حقوق بشر همچنان محل اختلاف

گروه سیاسی- با وجود اینکه سیاستمداران ایران درباره قطعنامه پارلمان اروپایی به‌نفع عادی‌سازی روابط با ایران نظرات مختلف و بعضا متعارضی با یکدیگر داشتند اما نهایتا روز یکشنبه معاون وزیر امور خارجه کشورمان با ذکر جزییات بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران‌ گفت که مراحل داخلی بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران در حال انجام است. بازگشایی یا گشایش دفتر اتحادیه اروپا در تهران خبر خوبی اســت مخصوصا از زمانی که برجام به تفاهم رسید اتحادیه اروپا اشتیاق نشان داد که با ایران در زمینه‌های مختلف همکاری کند. مخالفت محمد‌جواد لاریجانی رییس شورای حقوق بشر قوه قضاییه ایران در خصوص این قطعنامه، از این جهت که این سند برای فروش کالاهای اروپایی به ایران است و اهداف و برنامه ‌آنها فقط پرداختن به مسایل تجاری نیست قابل توجه بود. وی اعلام کرده بود که اتحادیه اروپا بعد از استقرار دفتر خود در تهران می‌خواهد از روند اجرای حقوق بشر در ایران اطمینان حاصل کند. اما بعد از مخالفت او، نتایج سفر موگرینی، هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران و دیدار و مذاکرات رسمی وی با مقامات ایرانی طور دیگر رقم خورد و بعد از چند روز مقرر شد تا طی چند ماه آینده اتحادیه اروپا در تهران و ایران نیز در بروکسل دفاتر خود را باز کنند‌ چرا‌که که دولت روحانی به نوعی موافقت خود را با این درخواست نشان داد. اکنون اتحادیه اروپا دو دیپلمات در سفارت هلند در ایران دارد و دلیل اینکه فعلا فقط دو دیپلمات اتحادیه اروپا در ایران است به این دلیل است که این اتحادیه در گذشته فعالیت چندانی در ایران نداشت.
بهرام قاسمی در ارتباط با تعامل اتحادیه اروپا با ایران و همچنین اخبار منتشر شده مبنی بر اینکه طی چند ماه آینده دفتر این اتحادیه در تهران بازگشایی می‌شود توضیح داد: قطعنامه پارلمان اروپا در نوع خود قطعنامه‌ای جدید و کم‌نظیری بود. وی با بیان اینکه این قطعنامه در بیش از ۳۰ بند صادر شده بود و دارای نکات مثبت و منفی بود، ادامه داد: همان‌طور که می‌دانید قطعنامه پارلمان اروپا ضمانت اجرایی ندارد و شکل توصیه‌ای دارد گرچه آثار روانی خود را می‌تواند داشته باشد. این دیپلمات ارشد کشورمان با بیان اینکه روابط ایران با اتحادیه اروپا روابطی دیرینه‌ای است و به قطعنامه اخیر باز نمی‌گردد، ادامه داد: این قطعنامه نیز در ادامه قطعنامه‌های قبلی این اتحادیه اروپاست البته با چارچوب و واقع‌بینی جدید در مورد ایران و نقشی موثر و ثبات‌بخشی که کشورمان در حل مسایل منطقه از آن برخوردار است. وی با بیان اینکه روابط ایران و اتحادیه اروپا با وجود فراز و نشیب‌هایی که داشته به چند دهه گذشته برمی‌گردد، به اراده ایران و این اتحادیه برای گسترش روابط و برقراری تماس‌های مستمر و مکرر بین تهران و بروکسل اشاره کرد و افزود: دومین نشست ایران و اتحادیه اروپا در روز چهارشنبه در بروکسل برگزار خواهد شد. قاسمی با اشاره به برخی از محورهایی که در جریان این مذاکرات مورد بررسی و تبادل نظر قرار می‌گیرد، افزود: براساس آن چه که تجربه شده مذاکرات با اتحادیه اروپا عمدتا زمان‌بر و طولانی‌مدت است و از پیچیدگی‌های خاص خود برخوردار است ولی ما فی نفسه برگزاری این مذاکرات را مثبت می‌دانیم. این دیپلمات کشورمان به