12 - 12 - 2019
حکمی برای حیات
گروه جامعه- آنطور که از آمارهای سازمان زندانها برمیآید حدود ۲۱۴ هزار زندانی در زندانها وجود دارند که ۳۵ درصد آنها برای مدت یک تا ۱۰روز زندان را تجربه میکنند و مابقی به مجازاتهای طولانیتر از این مدت محکوم میشوند. این در حالی است که ظرفیت کاهش جمعیت زندانها کشورمان ۸۳ هزار نفر است. در استان تهران تنها ۲۰۰ زندانی رای باز داریم، در حالی که اگر قرار باشد آمار استان تهران به برخی استانهای مورد نظر یعنی تا ۵۰ درصد برسد، این رقم باید به ۱۶ هزار نفر برسد، چرا که هماکنون ۳۲ هزار نفر در زندانهای این استان هستند.
بخش قابل توجهی از زندانیان البته مادرانی هستند که بنا به دلایل مختلف محکوم شده و باید دوره محکومیت خود را در زندانها بگذرانند. این افراد اما اگر از حکم زندان باز استفاده کنند شاید زین پس با کمک مددکاران اجتماعی توانایی تربیت فرزندانشان را به شیوهای پیدا کنند که بخش قابل توجهی از آسیبهای اجتماعی بعد از این کنترل شود. بدیهی است که حضور مادران در کانون خانواده بسیاری از گرههای کور زندگی فرزندان را باز خواهد کرد. این فرصت اما تا امروز آنگونه که انتظار میرفت مورد بهرهبرداری و توجه قرار نگرفته است.
قانونی که خوانده نشده
براساس ماده ۵ آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور(مصوب ۱۳۸۴)، زندانها به زندان بسته، مراکز حرفه آموزی و اشتغال تقسیم میشوند. البته مراکز حرفهآموزی و اشتغال خود شامل دو بخش موسسههای حرفهآموزی و کاردرمانی (اردوگاه) است. زندان بسته، زندانی است محصور که با برجهای دیدهبانی در پوشش داخلی و خارجی دارای حفاظت کامل باشد. براساس آییننامه، در این نوع زندان، محکومان شبها در خوابگاههای اختصاصی یا گروهی نگهداری و روزها از برنامههای آموزشی و فنیوحرفهای و تفریحی استفاده میکنند و در کارگاههای داخل زندان به کار گرفته میشوند.
مراکز حرفهآموزی و اشتغال هم اماکنی هستند که ممکن است محصور یا نامحصور باشند و در آن محکومان به طور گروهی به کار گماشته شده و بعد از خاتمه کار دوباره به آسایشگاههای خود بازمیگردند. براساس ماده ٨ آییننامه اجرایی سازمان زندانها، کلیه محکومان با توجه به نوع و میزان محکومیت، پیشینه کیفری، شخصیت، اخلاق و رفتار براساس تصمیم شورای طبقهبندی، حسب ورود در زندانهای بسته یا مراکز حرفه آموزش و اشتغال نگهداری میشوند، مگر آنکه مقام قضایی صادرکننده حکم در رای صادره محل خاصی را برای نگهداری محکوم تعیین کرده باشد.
به طور کلی زندان بسته برای زندانیان جرایم عمدی با حبسهای بیش از دو سال است که کمتر از یک دهم دوران محکومیت خود را سپری کردهاند. افراد شرور و خطرناک هم که حضور آنها در برنامههای گروهی مضر بوده یا ایجاد شرایط مساعد برای آنها مناسب نیست، در زندان بسته نگهداری میشوند. زندان نیمه باز و باز هم شرایط مشخصی را دارند که برای کسانی است یا مرتکب جرایم غیرعمدی هستند یا مرتکب جرائم عمدی شده و مدتی از محکومیت خود را گذراندهاند. در این نوع زندانها، زندانی میتواند فعالیت حرفهای و اشتغال به کار داشته باشد و از طریق کارگاههای کار که تحت پوشش سازمان زندانها هستند، به حرفهآموزی و درآمدزایی بپردازد.
