خیز واردات

گروه بازرگانی- به دنبال پایین بودن نرخ خرید تضمینی گندم، امسال کشاورزان حاضر نشدند طبق روال سال‌های قبل محصولات تولیدی خود را با قیمت پایین تحویل دولت دهند. بر این اساس حدود ۵/۲ تا ۳ میلیون تن گندم از چرخه خرید تضمینی خارج شد؛ موضوعی که به شدت تامل‌برانگیز است و حتی می‌تواند دوباره با شدت بیشتری اتفاق بیفتد چرا که تنها حدود یک هفته تا پایان مهلت قانونی دولت برای اعلام نرخ خرید تضمینی برای سال زراعی جدید باقی مانده و حساسیت زیادی متوجه این موضوع است که آیا دولت با در نظر گرفتن آسیب به خودکفایی برخی از محصولات کشاورزی و همین‌طور کاهش انگیزه کشاورزان برای تولید برخی محصولات استراتژیک، نرخ معقولی برای خرید محصولات کشاورزی تعیین خواهد کرد یا نه.
در واقع اعلام نرخ منطقی برای خرید تضمینی محصولات کشاورزی از آن جهت قابل اهمیت است که در صورت اتفاق نیفتادن، می‌تواند تبعات زیادی از جمله خروج گندم به صورت صادرات و یا قاچاق از کشور را به دنبال داشته باشد آن هم در شرایطی که کشاورزان نهاده‌های مورد نیاز خود را با نرخ یارانه‌ای تامین می‌کنند و خروج گندم به صورت محصول نهایی و یا گندم خام شرایطی را به وجود می‌آورد که به طور حتم یارانه‌های صرف‌شده برای تولید محصولات در قیمت تعیین‌شده لحاظ نمی‌شود. از این‌رو به نظر می‌رسد که اگر امسال نرخ‌های مناسبی برای خرید تضمینی محصولات کشاورزی تعیین نشود، خروج گندم به صورت غیرقانونی از کشور از سر گرفته شود چرا که کشورهای همسایه نیز برای خرید محصولات تولیدی ایران مشتاق هستند.
این در حالی است که اظهارنظرهای جدیدی در مورد واردات گندم در شرایط بحرانی اقتصاد شنیده می‌شود و دولت به جای در نظر گرفتن نرخ منطقی برای خرید محصولات استراتژیک‌، در حال تصمیم‌گیری برای واردات است. بر همین اساس مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران در حاشیه برگزاری نمایشگاه صنعت آرد و نان‌، خارج شدن سه میلیون تن گندم تولیدشده از چرخه خرید تضمینی را تایید کرد و گفت: «در حال تصمیم‌گیری در خصوص واردات یا عدم واردات گندم برای تامین نیاز داخل هستیم و خرید تضمینی تا پایان شهریورماه ادامه دارد. به گفته وی، هم‌اکنون برای مصرف کشور در حوزه گندم کمبودی وجود ندارد اما افزایش ذخایر استراتژیک در حال بررسی است. در واقع در سال جاری اختلاف قیمت گندم صنف و صنعت با خرید تضمینی باعث شد مراکز تولید گندم انگیزه بیشتری برای فروش در بخش صنف و صنعت داشته باشند و میزان فروش به صورت تضمینی کاهش پیدا کند؛ موضوعی که دولت باید هر چه سریع‌تر در مورد آن فکر کند و اقدامات لازم را انجام دهد. در غیر این صورت انگیزه کشاورزان برای تولید کالاهای استراتژیک به خصوص در شرایط تحریم به شدت کاهش پیدا خواهد کرد.
فساد در آرد دونرخی
فساد موجود در آرد دونرخی نیز یکی دیگر از موضوعاتی بود که در حاشیه این نمایشگاه مورد انتقاد قرار گرفت. به گفته برخی کارخانه‌داران آرد، دو نرخی بودن قیمت آرد باعث فساد در این بخش شده است به طوری که بخشی از نانوایی‌ها که آرد را به نرخ دولتی و نیمه‌دولتی دریافت می‌کنند، سهمیه‌های خود را به صورت آزاد به کارخانه‌ها می‌فروشند. در این میان شاهد این هستیم که کیفیت آرد در برخی استان‌ها مشکل‌ساز است و از ‌آنجا که حمل و نقل بین‌استانی گندم و آرد ممنوع شده، برای افزایش کیفیت آرد مشکلات زیادی وجود دارد. از این رو هر چه سریع‌تر باید به مشکلات این بخش نیز رسیدگی شود. موضوع دیگری که حین برگزاری این نمایشگاه به آن اشاره شد، تبعات تشدید تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران بود. به گفته فعالان اقتصادی‌، تحریم‌ها باعث شده در سال جاری بازدیدکننده و شرکت‌کننده کمتری در نمایشگاه‌ها حضور پیدا کنند. این در حالی است که به گفته یزدان سیف، تحریم‌ها باعث شده ایران برای حضور در کنفرانس جهانی غلات دعوت نشود.
