توقف نماد آنها و نیاز سهامداران به تامین نقدینگی و نیز تعطیلات عید فطر روند منفی در پیش گرفته است. وی در گفت‌وگو با ایسنا افزود: علاوه بر نزدیک شدن به زمان برگزاری مجامع شرکت‌ها، بخشی از فروش سهم‌ها در معاملات روز گذشته مربوط به پیش‌خور کردن قیمت‌ها قبل از توافق است به طوری که در هفته گذشته و ابتدای هفته جاری بسیاری از سهم‌ها قیمت خود را پیدا کرده و عده‌ای با افتادن روی دور سود، اقدام به فروش سهام خود کردند. فرقی گفت: از سوی دیگر سهامداران حقوقی اقدام به فروش سهام خود در این برهه از زمان می‌کنند که البته نباید به آنها خرده گرفت، زیرا آنها هم به پول نیاز دارند و باید بتوانند هزینه‌های خود را تامین کنند. این کارگزار بورس تاکید کرد: با این حال روند فعلی بازار سرمایه اصلا نگران‌کننده نبوده و بورس قطعا طی روزهای آینده روند صعودی در پیش می‌گیرد به طوری که بعد از برگزاری مجامع شرکت‌ها در ۳۱ تیر‌، بهترین فرصت خرید برای کسانی که قصد سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه را دارند، فراهم می‌شود زیرا قیمت سهام شرکت‌ها بسیار کاهش یافته و به قیمت پایه رسیده است. معاون شرکت کارگزاری بانک اقتصاد نوین تصریح کرد: به این ترتیب با حصول توافق هسته‌ای بین ایران و قدرت‌های جهانی دغدغه و نگرانی توافق از بازار سرمایه خارج شده است اما هنوز اتفاقی رخ نداده و پولی وارد شرکت‌ها نشده است بنابراین باید به شرکت‌ها فرصت داد تا بتوانند خود را پیدا کنند.