خطر کمبود نان

نانوایی‌ها در آستانه ورشکستگی هستند

گروه بازرگانی- بسیاری از نانوایی‌ها به امید وعده‌هایی که مسوولان دولتی داده‌اند، سرپا مانده‌اند اما واقعیت این است که وقتی درآمد فردی تغییر نمی‌کند اما هزینه‌های او چند برابر شده، مفهومی جز ورشکستگی ندارد. از این رو برخی از کارشناسان از احتمال ورشکستگی نانوایی‌ها به زودی خبر می‌دهند و اعلام می‌کنند که تعیین قیمت دستوری نان و دیگر اقلام غذایی مردم سیاستی نسنجیده است که به ضرر مردم تمام می‌شود. در این بین شاهد این هستیم که گرانی کالاهای اساسی از جمله برنج، تقاضای خرید نان را ۲۰ درصد افزایش داده است در حالی که تغییری در سهمیه آرد نانوایی‌ها صورت نگرفته است. به عبارتی در حال حاضر تخصیص سهمیه آرد به نانوایی‌ها به صورت سنتی و بدون توجه به سطح تقاضا صورت می‌گیرد.
بیش از ۸۰ روز از شروع طرح مدیریت هوشمند یارانه آرد (مهیا) می‌گذرد. طرحی که مسوولان دولتی از موفقیت در اجرای فاز نخست آن سخن می‌گویند؛ مشکلات زیادی را برای مردم ایجاد کرده است. از صف‌های طولانی نان گرفته تا سهمیه‌هایی که کفاف خانواده‌های کم‌درآمد مناطق محروم را نمی‌دهد. این روزها که برنج کیلویی تا ۲۰۰ هزار تومان شده، قیمت ماکارونی سر به فلک کشیده و قیمت حبوبات دست‌کمی از گوشت ندارد، در بسیاری از شهرها و روستاهای دورافتاده و محروم جایگزین دیگری جز نان ندارند. مردمان این مناطق برای هر سه وعده خود نان می‌خرند. آنگونه که رییس اتحادیه نانوایان سنتی تهران می‌گوید گرانی‌های اخیر تقاضای خرید نان را دست‌کم بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داده است. حال آنکه سهمیه آرد نانوایی‌ها تغییری نکرده و در صورت ادامه این روند ممکن است با کمبود نان در برخی از مناطق مواجه شویم.
ابهامات جبران هزینه‌های نانوایی‌ها
البته محمد جلال مشاور وزیر اقتصاد در تازه‌ترین گفته‌های خود اعلام کرده که سهمیه آرد نانوایی‌ها بعد از اجرای فاز دوم به صورت شناور تعیین خواهد شد و دیگر نگرانی از این جهت وجود ندارد. به گفته او، بعد از اجرای طرح، نانوایی‌ها می‌توانند آرد خودشان را دریافت کنند و هیچ نگرانی در خصوص مقدار سهمیه و محدودیت ساعت کار نخواهند داشت.
جلال همچنین در واکنش به عدد ۱۵ درصدی جبران هزینه‌های نانوایی‌ها گفت: بازگشت ۱۵ درصدی که به آن اشاره شد از ابتدای طرح برقرار بوده است. در حقیقت از روز اولی که کارتخوان هوشمند برای نانوا نصب و راه‌اندازی می‌شود در پایان هر شب مبتنی بر عملکرد آن روز(تعداد پخته‌شده) ۱۵ درصد به عنوان افزایش هزینه‌ها محاسبه و به حساب نانوا واریز می‌شود. برای محاسبه این عدد تعداد نان پخته شده نانوایی در روز، در قیمت همان نوع نان در نانوایی‌های نوع یک ضرب می‌شود و سپس ۱۵ درصد رقم به دست آمده در پایان هر شب به حساب نانوایان واریز می‌شود. قرار است این عدد ۱۵ درصد در پایان مرداد و یا ابتدای شهریور افزایش پیدا کند و ترمیم شود.
مشاور وزیر اقتصاد افزود: تنها ابهامی که ممکن است نانوایان با آن مواجه شده باشند این است که احساس کرده باشند درصد پرداختی به آنها کمتر از ۱۵ درصد بوده است. علت این موضوع نیز این است که به فرمولی که به آن اشاره شد واقف نیستند. فارغ از بحث اینکه نانوایی نوع یک (گندم ۶۶۵ تومانی) باشد یا نوع دو (گندم ۹۰۰ تومانی) تعداد نان فروخته شده ثبت شده در کارتخوان در قیمت نان نوع یک در آن منطقه خواهد شد. وی همچنین با بیان اینکه عدد ۱۵ درصدی جبران هزینه‌های نانوایان تا پایان مرداد متناسب‌سازی خواهد شد، گفت: در فاز اول اجرای طرح نسبت به برخی موارد متقلبانه با تسامح برخورد کردیم اما این رفتارها امکان پیگیری قضایی دارد.
