درگیری مسکن حمایتی با قیمت‌های رقابتی

گروه مسکن- ماندن یا خروج سیمان و فولاد در بورس کالا موضوعی است که به تازگی مورد توجه مسوولان قرار گرفته است. در این خصوص دو نوع تفکر میان مسوولان وجود دارد. عده‌ای معتقدند فولاد و سیمان در قیمت تمام‌شده ساختمان‌ سهم چندانی ندارند. از سویی برخی مسوولان معتقدند تا زمانی که قیمت نهاده‌های ساختمانی کاهش نیاب، نمی‌توان مسکن ارزان‌قیمت ساخت. در چنین شرایطی نهاده‌های ساختمانی کماکان در برزخ ماندن یا خروج از بورس کالا به سر می‌برند.
لزوم پوشش ریسک‌های حوزه تامین مصالح ساختمانی
به‌تازگی مشاور وزیر راه‌وشهرسازی اظهار داشت: طبق گزارش مرکز آمار، از بهار ۱۳۹۱ تا بهار ۱۴۰۱ قیمت سیمان در بورس کالا بیش از ۲۰۰۰ درصد افزایش یافته است حتی با وجود تورم سالانه، این میزان افزایش قیمت قابل توجه است.
سید‌جواد سادات با اشاره به ضرورت خروج عرضه سیمان و فولاد از سازو‌کار بورس کالا برای ساخت مسکن حمایتی اظهار داشت: قانون جهش تولید مسکن وظایف تمام دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها نسبت به ابر‌پروژه نهضت ملی مسکن را مشخص کرده است و جدا از اینکه دستگاه‌های اجرایی چه بخواهد و چه نخواهد، تکلیف قانونی در این پروژه دارد. ماده ۱۳ قانون نهضت ملی مسکن صراحتا اعلام کرده که وزارت اقتصاد و امور دارایی مکلف است که ریسک‌هایی در حوزه تامین مصالح ساختمانی وجود دارد را پوشش دهد و در تبصره یک همین ماده بیان شده که مصالح ساختمانی در سازو‌کاری غیر‌از بورس برای این پروژه تامین شود، چراکه قانونگذار به خوبی می‌دانسته که بحث بورس کالا با ریسک‌هایی مواجه بوده و تبصره یک تا این لحظه به اجرا نرسیده است.
او تاکید کرد: نگاه رییس‌جمهوری و معاون اول و سایر وزرا این بوده که به پروژه نهضت ملی مسکن کمک کنند. البته مباحث برخی موارد مانند بورس کالا به یک دهه قبل برمی‌گردد و در این مدت هم حل نشده‌ است. در دهه ۹۰ درباره میلگرد و فولاد دعواهایی وجود داشت، در آن زمان وزارت صمت براساس قیمت فوب و درصدی میزان فوب سی‌ای‌اس قیمت فولاد را تعیین می‌کرد بنابراین دعوای فولاد دعوای قدیمی بین وزارت صمت و وزارت اقتصاد ‌بوده که از سال‌های گذشته وجود داشت.
ترک فعل بورس کالا
مشاور وزیر راه‌وشهرسازی درباره اعلام وزیر اقتصاد و رییس سازمان بورس مبنی بر اینکه خروج سیمان و فولاد از بورس منتفی است، گفت: وزیر اقتصاد و رییس سازمان بورس براساس نگاه کارشناسی دستگاه خودشان به این جمع‌بندی رسیدند که خروج سیمان و فولاد از بورس کالا منتفی است، اما دستور رییس‌جمهوری این موضوع نبوده و ما به عنوان وزارت راه‌وشهرسازی حداقل درباره دو قلم کالا از حدود ۵۵۰ ردیف کالایی عرضه شده در بورس کالا، معتقدیم که تمام زنجیره هزینه تمام‌شده مسکن باید پای کار باشند. در کنار پیگیری موضوع کاهش قیمت فولاد و سیمان، در رابطه با صدور پروانه شهرداری این پیگیری‌ها را داریم و با وزارت کشور مذاکراتی انجام دادیم تا جلوی افزایش قیمت پروانه‌های شهرداری را بگیریم و درباره بیمه‌های ساختمانی همین پیگیری‌ها را با وزارت تعاون را انجام داده‌ایم و خوشبختانه در این موارد به نتیجه مطلوب که به نفع مردم در پروژه نهضت ملی مسکن است، رسیدیم.
سادات ادامه داد: میلگرد و سیمان ازجمله چند عاملی است که در قیمت تمام‌شده ساخت مسکن اثرگذار است و انتظار داریم که در این مورد هم وزارت اقتصاد مانند سایر دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها به کمک مردم بیاید و این دعوای تاریخی بورس کالا با وزارت صمت با محوریت ساخت کم‌هزینه نهضت ملی مسکن حل شود و به پایان برسد.
او با تاکید بر اینکه ماده ۱۳ می‌گوید: بورس کالا موظف است یک‌سری ابزار و مشتقه‌ای برای عرضه مصالح ساختمانی برای این پروژه در نظر بگیرد که متاسفانه بورس کالا تا به امروز نسبت به این تعهد اقدام نکرده‌ است و در این باره ترک‌فعل کرده‌اند، گفت: تبصره یک همین ماده می‌گوید: بورس کالا درباره نهضت ملی مسکن باید سازوکاری را برای تامین مصالح به اجرا برساند و وزارت راه‌وشهرسازی در این باره آیین‌نامه‌ای را تنظیم کند که خارج از سازوکار بورس کالا که عرضه عمومی دارد، مصالح ساختمانی مسکن حمایتی از این سازو کار عرضه شود و وزارت راه‌وشهرسازی اجرای این قانون را پیگیری می‌کند تا بتواند مصالح ساختمانی مورد نیاز نهضت ملی مسکن را از طریق حوالجات تامین کند و آن را در اختیار مردم قرار دهد.