مباحث مطرح شده در ارتباط با ایجاد دفتر اتحادیه اروپا در تهران اشاره کرد و گفت: این موضوعی است که مجددا از سال گذشته توسط اتحادیه اروپا مطرح شد و آنها درخواست کردند که در ایران دفتری داشته باشند. سفارت ما در بروکسل عهده‌دار کار با اتحادیه اروپاست و همان‌طور که اشاره کردن بحث باز شدن دفتر این اتحادیه در تهران موضوعی است که آنها مجددا مطرح کرده‌اند. قاسمی با تاکید بر اینکه نمی‌توانیم زمان مشخصی را برای باز شدن این دفتر بیان کنیم و باید در این ارتباط مذاکرات و بررسی‌های لازم انجام شود تا ببینیم چگونه با آن برخورد کنیم، در بخش دیگری از صحبت‌هایش در این ارتباط تاکید کرد: بحث در ارتباط با این موضوع تمام شده و قطعی نیست. این موضوع در سطح کارشناسی و بعد در سطح عالی‌تر پیگیری می‌شود و این تصور که در کوتاه‌مدت چنین دفتری در تهران ایجاد شود، موضوع بعیدی است. برخی از رسانه‌ها از قریب‌الوقوع بودن این موضوع یاد کردند که من آن را تایید نمی‌کنم. این موضوع زمان‌بر است و باید در کشور به نظر دقیق و جامعی در این ارتباط برسیم.
این در حالی است که برخی از نمایندگان مجلس مخالف بازگشایی این اتحادیه هستند و انتقاداتی به تاسیس این دفتر مطرح کردند و عده‌ای آن را راهی برای نفوذ بیگانگان می‌دانند.
عضو هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: دفتر اتحادیه اروپا در ایران باید برای مسایل دیپلماسی باشد و تاثیری بر روابط اروپا و آمریکا ندارد. به گزارش خانه ملت، محمدجواد جمالی نوبندگانی با اشاره به اقدامات اولیه برای بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران اظهار داشت: با اجرایی شدن برجام شاهد افزایش تحرکات سیاسی اروپا در قبال ایران هستیم. حتی سخنگوی اتحادیه اروپا به مسایل و روابط سیاسی اشاره بی‌شماری دارد. البته در حال حاضر دو دیپلمات اتحادیه اروپا در سفارت هلند حضور دارند اما اینگونه نیست که به صورت مستقل کاری انجام شود. نماینده مردم فسا در مجلس دهم شورای اسلامی ادامه داد: با این حال اگر بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا صرفا برای روابط دیپلماسی و توسعه روابط اقتصادی باشد قابل قبول است اما اگر قصدی دیگر از جمله دخالت در امور کشور و زیر سوال بردن حاکمیت دارند نباید چنین دفتری در ایران باز شود. وی با بیان اینکه نباید دیپلمات‌های اروپایی به موضوعات داخلی کشور ورود کنند، تاکید کرد: اگر این دفتر پوششی برای دخالت اروپا در امور داخلی ایران است باید از همین ابتدا جلوی بازگشایی آن را گرفت. جمالی نوبندگانی در این‌باره که بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران باعث فاصله گرفتن بروکسل از واشنگتن می‌شود، گفت: چنین تصوری درست نیست، نباید انتظار داشته باشیم با این دفتر اروپا از آمریکا می‌برد و به ایران نزدیک می‌شود.
عضو هیات رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: این دفتر تنها تسهیل‌کننده روابط دیپلماسی و اقتصادی است و نباید از آن نتیجه‌ای مانند نزدیکی و دوری متصور شد. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: انتظار داریم وزارت امور خارجه علاوه بر پروتکل‌ها به جزییات محتوایی بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا نیز توجه کند و اجازه ندهد دیپلمات‌هایی با تجریه حقوق بشری در این دفتر مستقر شوند.
