دستور عجیب بایدن درباره آزادسازی ۷ میلیارد دلار

رییس‌‌جمهور آمریکا فرمان اجرایی برای آزادسازی هفت میلیارد دلار دارایی مسدود‌شده افغانستان در این کشور را صادر کرد. نیمی از این مبلغ صرف کمک به مردم افغانستان و نیم دیگر آن صرف قربانیان تروریسم در آمریکا خواهد شد.
طبق فرمان اجرایی جو بایدن، رییس‌‌جمهور آمریکا برای آزادسازی هفت میلیارد دلار دارایی مسدودشده افغانستان، ۵/۳ میلیارد دلار از این دارایی‌ها صرف جبران خسارت قربانیان تروریسم در خاک آمریکا، از جمله بازماندگان حمله تروریستی ۱۱ سپتامبر، می‌شود. بر اساس این فرمان، ۵/۳ میلیارد دلار دیگر نیز به صندوقی برای حمایت از مردم افغانستان، همچون کمک‌های بشردوستانه تعلق می‌گیرد. ایالات‌متحده، بعد از تسخیر افغانستان به دست طالبان، دارایی‌های این کشور در آمریکا را مسدود کرد. رقم این دارایی‌ها، هفت میلیارد دلار برآورد شده است.
از آن زمان تاکنون، دولت آمریکا تحت فشار قرار داشت تا تکلیف این دارایی‌های مسدودشده را مشخص کند. این در حالی است که طالبان پس از تصرف کابل، یکی از نیروهای خود را به ریاست بانک مرکزی افغانستان منصوب کرد و خواستار آن شد تا پول‌های مسدود‌شده این کشور، آزاد شود و در اختیار این بانک قرار گیرد. پیشتر، شماری از خانواده‌های قربانیان حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر با ارائه شکایت به دادگاهی در آمریکا خواستار آن شده بودند که این پول‌ها، صرف غرامت به این خانواده‌ها شود. دارایی‌های متعلق به بانک مرکزی افغانستان -معروف به افغانستان بانک- شامل ارز، اوراق قرضه و طلاست. طبق برخی گزارش‌ها، دو میلیارد دلار دیگر از منابع مالی افغانستان نیز در کشورهایی همچون سوییس، بریتانیا، آلمان و امارات مسدود شده است. به این ترتیب، ایالات‌متحده آمریکا به نخستین کشوری تبدیل شده که برای منابع مالی مسدودشده افغانستان، تصمیم‌گیری کرده است. با این حال، رساندن این کمک‌ها به مردم نیازمند در افغانستان، همچنان با تردیدهای جدی مواجه است. دولت آمریکا تاکید کرده که این کمک‌ها نباید به دست طالبان برسد. در دو دهه گذشته، افغانستان با دریافت کمک‌های خارجی از سوی غرب به ویژه آمریکا مورد حمایت قرار داشت، اما با تسلط طالبان بر افغانستان و خودداری غرب از به رسمیت شناختن طالبان، این کمک‌ها قطع شدند. بر اساس برخی گزارش‌ها، بیش از ۸۰ درصد از بودجه دولت افغانستان توسط کمک‌های خارجی تامین می‌شد. به این ترتیب، در حال حاضر دولت تحت کنترل طالبان با کمبود شدید نقدینگی مواجه است و شمار زیادی از افرادی که حقوق خود را از دولت پیشین افغانستان دریافت می‌کردند، بیکار شده‌اند و هیچ درآمدی ندارند. طی ماه‌های اخیر بسیاری از کارشناسان و مقام‌های مسوول در کشورهای مختلف، نسبت به بروز یک فاجعه انسانی در افغانستان هشدار داده و خواستار آن شده‌اند تا به نحوی، کمک‌های بشردوستانه بین‌المللی به مردم افغانستان برسد.
در یکی از این موارد، دیوید بیزلی، مدیر اجرایی «برنامه جهانی غذا» وابسته به سازمان ملل در آبان ماه گذشته هشدار داد که حدود ۲۳ میلیون افغان در زمستان امسال از بحران شدید غذایی رنج خواهند برد. حاکمیت طالبان در افغانستان تاکنون از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده است.