سرنوشت پرونده «زنان زندانی» دارای فرزند خردسال
روز گذشته اما معاون رییسجمهور در امور زنان و خانواده گفت: درخصوص اجرای دستبند و پابند الکترونیکی آمادگی همکاری با قوه قضاییه را داریم تا برای زندانیان زن که شرایط استفاده از آن را دارند، میسر شود. معصومه ابتکار در حاشیه بازدید از اندرزگاه نسوان زندان مرکزی شیراز اعلام کرد که همکاری خوبی با مجموعه قوه قضاییه و سازمان زندانها درخصوص وضعیت زنان زندانی وجود دارد. به گفته ابتکار بازدید از اندرزگاه نسوان زندان عادلآباد شیراز، دهمین بازدید از زندان زنان در کشور است که از بخشهای مختلف آن بازدید شده و در این زمینه کمکهایی در حد توان به مراکز مورد بازدید در حوزههای مختلف شده و در بخشهایی هم پیگیریهایی انجام شده است. تفاهمنامهای برای همکاری با قوه قضاییه درخصوص آموزش زندانیان، توانافزایی، آموزش مهارتهای زندگی و کمک به آنان منعقد شده است. هدف ما این است که براساس تفاهمنامه، پرونده قضایی زندانیان زن که با فرزند خردسال در زندان نگهداری میشوند پیگیری شود تا این افراد به زندان باز منتقل شوند. زندان سختیهای خودش را دارد و خوشبختانه اقدامات خوبی در زمینه آموزش و بازپروری زندانیان برای بازگشت به جامعه انجام شده است.
بیتوجهی به زندان باز در اجرای احکام
این اظهارنظر ابتکار اما در حالی ست که سال گذشته رییس سازمان زندانهای کشور از وجود تنها ۲۰۰زندانی رای باز در تهران خبر داد و با اشاره به استفاده ۵۰درصد زندانیان برخی استانها از این نوع رایها، خواستار افزایش توجه به این موضوع شد. درخواست اصغر جهانگیر برای توجه به «رای باز» مربوط به نوعی از احکام میشود که متهم در حقیقت از آزادی مشروط استفاده میکند و فرصت فراگیری شغل را هم دارد. افرادی که براساس قانون و با رای دادگاه به زندان محکوم میشوند به ۳ دسته، بسته، نیمه باز و رای باز تقسیم میشوند. براساس این تقسیمبندی مجرمان و افراد شرور که به جامعه آسیب میرسانند در زندانهای بسته و زندانیان عادی در زندانهای نیمه باز و باز نگهداری میشوند.
بر این اساس در زندانهای باز زندانی هنگام صبح از آسایشگاه خارج و در مراکز مختلف مشغول حرفهآموزی یا کار میشود و شب برای استراحت به زندان بازمیگردد. حالا رییس سازمان زندانها، توجه به این نوع رایها را فرصت مناسبی برای کنترل جمعیت کاهش جمعیت زندانها و جلوگیری از افزایش آسیبهای اجتماعی بهدنبال زندانی شدن فرد دانسته؛ موضوعی که مدتی است با تاکید رهبر معظم انقلاب یکی از مهمترین ماموریتها و دغدغههای قوه قضاییه شده است.
با توجه به ویژگیهای قابل توجه زندان باز مبنی بر حرفهآموزی میتوان زنان را با این شیوه به چرخه اشتغال کشور بازگرداند. به هر روی اعتماد به نفس حاصل از اشتغال سلامت، خود سلامت خانواده را در پی خواهد داشت. چنین شیوههایی شرایطی را فراهم خواهد کرد تا با توجه به سلامت خانواده و البته جامعه از میزان جرائم ناخواسته حاصل از فقر نیز کاسته شود. به هر روی زنانی که دارای فرزند خردسال هستند اگر در شرایط بازپروری قرار گیرند و البته به موضوع اشتغال آنها نیز توجه شود دور از ذهن است که بار دیگر وارد چرخه معیوب جرم شوند. این اما در حالی است که بر کسی پوشیده نیست حضور در زندانهایی که مجرمان سابقهدار و خطرناک نیز در آنها حاضر هستند بسترساز عمیقتر شدن حرکت به سمت جرم در افراد خواهد شد.