حشمت‌الله فلاحت‌پیشه نیز، با اشاره به تلاش برای بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران، اظهار داشت: بازگشایی این دفتر در واقع گام نخست برای شکل‌گیری ارتباط ایران با اروپاست در شرایطی این اتفاق افتاده است که اوباما شرایط اضطراری رابطه با ایران را برای یکسال دیگر تمدید کرده است. نماینده مردم اسلام‌آباد غرب و دالاهو در مجلس دهم شورای اسلامی با اشاره به تجربه‌ای که از گذشته در زمینه دفتر اتحادیه اروپا در تهران وجود دارد، گفت: در تجربه گذشته، اروپایی‌ها با اتخاذ راهبرد انتقادی، فرصت ایران برای بهره‌مندی از داشتن دفتری در بروکسل را از بین برد و انتظار داریم در دوره جدید راهبرد اقتصادی مدنظر قرار گیرد و دیگر تلاشی برای مداخله در امور ایران را نداشته باشند. وی تاکیدکرد: به این جهت باید وزارت امور خارجه با حضور دیپلمات‌هایی در دفتر اتحادیه اروپا موافقت کند که سابقه اقتصادی دارند نه اینکه در کارنامه کاری آنها شاهد فعالیت‌های حقوق بشری باشیم که به این بهانه بخواهند در امور داخلی دخالت و مساله جدید برای کشور ایجاد کنند. فلاحت‌پیشه ادامه داد: بنابراین لازم می‌دانیم علاوه بر توجه به پروتکل‌هایی که بین ایران و اتحادیه اروپا به امضا می‌رسد، به جزییات محتوایی این دفتر نیز توجه شود. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: در این بین نباید از تاثیرگذاری آمریکا غافل ماند، اروپا منتظر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری آمریکاست با این حال هر کدام از کاندیداها پیروز میدان شوند، اروپا خواهان نزدیک شدن به تهران است. این نماینده توضیح داد: ترامپ نمی‌تواند رای اروپا را علیه ایران جلب کند و کلینتون نیز باید مشی اوباما را ادامه دهد بنابراین مجبور است نزدیکی تهران و بروکسل را تحمل کند.
برخی از مخالفان با شنیدن خبر بازگشایی این دفتر به دنبال تعیین کردن حد و مرز این اتحادیه و دخالت نکردن اروپایی‌ها در امور داخلی ایران هستند و نگاه‌شان به سازمان‌ها‌ی بین‌المللی مشکوک است. اگر هدف اتحادیه اروپا سرک کشیدن به امور داخلی کشور است که دولت بارها موضع خود را در این خصوص اعلام کرده که اجازه‌ دخالت به غیر را در کشور نمی‌دهد و اگر اهداف اتحادیه اروپا از تاسیس این دفتر در تهران پرداختن به مسایلی جز مسایل اقتصادی است که این دفاتر در دوران تحریم هیچ‌گونه فعالیتی نداشته است و بعد از مسایل مربوط به برجام زمینه‌ها‌ی ایجاد این دفاتر مهیا شد و این امر نشان‌دهنده گسترش مناسبات ما و اتحادیه اروپاست. به طور کلی بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در ایران می‌تواند نقش موثری در ارتقای همکاری‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی داشته باشد، البته همان‌طور که گفته شد ایران اختلافاتی با اتحادیه اروپا به خصوص حوزه حقوق بشر دارد‌ اما به این معنا نیست که این اختلافات مانع گسترش همکاری‌های ایران و اتحادیه اروپا شود. ایران دارای منطق خاص خود‌ است و بازگشایی این دفتر می‌تواند به تعمیق گفت‌وگوها منجر شود و این ارتباطات می‌تواند دو منطقه را در راستای پیگیری منافع مشترک به هم نزدیک کند.