رشد قیمت برنج شرایط زندگی مردم را سخت کرده است
رییس اتحادیه نانوایان با انتقاد از وضعیت موجود گفت: در تهران تغییری در مقدار سهمیه تحویلی به نانوایی‌ها رخ نداده و سهمیه‌های در نظر گرفته شده مطابق سال‌های قبل است. این در حالی است که تقاضا برای خرید نان نسبت به گذشته خیلی بیشتر شده و صف‌های طولانی مقابل نانوایی‌ها هم به خوبی این ادعا را ثابت می‌کند.
بیژن نوروزی‌مقدم نانوایی با اشاره به گزارش مرکز آمار مبنی بر رشد حدود ۸۴ درصدی قیمت گروه خوراکی‌ها گفت: تنها کالایی که قیمت آن ثابت مانده نان است. به خصوص اینکه رشد قیمت برنج شرایط زندگی مردم را به شدت سخت کرده و مردم ترجیح می‌دهند که از نان در وعده‌های غذایی خود استفاده کنند. به همین دلیل خرید نان نسبت به گذشته دست‌کم ۱۵ تا ۲۰ درصد بیشتر شده است. این فعال صنفی معتقد است در صورتی که دولت طرح مدیریت هوشمند یارانه آرد را هر چه سریع‌تر اجرایی نکند ممکن است در برخی از مناطق با کمبود نان مواجه شویم، چراکه در حال حاضر تخصیص سهمیه آرد به نانوایی‌ها به صورت سنتی و بدون توجه به سطح تقاضا صورت می‌گیرد.
تضاد منافع و مشکلات جدید با خرید کارتی از نانوایی‌ها
این سخنان در حالی است که در روزهای اخیر دستگاه خرید مختص نان در تهران توزیع شده و نانوایان از قبول پول نقد برای خرید نان امتناع می‌کنند. در همین رابطه یک خانم سالمند در صف نانوایی گفت: من از اینکه کارت بانکی داشته باشم می‌ترسم و برای همین معمولا پول نقد برای خرید با خود دارم. ولی الان نانوایی به من می‌گوید که باید فقط برای خرید از کارت بانکی استفاده کنم.
شاطر نانوایی سنگکی واقع در خیابان ولیعصر تهران نیز در این باره می‌گوید: طبق اعلام دستگاه‌های ذی‌ربط تخصیص سهمیه بر اساس میزان خرید از طریق دستگاه‌هایی است که در نانوایی‌ها راه‌اندازی شده است. لذا اگر خرید نان با روش نقدی صورت گیرد سهمیه ما کم خواهد شد.
او می‌افزاید: همین الان هم سود نانوایی‌ها به شدت کاهش یافته و اگر بنا باشد که ساعات بیکاری نانوایی کم شود عملا ادامه کار نانوایی‌ها ممکن نیست.
وی با بیان اینکه تقریبا از ساعت ۵ صبح تا ساعت ۱۲ شب پخت می‌کردیم و نان به دست مردم می‌دادیم، گفت: پخت نان با توجه به میزان تخصیص سهمیه برای ما تا ساعت ۸ شب تمام می‌شود.
کارگران نانوایی اما نظری مخالف صاحبان نانوایی‌ها دارند. یک خمیرگیر نانوایی در خیابان فاطمی می‌گوید: کاهش ساعات کاری برای ما بهتر شده زیرا از ۵ صبح تا ۱۲شب با روزی ۲۰۰ هزار تومان و ماهانه ۶ میلیون تومان کار می‌کردیم. این رقم برای این ساعت‌ها بسیار ناچیز است و از وقتی سهمیه نانوایی‌ها محدود شده برای همین شاطرها سریع‌تر کار می‌کنند تا زودتر آرد سهمیه روزانه را پخته و به مردم تحویل دهند و ما ساعات بیشتری برای استراحت کردن داریم.
کمبود آرد در شمال شهر تهران
رییس اتحادیه نانوایان سنتی کشور درباره چرایی تعطیلی زودهنگام برخی از نانوایی‌ها معتقد است: نانوایی‌ها مجبور هستند که مطابق با سهمیه‌ای که برای آنها در نظر گرفته شده، زمان پخت نان و مقدار عرضه را مدیریت کنند، چراکه در برخی از مناطق که تقاضا بالاست امکان عرضه در دو نوبت صبح و عصر وجود ندارد. در غیراین صورت در روزهای پایانی ماه دیگر سهمیه آردی برای آنها باقی نمی‌ماند و مجبور به تعطیلی نانوایی می‌شوند.
