دست‌انداز تحریم

گروه بورس- به خریداران نفت خام در بورس انرژی این اختیار داده شد که قبل از تاریخ سررسید، تحت عنوان اوراق سلف موازی قرارداد خود را به شخص ثالث واگذار کنند؛ موضوعی که مدیر‌عامل بورس انرژی ایران نیز از آغاز عرضه اولیه ۲۵۰۰ میلیارد تومان اوراق سلف موازی استاندارد نفت خام از دوازدهم شهریور‌ماه خبر داده است. در شرایط فعلی کشور و با توجه به کاهش فروش نفت، باید راهکارهایی را برای جلوگیری از این کاهش مد‌نظر قرار داد. یکی از این راهکارها، عرضه نفت در بورس است. عرضه نفت در بورس می‌تواند فروش نفت را از حالت دولتی خود خارج و پای بخش خصوصی را به تجارت طلای سیاه باز کند. بدیهی است در شرایطی که نفت ایران مورد تحریم واقع شده است، ورود بخش خصوصی با انعطاف‌پذیری بالاتری که نسبت به دولت دارد، می‌تواند فروش نفت کشور را تسهیل کند. در این رابطه کارشناسان معتقدند تجارت با نفت کشوری که مورد تحریم واقع شده برای سرمایه‌گذاران فاقد توجیه بوده و این هزینه‌ها باید از سوی کشور فروشنده نفت، در تعیین قیمت نفت لحاظ شود. بنابراین علاوه بر استفاده از ظرفیت صادرات فرآورده‌های نفتی که راهکار مناسبی برای عبور از سد تحریم است اعمال تخفیف‌های محسوس در قیمت نفت عرضه شده در بورس نیز قادر خواهد بود از ابزار بورس برای توسعه صادرات نفتی در شرایط تحریم بهره‌گیری کند.
در این رابطه علی حسینی مدیرعامل بورس انرژی ایران‌ می‌گوید: این اوراق از تاریخ دوازدهم شهریور و تحت عنوان اوراق سلف موازی استاندارد نفت خام سبک داخلی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی، به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران به ارزش ۱۳ هزار میلیارد ریال در بازار مشتقه بورس انرژی ایران در نمادهای «سنفت ۹۹۱»، «سنفت ۹۹۳» و «سنفت ۹۹۵» عرضه خواهد شد. وی افزود: همچنین روز چهارشنبه سیزدهم شهریور اوراق سلف موازی استاندارد نفت خام سبک داخلی عرضه شده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران به ارزش ۱۲ هزار میلیارد ریال در بازار مشتقه بورس انرژی ایران در نمادهای «سنفت ۹۹۲»، «سنفت ۹۹۴» و «سنفت ۹۹۶» عرضه خواهد شد. مدیر‌عامل بورس انرژی ایران با اعلام این خبر افزود: روز‌های سه‌شنبه و چهارشنبه مجموعا ۳۳۴۴۲۷۵ قرارداد سلف موازی استاندارد نفت خام با هدف تامین مالی فعالیت‌های دولت جمهوری اسلامی ایران عرضه اولیه خواهد شد. به گفته وی مدت و سررسید قراردادهای مربوط به اوراق سلف موازی استاندارد نفت خام سبک داخلی ۱۳ ماهه بوده و اوراق مذکور در نمادهای سنفت ۹۹۱، سنفت ۹۹۲، سنفت ۹۹۳، سنفت ۹۹۴، سنفت ۹۹۵ و سنفت ۹۹۶ به روش حراج ناپیوسته به عموم سرمایه‌گذاران عرضه می‌شوند. حسینی تصریح کرد: این اوراق منضم به اختیار خرید و فروش تبعی است و مهلت تسویه در دوره عرضه اولیه و معاملات ثانویه یک روز کاری پس از انجام معامله و تسویه نقدی در سررسید حداکثر سه روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی خواهد بود.
اقدام دیرهنگام دولت
عرضه نفت خام در بورس انرژی، قدمی اساسی در جهت ایجاد بازاری دائمی برای تثبیت مشتریان است، اما این مهم زمانی اجرا شد که سد تحریم‌ها مانع از شکل‌گیری صحیح این بازار می‌شود. از سال گذشته که دولت در فروش نفت خام به دلیل تحریم‌های آمریکا با مشکل مواجه شد، تصمیم بر آن شد که این مشکل را با ورود نفت به بورس انرژی برطرف کند. این اقدام، روشی کاملا صحیح و بجاست، اما مهم‌ترین عاملی که سبب شده نفت در بورس به فروش نرسد، اقدام دیرهنگام دولت در اجرای این سیاست است. در این رابطه‌ علی بختیار عضو کمیسیون انرژی مجلس گفت: در دنیا، فروش سنتی نفت خام دیگر کارایی چندانی ندارد و کشور‌های تولیدکننده سازوکار‌های نوینی را برای عرضه نفت به دنیا ایجاد کرده‌اند. یکی از این سازوکارها، عرضه نفت خام در بورس است. وی در ادامه افزود: یکی از کارکرد‌های اصلی بورس، ایجاد بستری مناسب و پایدار برای مشتریان نفت است که آنها را در این بازار وابسته به فروشنده می‌کند، بدین طریق که خریدار و متقاضی نفت پس از گذشت چند سال کاملا جذب کشور عرضه‌کننده شده و موانعی همچون تحریم‌ها نمی‌تواند در این امر دخیل شود. به گفته بختیار، اما متاسفانه در ایران که خود یکی از تولیدکنندگان اصلی نفت است هیچ‌گاه از بستر بورس برای فروش نفت خام کمک گرفته نشده است. وی معتقد است اگر دولت در سالیان گذشته که مانعی برای فروش نفت خام نداشت این مهم را در بورس نهادینه می‌کرد اکنون پس از رفع چالش‌های آن دیگر نیازی به آزمون و خطا در این حوزه نداشت. این نماینده مجلس همچنین گفت: قطعا عرضه نفت خام در بورس انرژی یکی از راهکار‌های مفید و مناسب در جهت بازارسازی مناسب برای این کالای باارزش است‌ اما نه در شرایط تحریمی، چراکه بورس بازار شفافی است که در آن تمام فعالیت‌ها ثبت و ضبط می‌شود، در حالی‌که در شرایط تحریمی مشتریان تمایلی به فاش شدن نام‌شان ندارند. وی خاطرنشان کرد: باید این پروسه یعنی عرضه نفت خام در بورس انرژی تداوم داشته باشد تا در آینده بتوان به فروش آن در این بازار اتکا کرد، ولی در حال حاضر با وجود کوچک بودن اندازه این بازار و کمبود برخی زیرساخت‌ها باید مداومت بیشتری در جهت موفقیت فروش نفت خام در بورس انرژی داشته باشیم.