9 - 05 - 2022
در برنامهریزی و اجرا موفق نبودیم
مهسا حسین- در حالی که بر اساس سند چشم انداز ۲۰ ساله قرار است تا سال ۱۴۰۴ در رتبه اول منطقه قرار بگیریم، امروز در حالی که ۱۰ سال تا پایان این چشمانداز باقی است، در بسیاری از زمینهها از جمله اقتصاد نه تنها به رتبه یک نزدیک نشدهایم، بلکه از آنچه بودیم نیز عقبتر رفتهایم.
هر وقت نام اقتصاد به میان میآید، مصادیقی نظیر گرانی و تورم، هدفمندسازی یارانهها، تکنولوژی و صنعت، تولید و… نیز به دنبال آن میآیند این در حالی است که تاکنون به بسیاری از اهداف خود در هیچیک از این زمینهها نرسیدهایم.با وجود اینکه برنامههای توسعه پیشین با شکست مواجه شدهاند، چندی پیش برنامه ششم توسعه ابلاغ شد.برخی از مفاد این برنامه عبارت بودند از رشد اقتصادی به طور متوسط هشت درصد در طول این برنامه، جذب سرمایه خارجی با ایجاد انگیزه و مشوقهای لازم و تحقق کامل هدفمندسازی یارانهها.در این میان شاید بهترین پرسشی که میتوان مطرح کرد، نه از «اهداف» این برنامه بلکه از «چگونگی رسیدن به اهداف» این برنامه است. با توجه به اینکه این مضامین در برنامههای توسعه پیشین هم گنجانده شده بودند و نیز با توجه به اینکه قرار بود بحث هدفمندسازی یارانهها در پایان برنامه توسعه پنجم به نتیجه برسد، مجریان این برنامه قرار است چه راهکارهایی را به کار بگیرند تا بلکه در پایان این دوره حداقل به دستاوردی بیش از آنچه در برنامههای پیشین محقق شد، نائل آیند؟
اشکال کار از کجاست؟
در پاسخ به این پرسش موسیالرضا ثروتی، نماینده کمیسیون برنامه و بودجه در گفتوگویی با «جهانصنعت» اظهار کرد: برخی از مفاد این برنامه نظیر رشد اقتصادی در سه برنامه قبل هم بودند و با وجود اینکه درآمد ارزی خوبی نیز داشتیم محقق نشدند. در این میان یا برنامهریزی صحیح نیست یا اجرای درستی صورت نمیگیرد. به هر صورت عملکرد برنامههای سوم، چهارم و پنجم نشان داده است با وجود اینکه میزان منابع ما از اکنون نیز بیشتر بوده، تاکنون بیش از ۳۵ درصد این برنامهها محقق نشده است.نماینده مردم بجنورد در ادامه توضیح داد: عدم وجود اقتصاد مقاومتی، عدم هماهنگی تیم اقتصادی دولت، فقدان دید مشترک در دستگاههای مجری و بسیاری از موارد دیگر را میتوان از عوامل عدم تحقق برنامه تاکنون نام برد. باید در نظر داشت که لزوم ایدهپردازی کافی نیست، یا باید مجری خوبی بود یا باید برنامهریزی را با توجه به آنچه میتوان اجرا کرد انجام داد.
ثروتی افزود: آنچه را که تاکنون از برنامه محقق شده است، ما اگر نمینوشتیم و برنامهریزی نمیکردیم و همین طور کورکورانه پیش میرفتیم هم در همین حد میتوانستیم به تحقیق برسانیم. نوشتن برنامه مستلزم این است که کار را مورد بررسی قرار بدهیم.وی تصریح کرد: ما در این ۱۵ سال نه در نوشتن برنامه و نه در اجرا موفق نبودیم.دولتها هم به جای اینکه طبق اصول کار کنند دیمی کار کردند و خیلی از قوانین مانند هدفمندی، بودجه سالانه، بهبود فضای کسب و کار و… تا این زمان اجرا نشدهاند.ثروتی در ادامه بیان کرد: مشکل اینجاست که مدیران عادت به کلیگویی دارند و در مقابل از همکاری مشترک میان بخشهای مختلف جامعه نیز خبری نیست.هر دولتی که تا امروز روی کار آمدهف دولت قبلی خود را کوبیده و در نهایت خودش هم کاری از پیش نبرده است.این عضو کمیسیون برنامه و بودجه اظهار داشت: آمارهای اقتصادی نیز بیشتر به صورت کیلویی داده میشود که این امر خود نشان میدهد تحصیلکردههای ما به رشد عقلانی جامع نرسیدهاند و گیر کار ما هم همین است. برنامههای ما را تحصیلکردها و دانشمندان مینویسند و مجریان نیز خود افرادی تحصیلکرده و باسواد هستند و با این حال بیش از ۳۰ تا ۳۵ درصد این برنامه اجرا نمیشود، پس اشکال اساسی در این امر وجود دارد که باید آسیبشناسی شود.وی در این باره توضیح داد: در سی و چند سال اخیر همه جریانات فکری اعم از راست، چپ و میانهرو را داشتیم و همه حرفهای خود را زدند و قولها و برنامههایی ارایه کردند با این وجود در عمل تفاوتی مشاهد نشد. اگر نگاه کنیم میبینیم که در درصد موفقیت دولتها اختلاف معناداری وجود ندارد.
