خطای تجربه شده

یک رویه مالوف برای دولت‌ها در ایران وجود دارد؛ سال که به پایان می‌رسد دولت‌ها برای تامین مخارج شب عید به خلق پول روی می‌آورند. خیلی مهم نیست که این خلق پول استقراض از بانک مرکزی باشد یا ذخیره‌های ارزی به ریال تبدیل و در بازار ریخته شود. قدر مسلم آن است که پول تزریق شده به بازار به وسیله کالاها و خدمات موجود در ساختار اقتصادی کشور پشتیبانی نمی‌شود و از این بابت به سرعت تورم‌زا می‌شود. از سوی دیگر تبدیل دلار به ریال (در واقع تبدیل ارز به پول ملی) به هر صورت که انجام گیرد دولت را به ارز فروش تبدیل می‌کند، یعنی دولت حجم معتنابهی از ارز را فقط با هدف کسب ریال بیشتر تسعیر می‌کند و به همین میزان قیمت‌ها در بازار ارز را به هم می‌ریزد، یعنی دولت با این تبدیل هم‌آشفتگی را در بازار ارز پدید می‌آورد، هم نرخ تورم را افزایش می‌دهد که هر دو نتیجه نه فقط با ادعاهای اقتصادی دولت مغایر است بلکه زیان آن چه در کوتاه‌مدت و چه میان‌مدت به شهروندان ایرانی و دولت بازمی‌گردد.اهمیتی ندارد که این خطای اقتصادی را دولت احمدی‌نژاد مرتکب شود یا دولت روحانی، در هر صورت وقتی خطا رخ می‌دهد نمی‌توان جز خطا انتظار نتیجه‌ای دیگر داشت. در واقع نتایج رفتار اقتصادی اتفاقا به اینکه چه کسی رفتار را مرتکب می‌شود ربطی ندارد و نتایج اقتصادی تنها براساس مدل‌ها و قوانین اقتصادی حاصل می‌شود.حامیان و کارگزاران دولت ممکن است ادعا کنند که پول حاصل این تسعیر به سمت تولید سوق داده می‌شود بنابراین تورم نیست اما کیست که نداند تزریق ریال به اقتصاد آن هم در ماه‌های پایانی سال تنها به مصارفی مانند پرداخت حقوق و پاداش، پرداخت یارانه‌ها و تامین سبدهای کالایی می‌رسد. از میان این مصارف تنها تامین اقلام سبد کالا آن هم اگر با شرایط عاقلانه انجام شود اثر تورمی کمی دارد، چه در دو مورد دیگر، تجربه‌های موجود در دولت‌های گذشته اثرات تورمی و مخاطرات اقتصادی چنین رفتاری را به وضوح نشان می‌دهد.دولت روحانی و تیم اقتصادی‌اش می‌تواند شعارهای امیدبخش دهد و چشم‌اندازهای دلگرم‌کننده ترسیم کند اما وقتی رفتارهای مضر تجربه شده دوباره در دستور کار قرار می‌گیرد، شعارها بی‌اثر و چشم‌اندازها نقش برآب می‌شود، مهم نیست که دولت چاره دیگری داشته باشد یا نداشته باشد.