وی با اشاره به اینکه متوسط سهمیه در نظر گرفته شده برای نانوایی‌ها بین ۵ تا ۱۲ کیسه یا ۲۰۰ تا ۴۸۰ کیلو است، ادامه داد: در جاهایی همچون شمال تهران که تعداد نانوایی‌ها کمتر است، با کمبود آرد مواجه هستیم.
نوروزی‌مقدم همچنین در پاسخ به ادعاهای مطرح‌شده در خصوص قاچاق سهمیه آرد نانوایی‌ها گفت: وزیر اقتصاد حدود یک ماه پیش به صورت رسمی اعلام کرد که قاچاق آرد از طرف نانوایی‌ها نبوده است. ضمن اینکه بر اساس آمار موجود کمتر از یک درصد نانوایی‌ها دچار تخلف شده‌اند.
او همچنین در پاسخ به این سوال که آزاد‌سازی قیمت گندم و آرد تا چه اندازه مصرف را در کشور کاهش داده است، گفت: آنگونه که برخی از مسوولان کشوری اعلام کرده‌اند، مصرف آرد و گندم در کشور بین ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است. با توجه به اینکه تغییری در قیمت و سهمیه آرد نانوایی‌ها صورت نگرفته، این کاهش مصرف حاصل آزاد شدن قیمت آرد صنف و صنعت است. به عبارتی می‌توان گفت که قاچاق آردی که صورت می‌گرفت از محل سهمیه‌هایی بود که به این بخش‌ها اختصاص پیدا می‌کرد.
به گفته این فعال صنفی، قیمت هر کیسه آرد نانوایی‌‌های دولتی حدود ۴۰ هزار تومان است و نرخ هر کیسه آرد در نانوایی‌‌های آزادپز به ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان می‌رسد.
۲۵ درصد نانوایی‌ها در تهران کارتخوان ندارند
رییس اتحادیه نانوایان سنتی درباره زمان اجرای طرح سامانه هوشمند نان گفت: بر اساس ابلاغیه صورت گرفته به اتحادیه برای اجرای طرح مهیا باید تمامی نانوایی‌ها به کارتخوان تجهیز شوند. بعد از اتمام این کار توسط بانک عامل که همان بانک سپه است، مشکلی برای اجرای این طرح از طرف نانوایی‌ها وجود ندارد.
به گفته نوروزی‌مقدم، در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد نانوایی‌ها به دستگاه‌های کارتخوان مجهز هستند. البته این نسبت در تهران ۷۵ تا ۸۰ درصد بوده و حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نانوایی‌ها در تهران هنوز مجهز به کارتخوان نشده‌اند.
مقدم در بخش دیگری از سخنان خود به مشکلات فعالان این صنف اشاره کرد و گفت: در حال حاضر نانوایان هیچ سودی از فعالیت و کار خود کسب نمی‌کنند و درآمدهای آنها حتی هزینه‌های آنها را هم به سختی پوشش می‌دهد.
او با اشاره به این نکته که حدود ۹۰ درصد هزینه‌های نانوایی‌ها دستمزد، آب، برق، بیمه و خمیر مایه و غیره و ۱۰ درصد باقی مانده را آرد تشکیل می‌دهد، ادامه داد: به عنوان مثال از ابتدای امسال هزینه دستمزد کارگر ۵۷ درصد افزایش یافته، تعرفه آب، برق و گاز افزایش یافته، اجاره‌بها به شدت بالا رفته با این وجود قیمت نان در کشور تغییری نکرده است. افزایش هزینه‌ها موجب شده که فروش نان دیگر در کشور صرفه و توجیه اقتصادی نداشته باشد.
او که معتقد است قیمت نان باید واقعی شود، ادامه داد: بسیاری از نانوایی‌ها به امید وعده‌هایی که مسوولان دولتی داده‌اند، سرپا مانده‌اند.
رییس اتحادیه نانوایی‌ها با بیان اینکه بسیاری از نانوایی‌ها در آستانه ورشکستگی قرار گرفته‌اند، گفت: وقتی درآمد فردی تغییر نمی‌کند اما هزینه‌های او چند برابر شده، مفهومی جز ورشکستگی ندارد. اما متاسفانه گوش برخی از مسوولان بدهکار نبوده و همچنان قیمت نان دستوری
تعیین می‌شود.