8 - 09 - 2022
در راه رسیدن به توافق نهایی
گروه ایران- بعد از پیروزی روحانی در یازدهمین دور انتخابات ریاستجمهوری فضای جدیدی در عرصه بینالملل بهوجود آمد و موجب شد که گمانهزنیهای مثبتی درخصوص پرونده هستهای ایران شکل بگیرد که با روند مثبت مذاکرات ادامه یافت.
روحانی که خود سالها در راس تیم مذاکرهکننده پرونده هستهای بود پیگیری این پرونده را به وزارت امورخارجه و محمدجواد ظریف سپرد. مقام معظم رهبری نیز با طرح نرمش قهرمانانه دولت حمایت خود را از دولت اعلام کرد و به این ترتیب آرامآرام امید گشوده شدن گره از پروندهای فنی- سیاسی که بیش از یک دهه منشای بسیاری از مشکلات داخلی مثل افزایش تحریمها بود به وجود آمد بهطوری که در ژنو ۳ به توافقی با ۱+۵ دست یافتیم که برای رسیدن به یک راهحل جامع بلندمدت و مورد توافق طرفین و با هدف تضمین نمودن صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران امضا شد، بر همین اساس طرفین به صورت داوطلبانه متعهد شدند که اقدامات متقابلی را به عنوان گام اول یک راهحل جامع انجام دهند.
بنا بر این توافق، ایران برنامه هستهای خود و غنیسازی اورانیوم را به شکلی محدود ادامه داد و نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بر تاسیسات خود تسهیل کرد. در مقابل غربیها بخشی از تحریمهای وضعشده علیه ایران را تعلیق کردند و از وضع تحریمهای جدید اعم از بینالمللی، چندجانبه و یکجانبه
خودداری کردند.
گفتنی است که از آذر ۹۲ که این توافق حاصل شد تاکنون کنگره آمریکا چندین بار اقدام به وضع تحریمهای جدید کرد که هر بار با دخالت رییسجمهور این کشور منتفی اعلام شد. در همین مدت چالشهایی نیز در داخل ایران ایجاد شد و برخی از منتقدان دولت به بهانههای مختلف از جمله محرمانه بودن مذاکرات را به باد انتقاد گرفتند. پیش از شروع اولین دور از مذاکرات نیز نمایندگان مجلس به ویژه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی خواستار حضور یک نفر از ایشان در میان تیم مذاکرهکننده ایرانی بودند که این امر تا به امروز محقق نشده است.
گذشته از این مباحث باید اشاره کرد که این توافق بهطور کلی مورد توجه و استقبال جامعه جهانی قرار گرفت. از سوی دیگر ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی درخصوص هفت اقدام عملی بعدی که باید در ۱۵ماه می اجرا شود به توافق رسیدند. یکی از این اقدامات در مورد چاشنیهای انفجاری الکترونیکی بود که مربوط به اطلاعات مندرج در زمینه گزارش نوامبر ۲۰۱۱ شورای حکام بود.
پس از آن نیز آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیه مقدماتی خود که در نخستین روز کاری نشست فصلی شورای حکام قرائت شد، تاکید کرد: اقداماتی که ایران اجرا نموده و تعهدات بیشتری را که برعهده گرفته است، نشانگر یک گام مثبت به جلو میباشد.
وی اعلام کرد که اقدامات توافق شده در چارچوب توافقنامه هستهای ایران و قدرتهای جهان طبق برنامه در حال اجراست اما هنوز کارهای زیادی برای حل همه مسایل مربوط به برنامه هستهای ایران باقیمانده است.
به این ترتیب جریان مذاکرات هستهای ایران و ۱+۵ با یک روند مثبت ادامه یافت. دور پیشین مذاکرات قبل از تعطیلات نوروز در وین پایان یافت و در روزهای چهاردهم و پانزدهم فروردین نیز تیمهای کارشناسی در همین شهر و در سطح فنی مذاکره کردند.
براساس اعلام مقامات ایران و آمریکا و نیز مقامات اتحادیه اروپا، موضوعات و مسایل فنی و کارشناسی در سه دور مذاکرات اولیه که از بهمنماه سال گذشته آغاز شده است و تا فروردین به طول انجامید و در نتیجه آن دو طرف امیدوار شدند تا به درک مشترک از ایدهها و دیدگاههای یکدیگر دست یابند.