خریدهای ثبت سفارش نشده
مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران با بیان اینکه سه میلیون تن گندم تولید شده از چرخه خرید تضمینی خارج شده است گفت: در حال تصمیم‌گیری در خصوص واردات یا عدم واردات گندم برای تامین نیاز داخل هستیم و خرید تضمینی تا پایان شهریور ماه ادامه دارد. یزدان سیف مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران در حاشیه گشایش دوازدهمین نمایشگاه صنعت آرد و نان اظهار کرد: در سال جاری تا امروز حدود هشت میلیون تن گندم به صورت تضمینی از کشاورزان خریداری شده است که ارزش آن ۱۳۲ هزار میلیارد ریال است که منابع آن با کمک دولت تا امروز ۱۲۵ هزار میلیارد ریال از آن پرداخت شده است.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۷۰۰ میلیارد تومان به کشاورزان بدهکار هستیم که ظرف هفته آتی با کمک سازمان هدفمندی یارانه‌ها بخش عمده آن پرداخت می‌شود. مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران با اشاره به خروج سه میلیون تن گندم از چرخه خرید تضمینی اظهار داشت: بخش خصوصی بخش اعظم این خرید را انجام داده اما همه آن در سامانه دولت ثبت نشده است. وی ادامه داد: خرید تضمینی گندم تا پایان شهریورماه سال جاری ادامه خواهد داشت و کشاورزان تنها تا این مدت امکان تحویل گندم به دولت را دارند و از یکم مهرماه دیگر خرید تضمینی انجام نخواهد شد تا بتوانیم سیاستگذاری‌های لازم را برای تصمیم‌گیری درخصوص نحوه تامین گندم داشته باشیم. مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران گفت: بارندگی‌های آبان ماه تا پایان فروردین باعث شد که گندم در مناطق گرمسیر کشور با کیفیت و کمیت مناسبی تولید شود به طوری که در بوشهر شاهد چند برابر شدن تولید گندم هستیم و در مناطق گرمسیر ایلام نیز از ۳۰ درصد داشته‌ایم و وضعیت تولید در خوزستان نیز مناسب بوده است.
سیف افزود: سیل فروردین‌ماه بخش زیادی از گندم خوزستان و گلستان را از بین برد اما میزان تولید در این استان‌ها به حدی بود که خسارت وارد شده را جبران کرد و در مقایسه با سال قبل افزایش تولید داشتیم. وی همچنین یادآور شد که در برخی از مناطق نیز با تنش کم‌آبی و عدم بارندگی مواجه بودیم و آن عملکرد مورد نظر ما تامین نشد.
ماجرای گندم‌های آلوده
مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران ادامه داد: اختلاف قیمت گندم صنف و صنعت با خرید تضمینی باعث شد که مراکز تولید گندم انگیزه بیشتری برای فروش در بخش صنف و صنعت داشته باشند و میزان فروش به صورت تضمینی کاهش یافت.
سیف در ارتباط با میزان گندمی که توسط صنف و صنعت خریداری شده است گفت: تنها ۱۰۰ هزار تن در سامانه دولت ثبت شده است اما بخش خصوصی می‌گوید که حدود ۸۰۰ هزار تن خرید خارج از شبکه برای تولید شیرینی، شکلات و ماکارانی خرید شده است. وی در پاسخ به سوالی درباره آخرین وضعیت ورود گندم آلوده به سیلوهای شرکت بازرگانی دولتی گفت: ۱۴ کامیون ۱۲ تنی گندم آلوده کشف شده که ۱۳ کامیون بار خود را در سیلوهای گندم خالی کرده‌اند. وی افزود: ماجرا از آنجا شروع کرد که یک مرغداری این تعداد گندم را در مرغداری خود ذخیره و در آن خاک گندم مخلوط کرده بود، مالک این مرغداری با تبانی دو کارگر نمونه‌گیری توانسته بود محصولات خود را تخلیه و آن را به دولت بفروشد که با ورود نیروی انتظامی در چهاردهمین کامیون این تخلف کشف شد. سیف در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه در داخل این گندم فضولات پرنده نیز وجود داشته گفت: این فضولات زمانی که فرد متخلف گندم را در مرغداری خود ذخیره کرده بود به آن اضافه شده است. وی افزود: دو نفر از کارگران سیلو در این ارتباط بازداشت شده‌اند و مسوول آزمایشگاه نیز با قرار وثیقه آزاد است.
تحریم‌ها مانع حضور در بازارهای غلات جهانی
سیف در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به عدم دعوت ایران برای حضور در کنفرانس جهانی غلات گفت: تحریم‌ها باعث شده که امسال ایران را به کنفرانس جهانی غلات که در امارات برگزار می‌شود دعوت نکنند. به همین دلیل فعالان بخش خصوصی آرد و نان، امسال خود همایش بین‌المللی برگزار می‌کنند و در آن از تمام آسیاب‌بان‌های مطرح دنیا دعوت شده است.
وی در ادامه صحبت‌های خود با اشاره به صادرات شیرینی و شکلات گفت: از سال ۷۴، توسعه صادرات شیرینی و شکلات در کشور دنبال شده است. این صنعت همواره با رشد قابل توجه صادرات مواجه بوده است و ما همواره سهمی از بازارهای صادراتی داشته‌ایم و برندهای ما در کشورهای اروپایی دارای شعبه هستند. وی با قدردانی از کشاورزان که مواد اولیه صنایع شیرینی و شکلات را تامین می‌کنند گفت: ترکیب مواد اولیه صنایع شیرینی و شکلات با کالاهای اساسی مورد نیاز مردم گره خورده که امیدواریم با تامین به موقع مواد اولیه بتوانیم مشکلات بخش صنعت شیرینی و شکلات را نیز حل کنیم. وی با بیان اینکه دولت به دنبال جایگزینی کشاورزی قراردادی به جای کشاورزی عمومی است گفت: این امر می‌تواند به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده باشد و کارخانجات قبل از کشت سفارش خود را به کشاورزان می‌دهند و کشاورزان نیز براساس نیاز آنها تولید انجام می‌دهند.
مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران اضافه کرد: کشاورزی قراردادی در صنف و صنعت ماکارانی شروع شده است و امیدواریم به صنایع دیگر از جمله شیرینی و شکلات نیز ورود کند. سیف در ارتباط با کاهش تولید شکر نیز گفت: ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن از تولید شکر کشور از محل چغندر قند و ۶۰۰ هزار تن از محل نیشکر تامین می‌شود و در مجموع یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن تولید خواهیم داشت. وی افزود: تغییر الگوی کشت کشاورزان به سمت کالاهایی که به سود بیشتری برای آنها دارد باعث کاهش تولید شکر در سال جاری شده که امیدواریم این مشکل در سال آینده مرتفع شود.
ضرورت توجه به بازار کشورهای همسایه
مدیرعامل شرکت سهامی نمایشگاه بین‌المللی ج.ا.ایران نیز در حاشیه برگزاری این نمایشگاه بازار ۱۴ کشور همسایه را برای صنعت آرد و نان مناسب دانست و گفت: صنعت آرد و نان بستر مناسبی برای سرمایه‌گذاری و صادرات است. بهمن حسین‌زاده به سرانه مصرف بالای نان در ایران اشاره کرد و گفت: طبق اعلام سازمان غذا و دارو سرانه مصرف نان در ایران ۱۲۵ کیلوگرم است که دو برابر سرانه مصرف اروپایی‌هاست با این تفاوت که بخش عمده نان مصرفی در اروپا نان صنعتی است در حالی که سهم نان صنعتی در کشور ما ۸ تا ۹ درصد است و بستر مناسبی برای سرمایه‌گذاری بدون ریسک در این حوزه در راستای رونق تولید، اصلاح الگوی تغذیه‌ای و اشتغالزایی وجود دارد. حسین‌زاده با تاکید بر اینکه نباید به راحتی بازار ۴۰۰ میلیون نفری کشورهای همسایه در حوزه نان را نادیده گرفت، تصریح کرد: در شرایط کنونی باید در هر حوزه‌ای که امکان صادرات و ارزآوری برای کشور وجود دارد ورود کنیم که نان صنعتی یکی از آنهاست و برپایی نمایشگاه صنعت آرد و نان می‌تواند در این زمینه موثر واقع شود.