در سوگِ مردِ فروتنِ موسیقی ایران

«پدرم نظامی و مذهبی و با موسیقی به شدت مخالف بود. به ناچار من سه، چهار لحاف روی سرم می‌انداختم و بعد شروع به تمرین می‌کردم. یک روز که مشغول نواختن بودم، پدرم زودتر به منزل آمد و نی را گرفت و شکست.» اینها را «حسن ناهید» تعریف کرده است،‌ همان هنرمند بزرگی که امروز درگذشت و داغِ بزرگی بر جبینِ موسیقی ایران گذاشت. آن زمان که پدرش، سازش را شکاند، به «حسن کسایی» نامه نوشت و این ماجرا را برایش تعریف کرد و نامه‌ای گرفت با این مضمون: «بچه جان برو درست را بخوان.» بعدتر فهمید که نامه به دستِ‌ پدر رسیده و او از قولِ کسایی این پاسخ را به او داده است. اما مگر نیرویی، قدرتِ مقابله با عشق را دارد؟‌ ای کاش پدرش این را می‌دانست و او را دچار مصائبِ کمتری می‌کرد. «ناهید» با بسیاری از بزرگان نواخت و خود بدل به یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های معاصرِ موسیقی شد و توانست با قدرتِ نوازندگی خود کاری کند که «نی» در موسیقی ارکسترال ایرانی به رسمیت شناخته شود، آن هم در راهی سخت، دشوار و طولانی. «ناهید» از نخستین نوازندگانِ نی‌ای بود که در ارکسترهای ایرانی و ارکستر ملی ساز زده و توانایی نت‌خوانی و نوازندگی دقیق با بهره‌گیری از تکنیک‌های مختص به هم‌نوازی را داشت. ناهید بیش از شصت سال به طور مستمر با اساتید موسیقی ایرانی همکاری کرد و تنها دو آلبوم «گل و نی» و «آوای نی» از او باقی مانده است. یکی از رموز موفقیت حسن ناهید این بود که سبک و شیوه نوازندگی‌اش را تقلید نکرده و خودش نیز طی گفت‌وگوهایی که داشته به این موضوع اذعان داشته است. خودش گفته است: «هر نوازنده‌ای باید سبک شخصی و صدای ساز مخصوص به خود را داشته باشد. برای همین من هیچ‌وقت از زنده یاد کسایی تقلید نکردم و دنبال کار خودم رفته‌ام و تکنوازی‌های زیادی داشته‌ام.» ناهید طی سال‌های فعالیتش در ۱۳ ارکستر نی نواخته که از جمله آنها می‌توان به ارکستر فرامز پایور، ارکستر مرتضی حنانه، ارکستر لطف‌‌الله مجد، ارکستر فرهنگ شریف، ارکستر همایون خرم، ارکستر مهدی مفتاح، ارکستر ابراهیم منصوری و ارکسترهای رادیو اشاره کرد. حسن ناهید فراگیری موسیقی را در سنین کودکی و از ۱۰ سالگی آغاز کرد. خود، آن دوران را چنین تعریف کرده است:‌ «زمانی که فقط ۱۰ سال داشتم تحت تاثیر نوای نی کسایی قرار گرفتم. من که شیفته استاد بودم در راه مدرسه جلوی مغازه‌هایی که رادیو داشتند می‌ایستادم و صدای ساز او را می‌شنیدم. روزی به این فکر افتادم که یک نی تهیه کنم، ولی ما در شیراز زندگی می‌کردیم که آنجا فقط نی چوپانی بود؛ بالاخره سال ۱۳۳۲ به همراه یکی از اعضای خانواده به اصفهان رفتم و نی خریدم، بعد که به شیراز آمدم آنقدر با خودم کلنجار رفتم تا توانستم صدایی از آن در بیاورم. هر روز جلوی مغازه می‌ایستادم و زمانی که صدای ساز استاد پخش می‌شد آن نواها را در حافظه‌ام نگه می‌داشتم.» در نهایت عمل جراحی حسن ناهید باعث شد که دیگر قادر به نواختن نی نباشد. او در این‌باره گفته است: «من در نهایت هیچ کاری نتوانستم بکنم و ناچار شدم که تنها به تدریس بسنده کنم.» این هنرمند در فیلم «دو فرشته» ساخته محمد حقیقت، تولید شده در سال ۲۰۰۳ نیز ایفای نقش کرده است. این اثر در جشنواره‌های مختلف از جمله جشنواره «کن» به نمایش درآمده است.
حسن ناهید، موسیقیدان و نوازنده پیشکسوت نی، شامگاه ۲۷ بهمن در منزل دارفانی را وداع گفت.