اکنون در آستانه برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ یک مقام آمریکایی اعلام کرده است که این کشورها در ماه آینده تهیه پیشنویس توافق نهایی درخصوص فعالیتهای هستهای ایران را آغاز خواهند کرد.
وی در اظهارات امیدوارکنندهای اعلام کرد که ایران و شش قدرت جهان تهیه پیشنویس توافق نهاییشان را در ماه آینده آغاز خواهند کرد و این امیدواری را ایجاد کرده است که تا ماه ژوییه (تیرماه) توافق جامع نهایی میان این کشورها صورت خواهد گرفت.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی با اشاره به اینکه طرفهای مذاکرهکننده به پیشرفتهایی دست پیدا کردند، آورده است که آمریکا و همپیمانانش تلاش میکنند با طرح این اتهام که ایران به دنبال دستیابی به سلاح هستهای است مانع از پیشرفت ایران در زمینه تکنولوژی هستهای شود این درحالی است که ایران همواره تاکید دارد که فعالیت هستهایاش صلحآمیز و در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای است اما واشنگتن و بسیاری از کشورهای غربی دیگر آن را نپذیرفته و با اعمال تحریمهای یک طرفه علیه ایران تلاش میکنند تا مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای شوند.
آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود آورده است بیش از یک دهه بنبست دیپلماسی میان ایران و غرب این کشورها توانستند در اواخر سال گذشته میلادی به یک توافق اولیه دست یابند که براساس آن ایران متعهد شد در ازای کاهش برخی از تحریمهای اقتصادی غرب بخشی از فعالیتهای هستهایاش شامل محدود شدن غنیسازی اورانیوم در سطوح پایین و کاهش تولید پلوتونیوم را به مدت شش ماه به حالت تعلیق در آورد.
سازمان ملل و دولت آمریکا اعلام کرده ایران تاکنون به توافقاتش عمل کرده است اما این توافق اولیه که در ماه ژوییه به پایان میرسد ممکن است برای شش ماه دیگر نیز تمدید شود.
به گفته این مقام آمریکایی هدف اصلی رسیدن به توافق نهایی تا بیستم ژوییه بدون نیاز به تمدید مدت زمان این توافق است.
وی همچنین گفت بخش زیادی از کاری که باقی مانده توافقات فنی است اما تاکنون بر سر هیچ چیز توافقی انجام نشده است.
این درحالی است که رییسجمهور آمریکا اوایل سالجاری گفته بود که شانس دستیابی به توافق جامع نهایی ۵۰-۵۰ یا حتی کمتر است. علاوه بر این طرفین مذاکره نیز در ابتدا معتقد بودند که این مهلت احتمالا تمدید خواهد شد اما اکنون نسبت به توافق نهایی ابراز خوشبینی کردهاند. عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه نیز درخصوص این دور از مذاکرات بیان کرده بود که این مذاکرات در چارچوب گام نهایی توافق ژنو برای رسیدن به راه حل جامع است.
وی درخصوص مساله رآکتور آب سنگین اراک هم گفته بود: این موضوع و ابعاد فنی آن و چگونگی از بین بردن نگرانیها با حفظ ماهیت آب سنگین، یکی از موضوعات فنی است که جزییات آن توسط کارشناسان بحث خواهد شد.
پیش از این عباس عراقچی دریک برنامه تلویزیونی نیز گفته بود که هیچگاه در مواجهه با طرف مقابلمان خوشبینی مفرط نداریم و ما واقعنگر هستیم، زیرا تجربیات تلخ زیادی با طرف مقابلمان داشتهایم و نمیتوانیم به آنها کاملا اعتماد کنیم اما به موفقیت مذاکرات هم امیدواریم.
معاون وزیر امور خارجه تاکید کرده بود نشانههایی هم وجود دارد که این امید ما را تقویت میکند. اینکه موفق شدهایم گام اول را برداریم و فضا برای مذاکره مثبت شده است، نشان میدهد که امکان رسیدن به توافق نهایی هم وجود دارد.
گفتنی است سومین دور از مذاکرات ایران و ۱+۵ در وین درباره گام نهایی ۱۹ و ۲۰ فروردین برگزار میشود و قرار است کاترین اشتون و محمدجواد ظریف نمایندگان ایران و ۱+۵ در این مذاکرات روز دوشنبه ۱۸ فروردین در شام کاری آخرین جمعبندی و دیدگاههای دو طرف به ویژه پس از مذاکرات کارشناسی انجام شده در وین را به اطلاع یکدیگر برسانند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد