خطای وزن‌دهی زیاد به بازار بدهی

سنا- در نگاهی کلی بازارهای سرمایه و بدهی به یکدیگر مرتبط بوده و از یکدیگر تاثیر می‌پذیرند؛ اما از آنجا که فعالان اصلی این دو بازار با یکدیگر متفاوتند نباید به اشتباه، وزنی بیش از واقعیت به تاثیر این دو بازار بر هم داد. یک کارشناس بازار سرمایه با بیان این مطلب گفت: صندوق‌های با درآمد ثابت بیشتر در بازار اوراق بدهی فعال هستند و خرید و فروش سهام، بخش کوچکی از فعالیت اصلی این نهادها را تشکیل می‌دهد و در نتیجه فعالیت آنها تاثیر جدی بر بازار سهام ندارد. با این حال در بازار سهام مشاهده می‌شود برخی سهامداران بیش از حد بازار سهام را متاثر از بازار بدهی می‌دانند که رویکرد صحیحی به نظر نمی‌رسد. محسن سیار، نوسانات بازار سهام را متاثر از چشم‌انداز اقتصادی نیز دانست که در کنار عامل نرخ بهره بین‌بانکی، عواملی چون نرخ بازارهای جهانی و کامودیتی‌ها، روند اتفاقات سیاسی، تورم انتظاری و هیجان‌های توده‌ای این چشم‌انداز را شکل می‌دهند. این کارشناس بازارسرمایه با اشاره به لزوم پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد بیان کرد: مخاطب پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد، دولت و فعالان اقتصادی هستند، اما پیش‌بینی‌پذیری اقتصادی به عوامل متعددی بستگی دارد. سیار موضوع بودجه دولت را نخستین عامل موثر در پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد عنوان کرد و گفت: بودجه و برنامه دولت برای جبران کسری آن مهمترین عامل پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد کشور است که از طریق افزایش مالیات، افزایش صادرات نفت، انتشار اوراق تامین مالی، فروش دارایی و… قابل اجرا است. وی افزود: ابهام در برنامه دولت برای جبران کسری بودجه سبب سردرگمی شده و باعث می‌شود تا سرمایه‌گذاران نتوانند پیش‌بینی مشخص و دقیقی از آینده اقتصاد برای تصمیم‌گیری‌های اقتصادی خود داشته باشند. این موضوع در مجموع به اقتصاد کشور آسیب می‌زند. این کارشناس بازارسرمایه ادامه داد: موضوع نقدینگی عامل بعدی موثر در پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد است و باید دید سیاست دولت در این خصوص چیست. وی نرخ ارز را نیز یکی از عوامل مهم در پیش‌بینی‌پذیر بودن اقتصاد دانست و افزود: نرخ ارز موضوعی است که بر سایر عوامل هم تاثیرگذار است. نوسانات ناگهانی نرخ ارز حتی کاهش ناگهانی آن بدون پشتوانه اقتصادی، آثار مخربی را بر اقتصاد می‌گذارد. سیار بیان کرد: افت دلار بدون دلیل و پشتوانه اقتصادی، بیشتر برای دولت، فعالان اقتصادی و شرکت‌ها به خصوص شرکت‌های صادرات‌محور و در نهایت برای بازار سرمایه مضر و تنها به نفع دلالان و سودجویان است. وی اظهار کرد: به نظر من اگر نرخ ارز را رشدی اما با شیب ملایم در نظر بگیریم بهتر می‌تواند اقتصاد را پیش‌بینی‌پذیر کند تا اینکه انتظارات کاهش ناگهانی دلار را داشته باشیم به ویژه اینکه تجربه نشان می‌دهد کاهش شدید نرخ دلار سبب ارزانی کالاهای اساسی و ضروری در جامعه نمی‌شود. این کارشناس بازارسرمایه، عوامل سیاسی و سیاست خارجی را نیز از دیگر عوامل موثر بر پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد دانست و گفت: هر چند این موضوع با برجام گره خورده است اما در حال حاضر کیفیت روابط سیاسی خارجی با همسایه‌ها همراه با تغییرات جدی بوده است و انتظار می‌رود در آینده نزدیک شاهد بهبود سیاست خارجی کشور در رابطه با کشورهای همسایه هم باشیم. سیار توضیح داد: قیمتگذاری دستوری با هدف کنترل قیمت و جلوگیری از افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان نهایی و از طریق دولت و یا نهادهای دولتی انجام می‌شود؛ اما در عمل شاهد آن هستیم که معمولا قیمت کالاهای اساسی و مورد نیاز مردم به نسبت ارز دولتی (۴۲۰۰ تومانی) در بازارها یافت نمی‌شوند و تفاوت این نسبت فقط به جیب دلالان و سودجویان واریز می‌شود. وی افزود: قیمتگذاری دستوری منافع قابل توجهی را به عموم مردم نمی‌رساند. نکته اینجاست که سهامداران و مالکان شرکت‌ها نیز که مجبورند نیازهای داخل کشور را تامین کنند از این بابت متضرر شده و این رانت اقتصادی تنها مورد سوءاستفاده دلالان قرار می‌گیرد. این کارشناس بازارسرمایه تصریح کرد: سهام شرکت‌های بسیاری در بازارسرمایه معامله می‌شوند که از قیمت‌های دستوری زیان می‌بینند. قیمتگذاری دستوری محدود به یک یا دو صنعت نیست بلکه در بسیاری دیگر از شرکت‌های بورسی شاهد این موضوع هستیم که قیمتگذاری دستوری چقدر سبب ایجاد رانت اقتصادی و کاهش سودآوری شرکت‌ها و سهامداران خرد می‌شود.