اقتصاد افغانستان چند ماه پس از خروج کامل نیروهای آمریکایی و ناتو، با چالش‌های جدی رو‌به‌رو است و بسیاری از کمک‌های بین‌المللی به دلیل روی کار بودن طالبان در افغانستان متوقف شده است. نتیجه چنین روندی شکل‌گیری یک بحران انسانی عمیق در افغانستان شده است و سازمان‌های بین‌المللی هشدار می‌دهند که مردم این کشور در خطر قحطی هستند.
در ماه‌های اخیر و پس از به قدرت رسیدن طالبان، مذاکرات مختلفی از سوی دولت‌های غربی با مقام‌های این گروه صورت گرفته اما هنوز نتیجه عملی در خصوص به رسمیت شناختن دولت جدید در افغانستان حاصل نشده است. نمایندگان طالبان خواستار آزاد شدن منابع مالی دولت پیشین افغانستان هستند، این در حالی است که دولت‌های غربی از این گروه خواسته‌اند در خصوص رعایت مسائلی چون حقوق بشر، آزادی بیان و حق تحصیل و شغل برای زنان و دختران به جهانیان ضمانت دهد. مجموعه این شرایط باعث شده تا این کشور در ماه‌های اخیر با بحران‌های روزافزونی رو‌به‌رو شود و فقر و مشکلات اقصادی دشواری‌های زیادی را برای مردم این کشور پدید آورده است.
سرقت و شکست اخلاقی
تصمیم جو بایدن برای مصادره بخشی از دارایی‌های افغانستان در آمریکا و اختصاص آن به خانواده‌های حادثه ۱۱ سپتامبر، واکنش شدید طالبان و برخی نهادها و افراد را در پی داشت که آن را انحطاط، شکست اخلاقی و سرقت دارایی‌های این کشور عنوان کرده‌اند. این تصمیم رییس‌جمهوری آمریکا با واکنش‌های شدید داخلی و خارجی مواجه شد که از جمله محمد نعیم وردک، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در دوحه در توئیتی، اقدام اخیر جو بایدن را سرقت پول‌های مسدود شده‌ افغانستان توسط آمریکا دانست. وردک افزوده است: شکست و پیروزی در تاریخ بشر یک امر عادی است، اما بزرگترین و شرم‌آورترین شکست آن است که شکست نظامی و اخلاقی با هم دست بدهند.
دیده‌بان حقوق بشر نیز در اعلامیه‌ای از تصمیم رییس‌جمهور آمریکا انتقاد کرده و گفته است که جو بایدن درپی تصرف دارایی‌های افغانستان است. در این اعلامیه تاکید شده که در صورت تطبیق این تصمیم در مورد ذخایر افغانستان، یک سابقه مشکل‌ساز ایجاد خواهد شد.
رسانه‌های افغانستان از جمله خبرگزاری «جمهور» نیز در این رابطه نوشت: پول مردم افغانستان درحالی به قربانیان حمله ۱۱ سپتامبر پرداخت می‌‌شود که این حمله از طرف اسامه بن لادن رهبر گروه القاعده که هیچ ربطی به مردم افغانستان ندارد، انجام شده است. محمدمعصوم استانکزی، رییس هیات مذاکره دولت سابق با طالبان هم در واکنش به تصمیم بایدن در توئیتی نوشت: غرامت حملات ۱۱ سپتامبر باید از کسانی گرفته شود که مسوول انجام آن بودند، نه از مردم افغانستان. استانکزی با اشاره به اینکه دارایی بانک مرکزی افغانستان متعلق به مردم این کشور است، این سوال را مطرح کرده که غرامت هزاران شهید و زخمی افغان را از چه کسی باید گرفت؟
محمدخالد پاینده، وزیر سابق دارایی افغانستان نیز در اعتراض به این تصمیم رییس‌جمهور آمریکا نوشت؛ اگر مصادره ذخایر پولی افغانستان را چنانچه جو بایدن فرمان داده است، اجرایی شود، بزرگترین و جبران‌ناپذیرترین ضربه ممکن به اقتصاد افغانستان خواهد بود. عبدالکریم خرم از مقامات دولت سابق افغانستان نیز توئیت کرده است که ذخایر پولی افغانستان برای کمک‌های بشردوستانه و پرداختن غرامت دروغین، نیست و این فرمان بایدن افغانستان را به سرزمین بدون دولت و گرسنه تبدیل کرده و اقتصاد آن را نابود خواهد کرد. خرم تاکید کرده است که بایدن همین را می‌خواهد اما وظیفه طالبان است که تا ناخواسته در وقوع این فاجعه شریک نشود و مانع از اجرای آن شود.