مشاور وزیر راه‌وشهرسازی افزود: در حالی که وزارت راه‌وشهرسازی از طرق مختلف و به صورت سخت در تلاش است که ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان به سقف تسهیلات مسکن این پروژه اضافه کند، تنها با مدیریت تامین مصالح ساختمانی می‌تواند هزینه ساخت و قیمت تمام‌شده این واحدها را برای مردم کاهش دهد.
اظهارات کارشناسان بورسی
سادات اظهار داشت: اینکه برخی از کارشناسان بورسی مدعی هستند که حذف عرضه سیمان و فولاد از سازو‌کار بورس کالا در نهایت ۳ تا ۵ درصد در قیمت تمام شده ساخت مسکن اثرگذار خواهد بود، صحیح نیست و اعداد کارشناسی شده نیستند. اعداد به طور قطع بزرگ‌تر این اعداد اعلامی است. در زنجیره تولید مسکن افزایش قیمت مصالح ساختمان بر قیمت سایر عوامل اثر مستقیم و غیرمستقیم دارد.
او تاکید کرد: اگر تنها هزار تومان در ۱۰۰ مترمربع کاهش دهیم و این عدد را در یک میلیون واحد مسکونی ضرب کنیم، رقم به دست آمده هزار میلیارد تومان است‌. چطور عده‌ای این ارقام را در کاهش هزینه‌های پروژه نهضت ملی مسکن نادیده می‌گیرند؟!
سادات با بیان اینکه انتظار می‌رفت بورس کالا زودتر از این مباحث پیش آمده به قانون نهضت ملی متعهدانه عمل می‌کرد، به ایلنا گفت: در رابطه با مسکن حمایتی نباید درگیر قیمت‌های رقابتی بورس شویم. چرا اقشار کم‌درآمد باید مخاطب نهضت ملی مسکن درگیر قیمت‌های رقابتی شوند و قیمت‌ها مورد تایید مصرف‌کنندگان نهایی و سازندگان نباشد.
افزایش چشمگیر قیمت سیمان در بورس کالا
او افزود: وزارت راه‌وشهرسازی که متولی ساخت پروژه‌های عمرانی است چرا باید سیمان مورد نیاز ساخت بیمارستان، مدرسه در منطقه محروم و روستاها را با قیمت‌های رقابتی در بورس تهیه کند‌؟! همین یکی از دلایل گران تمام شدن پروژه‌های عمرانی و تکمیل آن در بلندمدت است. بورس کالا یک شرکت خصوصی است و چرا یک شرکت خصوصی باید برای مصالح ساختمانی پروژه‌های دولتی قیمت‌گذاری کند.
مشاور وزیر راه‌وشهرسازی گفت: بورس کالا شاید درباره کالاهایی مانند زعفران و پسته عملکرد خوبی داشت اما درباره مواردی مانند سکه، خودرو، سیمان و فولاد عملکرد مورد قبولی نداشته ‌است. چرا روی مسیر نادرستی که تبعات آن مشخص است، پافشاری دارد؟!
سادات تاکید کرد: طبق گزارش مرکز آمار، از بهار ۱۳۹۱ تا بهار ۱۴۰۱ قیمت سیمان در بورس کالا بیش از ۲۰۰۰ درصد افزایش یافته است. حتی با وجود تورم سالیانه، این میزان افزایش قیمت قابل توجه است. در این مدت به همان تعداد که مجوز تولید سیمان افزایش پیدا کرده، نرخ رشد تولید مسکن کاهش پیدا کرده. یعنی هم عرضه و هم قیمت‌ها افزایشی بوده و این روند نشان‌دهنده این است که افراد با نگاه استفاده از انرژی یارانه‌دار و صادرات، وارد تولید مصالح ساختمانی شده‌اند و هدف این نبوده که نیاز داخلی تامین شود.
او با بیان اینکه سیمان بعد از بورس کالا دست به دست می‌شوند و در نهایت مردم سیمان را از دست سوم خریداری می‌کنند، گفت: این از وظایف وزارت صمت است که به تمام زنجیره تولید تا عرضه کالا نظارت داشته باشد و نباید مردم درگیر این فرآیند شوند.
نقش نرخ نهاده‌های ساختمانی در افزایش هزینه ساخت نهضت ملی مسکن
مشاور وزیر راه‌وشهرسازی با بیان اینکه از عوامل مهم در افزایش هزینه ساخت نهضت ملی مسکن، افزایش قیمت مصالح ساختمانی بوده، گفت: در ابتدای کار دولت ساخت هر مترمربع مسکن ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان توافق شد. پس از تعدیل‌های سازمان برنامه این عدد به ۴ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان رسید اما امروز با متری ۸ میلیون تومان کار انجام نمی‌شود. حال اینکه در این مدت زمین که سهم مهمی در هزینه تمام شده دارد، طبق قانون از هزینه‌ها حذف و به صورت ۹۹ ساله به کار گرفته شده و تخفیفات هم در عوارض‌ها پابرجا بوده و آن عاملی که سهم مهمی در افزایش قیمت از ۲ میلیون تا ۸ میلیون تومان داشته، افزایش قیمت مصالح ساختمانی بوده است. وزارت راه‌وشهرسازی اجرای نهضت کاهش قیمت ساخت مسکن را از تمام وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مرتبط پیگیری می‌کند.