زندان باز، راهی برای توسعه
جالب است بدانید بر اساس آییننامه اجرایی زندان، موسسههای صنعتی، کشاورزی و خدماتی خارج از سازمان باید دست کم واجد محلهای کافی جهت نمازخانه، کتابخانه، وسایل ارتباط جمعی، خوابگاه، غذاخوری، محلی برای ملاقات محکومان و سایر زمینههای تفریحات سالم باشند. مدیرعامل بنیاد تعاون زندانهای کشور نیز چندی پیش در نشستی خبری در خصوص تقسیمبندی زندانیان به زندانیان بسته، نیمهباز و رایباز گفته بود: زندانیان در همه اشکال به فعالیت و اشتغال در زندان میپردازند. یک گروه در زندان بسته و به صورت اشتغال نشسته فعالیت دارند بهطوری که این افراد در کنار بندی که در آن تحمل حبس میکنند، صنایعدستی هم تولید میکنند. گروه دوم رای بسته هم از داخل بند بیرون میآیند و در کارگاهها و کارخانههایی که در زندان تعبیه شده، کار میکنند اما نمیتوانند از محوطه زندان خارج شوند.
رحیم مطهرنژاد در خصوص شرایط فعالیت زندانیان در زندانهای نیمهباز و باز هم میگوید: گروه سوم افرادی هستند که رای نیمهباز دارند. این افراد در اطراف زندانها در ۱۵هزار هکتار زمینی که در اختیار سازمان زندانهاست بهکار کشاورزی، باغداری، دامپروری، آبزیپروری و صنایع مشغول کار هستند و هر شب برای استراحت به زندان برمیگردند اما گروه چهارم افرادی هستند که رایباز به آنها میگویند و با اجازه مقام قضایی در شهرکهای صنعتی، سازمان مراتع و جنگلها و واحدهای تولیدی فعالیت میکنند و ورود و خروج و حضور آنها در محل کار بهطور دقیق بررسی و نظارت میشود.
کاهش زمان حضور مجرم در زندان یعنی دوری بیشتر از فضایی که خیلیها از آن به دانشگاه جرمآموزی تعبیر میکنند و این مساوی آسیب کمتر به فرد زندانی است. فایده دیگر رایهای باز اما امکان حرفهآموزی زندانی و اشتغال او در آینده است. فراموش نکنیم زندانیها در دو مقطع نیاز بهکار دارند؛ یکی در زمان محکومیت و دیگری بعد از آزادی. براساس آمار میزان بازگشت زندانیان به زندان ۴۶درصد کمتر است اما این رقم در بین افرادی که بعد از زندان مشغول کار میشوند به یک تا دو درصد کاهش پیدا میکند. همین مساله باعث میشود تا به موضوع اشتغال توجه بیشتری نشان دهیم. مهمتر از اشتغال و درآمدزایی زندانیان، کمک به بازگشت دوباره آنها به زندگی بعد از گذراندن دوره محکومیت است که باید توجه ویژهای به آن شود. اما متاسفانه امروزه به همه زندانیان با یک دید نگاه میشود. این در حالی است که اکنون در زندانهای ما افرادی حضور دارند که شاید نتوان برایشان از لفظ گناهکار استفاده کرد، مثل کسانی که در پرداخت مهریه ناتوان هستند. این افراد مجرم نیستند یا کسانی که تخلفات کوچک و سبک رانندگی مرتکب شدهاند و میتوانستند با پرداخت دیه آزاد شوند، اما به واسطه قوانین موجود کشور راهی زندان شدهاند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد