داستان تکراری قطع گاز و گرانی سیمان

گروه معدن- از هفته گذشته گاز برخی از واحدهای سیمانی قطع شده و تولید آنها با مازوت ادامه دارد، حالا گفته شده که گاز برخی دیگر از شرکت‌های سیمانی نیز از امروز ۲۵ آبان ماه قطع خواهد شد. اتفاقی که هزینه تولید آنها را افزایش خواهد داد و بار بیشتری بر دوش واحدهای تولیدی سوار خواهد کرد.
از طرفی به دلیل اینکه قیمت حمل مازوت از مراکز پخش فرآورده‌های نفتی تا محل کارخانجات بالاست و به دلیل افزایش هزینه‌های حمل در سال ۹۹، گفته می‌شود که قیمتها هم ‌بالاتر می‌رود. به این ترتیب قیمت تمام‌شده سیمان، تنها در بخش تامین سوخت حدود ۶۰ درصد افزایش خواهد یافت که این مهم باعث نگرانی واحدهای مرتبط با این حوزه شده است. با توجه به اینکه در سال جاری قیمت گاز واحدهای سیمانی از ۱۱۹ تومان در هر مترمکعب به ۴۵۰ تومان افزایش یافته است؛ در نتیجه در شش ماهه نخست سال قیمت تمام‌شده یک تن سیمان فقط به واسطه افزایش قیمت انرژی ۳۵ درصد رشد داشته است.
داستان تکراری قطع گاز صنایع
افزایش مصرف گاز در برخی از مناطق کشور موجب شده تا گاز چند واحد سیمانی در مناطق شمالی و شمال‌شرقی کشور قطع شود. عباس حسینی نایب‌رییس انجمن صنفی کارفرمایان سیمان با اشاره به اینکه از هفته گذشته با کاهش دمای هوا، داستان تکراری قطع گاز صنایع در روزهای سرد سال آغاز شده است، گفت: از شنبه هفته گذشته همزمان با کاهش دمای هوا قطع گاز واحدهای سیمانی آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
او ادامه داد: در حال حاضر واحد‌های سیمانی که در مناطق شمالی و شمال‌شرقی کشور قرار دارند، با قطعی گاز مواجه هستند و هم اکنون تولید سیمان در این مناطق با سوخت مازوت انجام می‌شود.
عبدالرضا شیخان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان گفت: موضوع قطع گاز شرکت‌های سیمانی در استان‌های مختلف تفاوت دارد و گاز این شرکت‌ها در استان‌های شمالی، آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی، خراسان‌رضوی و به طور کلی در نیمه شمالی کشور که در تامین گاز آنها مشکل وجود دارد، قطع خواهد شد. البته در استان‌هایی که در زمینه تامین گاز مشکلی وجود ندارد، شرکت‌های سیمانی به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
وی افزود: وزارت صمت، تصمیم به قطع گاز برخی از شرکت‌های سیمانی گرفت و انجمن صنفی را نیز در جریان قرار داده است که ما به این موضوع، اعتراض داشتیم. زیرا با کاهش فشار و درنهایت قطع گاز و عدم تولید و استفاده از سوخت‌های پاک، مشکلاتی را برای صنعت سیمان ایجاد خواهد کرد.
شیخان اضافه کرد: در مناطقی که تامین گاز با مشکل مواجه است، سوخت دومی را برای واحدهای تولیدکننده سیمان درنظر گرفته‌ایم که در صورت قطع گاز، سوخت را به مدت ۱۵ روز تامین می‌کند.
اما حمل سوخت به شرکت‌های سیمانی و کارخانه‌ها، به کندی انجام می‌شود. بنابراین امیدوار هستیم راهکاری برای این مشکل درنظر گرفته شود. در هر صورت، قطع گاز وقفه‌ای در تولید ایجاد خواهد کرد که احتمال ایجاد التهاب در بازار نیز را به دنبال دارد.
مشکلات تامین سیمان برای ساخت مسکن
دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان درمورد مشکلات تامین سیمان برای ساخت یک میلیون واحد مسکونی در سال، در صورت قطع گاز واحدهای تولیدی اظهار کرد: به طور حتم قطع گاز، اختلالی در این زمینه ایجاد خواهد کرد. ما اعلام کردیم که در صورت تامین سوخت و برق پایدار، قادر به تولید سیمان مورد نیاز طرح جهش تولید مسکن هستیم. اما اگر قطع مکرر برق و گاز رخ دهد، وقفه ایجاد خواهد شد. وی تصریح کرد: تبعات قطع کردن برق یا گاز واحدهای تولیدکننده سیمان، تا یک یا دو ماه آینده ادامه دارد. اما در صورت تامین مستمر انرژی، خللی ایجاد نخواهد شد. شیخان خاطرنشان کرد: در حال حاضر، وضعیت بازار سیمان در شرایط عادی قرار دارد. اما پیش‌بینی می‌شود با قطع گاز واحدهای تولیدکننده سیمان، تنش و التهاب در این صنعت ایجاد شود. بعید می‌دانم که مصرف گاز کاهش یابد، اما امیدوار هستیم که مسوولان، برق و گاز صنایع ساختمانی را تامین کنند.در سال جاری صنعت سیمان همچون دیگر صنایع شرایط سختی را پشت سر گذاشته است. اما این صنعت خاکستری به جز گرانی و افزایش هزینه‌ها با مشکلات دیگری از جمله قطعی گاز نیز رو‌به‌رو است. درواقع چند سالی است که با آغاز سرما به دلیل اولویت‌بخشی مصارف خانگی در مصرف گاز، این حامل انرژی با محدودیت‌هایی در اختیار فعالان عرصه سیمان قرار می‌گیرد. با کاهش و قطع گاز، کارخانه‌های سیمان ناچار شده‌اند که از سوخت دوم یعنی مازوت استفاده کنند. با توجه به اینکه وظیفه حاکمیت است که وقتی کارخانه‌ای تاسیس می‌شود، سوخت و برق و… را بر اساس قرارداد اولیه تامین کند، بنابراین امروز فعالان سیمانی از اینکه دولت بر اساس وظیفه‌اش عمل نکرده است و حواسش به آنها نیست، ناخشنود هستند. کارشناسان انتظار داشتند که دولت دست به دوراندیشی زده و با فعالان سیمان همراهی بیشتری داشته باشد.
با توجه به اینکه پیش‌بینی می‌شد که در فصل سرما سیمانی‌ها دوباره دچار کمبود گاز شوند گفته شد که از فصل گرما به کارخانجات سیمان که دارای مخازن ذخیره سوخت مازوت هستند، اجازه داده شود که به صورت اعتباری و با نرخ گاز فعلی بتوانند ذخیره‌سازی را انجام دهند. این تصمیم باعث می‌شد در زمانی که گاز قطع می‌شود فشاری به ناوگان ترابری حمل مازوت وارد نشود و کارخانجات بدون توقف بتوانند تعهد خود را در رابطه با تولید و تامین سیمان را انجام دهند. اما این پیشنهاد نیز مورد توجه دولت قرار نگرفت و حالا وضعیت به گونه‌ای است که می‌بینیم.
اوج‌گیری قیمت‌ سیمان توسط دلالان
هر چند از قطع برق کارخانه‌های سیمانی و کاهش تولید این صنعت به عنوان مهم‌ترین دلیل رشد قیمت سیمان یاد می‌شد، اما در کنار آن، حضور پر رنگ واسطه‌ها در بازار سیمان و رانت موجود در این بازار عاملی بود که به افزایش قیمت‌ها دامن زد به طوری که در برخی مناطق قیمت هر پاکت سیمان در بازار به بالای ۱۰۰ هزار تومان افزایش یافت.
به این ترتیب کارشناسان از ساماندهی بازار سیمان از طریق اصلاحات زیرساختی و عرضه در بورس سخن می‌گویند و این مساله را نشانه موفقیت این صنعت خاکستری می‌دانند. آنها باور دارند که ورود سیمان به بورس کالا ضمن اینکه منجر به حذف دلالان شده است، نمونه موفقی از مدیریت بازارها به روش غیرتهاجمی و غیرتنبیهی است که می‌تواند برای سیاست حذف قیمت‌گذاری دستوری کالاهای مختلف، مورد استفاده قرار گیرد.
کاهش قیمت‌ها از طریق اقدامات زیرساختی
وزارت صنعت در ابلاغیه‌ای اعلام‌کرد: هرگونه خرید و عرضه سیمان خارج از بورس کالا ممنوع بوده و همه واحدهای تولیدکننده سیمانی که در بورس پذیرش نشده‌اند باید در مدت دو هفته در بورس پذیرش و اقدام به عرضه محصول خود کنند.
در همین راستا، همه فعالان صنعت سیمان مکلف به ثبت‌نام در سامانه جامع تجارت و ثبت اطلاعات خرید و فروش در سامانه «افق» شدند. با آن‌که مطابق آمارها در زمان تامین صد درصدی برق، ماهانه بین ۵/۵ تا ۶ میلیون تن سیمان در کشور تولید می‌شد و با تامین ۶۵ درصدی برق به حدود ۴/۸ تا پنج میلیون تن کاهش یافت، اما با وجود این کاستی‌ها به گفته وزارت صمت، بازار دوباره به تعادل رسید. به دنبال این اقدام، به‌تدریج قیمت سیمان به نرخ پیش از قطعی‌های برق بازگشت و قیمت آن در بورس به کیسه‌ای ۲۵ هزار تومان رسید.
در این رابطه عبدالرضا شیخان دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان اظهار کرد: اکنون عرضه سیمان در بورس کالا به صورت مرتب بین یک میلیون تا ۲/۱ میلیون تن در هفته در حال انجام است. به گفته این مقام صنفی، قیمت سیمان نیز همان قیمت‌های پایه است و هر تن سیمان پاکتی حدود ۴۸۰ هزار تومان درب کارخانه (معادل هر کیسه بین ۲۴ تا ۲۵ هزار تومان) و هر تن سیمان فله‌ای نزدیک به ۳۴۵ هزار تومان درب کارخانه بدون ارزش‌افزوده عرضه می‌شود.
با این حال مساله مهم این است که تا زمانی که تامین انرژی برق و گاز به صورت پایدار انجام شود، کارخانجات نیز مشکلی در تولید و عرضه به بورس ندارند اما وقتی با ضعف تامین انرژی روبه‌رو شوند مشکل افزایش قیمت هم به دنبال آن می‌آید.