مسوولان مسوولیتپذیر نیستند
ثروتی درباره اینکه آیا هدفمندسازی یارانهها در برنامه جدید به سرانجام خواهد رسید یا خیر، گفت: ما تا زمانی که مدل اقتصادی را برای خودمان تعریف نکنیم به نتیجه نخواهیم رسید. همین هدفمندسازی یارانهها زمانی که مطرح و هدفگذاری شد خیلیها به به و چهچه کردند و گفتند شجاعانه و بینظیر است اما الان یک طرح شکست خورده است که شاید به ۱۰ درصد از اهداف خود هم نرسیده است.وی افزود: در این میان هر دولتی از خودش تعریف میکند و میگوید ناچار بودیم و شرایط مساعد نبود و… تمام مراجع مختلف هم اشکالات و ایرادات کار خود را گردن سایر مراجع میاندازند. مجلس از دولت ایراد میگیرد، دولت از قوه قضاییه ایراد میگیرد، قوه قضاییه گردن دولت میاندازد و به همین ترتیب تکرار میشود و هیچ حوزه و بخشی مسوولیت آنچه گفته و آنچه انجام داده است را قبول نمیکند. این نماینده مجلس توضیح داد: باید به روشی فلسفی بررسی شود که علت عدم توانایی اقتصاددانها، سیاسیون و مسوولان ما چیست و چه اشکالی در سیستم حکومت، وزارتخانه، اندیشمندان، دولت و مجلس ما وجود دارد که ما دایم در حال درجا زدن هستیم و اوج دستاورد ما از برنامههای پیشین رقم ۳۵ درصد بوده است.
بیاعتمادی مردم به سیستم دولتی
ثروتی در ادامه گفت: مثلا ما چندین سال است که میگوییم ۲۵ درصد از منابع بانکی باید برای بخش کشاورزی کنارگذاشته شود و هیچ سالی این مساله اتفاق نیفتاده و بقیه قوانین ما نیز به همین صورت است.
وی ادامه داد: به عنوان مثال ما بیش از هفت هزار شعبه بانکی داریم، مردم چگونه میتوانند به این سیستم دولتی اعتماد داشته باشند در حالی که سرمایه خود را در موسسهای میگذارند که آرم دادگستری دارد و بعد این موسسه به جرم غیرقانونی بودن منحل میشود و سرمایه مردم به فنا میرود و هیچ مسوولی نیز پاسخگو نیست و نه قوه قضاییه، نه مجلس نه بانک مرکزی هیچ کدام خود را مسوول نمیدانند.ثروتی تصریح کرد: در صورتی که ساختار اقتصادی و برنامهریزی و اجرا اصلاح نشود و اشکالیابی اساسی صورت نگیرد، برنامه توسعه ششم هم به سرنوشت برنامههای پیشین دچار میشود و اهداف آن تحقق نخواهند یافت.
لزوم بازنگری نظام برنامهریزی
در همین راستا علیمحمد احمدی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به ابلاغ سیاستهای برنامه ششم از سوی مقام معظم رهبری بر لزوم آسیبشناسی اجرایی نشدن اهداف برنامههای توسعهای گذشته از سوی مجلس و دولت تاکید کرد و به ایسنا گفت: تا زمانی که ما به شکل ساختاری نظام برنامهریزی کشور را مورد بازنگری قرار ندهیم، پیگیری این سیاستها عمدتا در حد ابلاغ باقی خواهند ماند. تجربه چند دهه ما از اجرای برنامههای توسعهای نیز عمدتا به اجرای برنامههای جامع بر میگردد؛ برنامههایی که منابع محدود را پراکنده میکند و امکان اولویتسنجی و تعیین بخشهای پیشتاز و پیش رو از غیرپیش رو را غیر ممکن میکند.
وی افزود: اگر مقدمه یا چارچوبهای کلی حداقل پنج برنامه توسعهای که در گذشته تجربه کردیم را ببینید این نوع رویکردها کم و بیش لحاظ شده اما رویکرد ما همواره این بوده که میخواهیم تمام مسایل کشور را در پنج سال حلوفصل کنیم در حالی که منابع محدود بوده و تحقق اهداف میسر نشده است.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد