16 - 03 - 2018
دلار پنهان است
گروه اقتصادی- قیمتها در بازار ارز و سکه همچنان میتازند، صرافیها خرید و فروش ندارند، صفهای خرید از بازار برچیده شده و مردم در اطراف خیابانهای فردوسی وقت گذرانی میکنند تا شاید دری به رویشان باز شود و به ارز مورد نیازشان برسند.
داستان این روزهای بازار ارز همانند بازی دو سر باختی شده که منافعش آنطور که انتظار میرود به جیب کسی نرفته است. حتی دلالان بازار نیز که هر لحظه به دنبال فرصتی هستند تا از آب گلآلود ماهی بگیرند دچار سردرگمی شدهاند.
تا همین چند روز پیش از خیابانهای فردوسی که عبور میکردیم با صفهای مملو از مردم مواجه میشدیم که برای خرید ارز ساعتهای طولانی پشت در صرافیها میماندند؛ عدهای به دنبال ارز برای سفرهای نوروزیشان بودند، عدهای هم به دنبال سواری مجانی بودند تا ارزهای دولتی را با قیمتهای پایینتر بخرند و در بازارهای سوداگری با قیمتهای آزاد و بالاتری بفروشند.
اما دیگر نشانی از این صفهای طولانی در بازار دیده نمیشود؛ صرافیها درها را به روی خریداران بستهاند و تابلوی خرید و فروش ارز نداریم را روی شیشه مغازههایشان چسباندهاند. اینجاست که ضربالمثل معروف «علی ماند و حوضش» به ذهن میرسد، آن هم برای مردمی که برای سفر در بزرگترین تعطیلات سالشان ارز میخواهند، غافل از اینکه بازار ناجوانمرادنهتر از گذشته شده و باز هم نوسانات خود را در پیش گرفته است. عدهای از صرافیها هم برگهای پشت تابلو اعلان قیمتهایشان گذاشتهاند که در آن نوشته است «منات آذربایجان، درام ارمنستان، روبل روسیه، لیر ترکیه و لاری گرجستان موجود است»؛ یعنی تنها مسافران این کشورها میتوانند ارز آنها را برخلاف دلار و یورو به راحتی از صرافیها تهیه کنند.
این روزها حتی قیمتهای اعلام شده در سامانه سنای بانک مرکزی نیز نتوانسته با التهابات بازار مقابله کند و به قیمتهای ۴۸۰۰ تومانی در بازار آزاد رسیده است؛ این در حالی است که بانک مرکزی با تمهیداتی سعی در پایین نگه داشتن قیمتهای دولتی داشت تا مسافران و خریداران واقعی ارز در بازار دچار زیان نشوند و بازار بیش از این دچار نوسان و آشفتگی نشود. اما این بار هم همانند همه تمهیدات و اعمال شکسته خورده بانک مرکزی، برنامههای بانک مرکزی به بار ننشست و این بار هم بازار و مردم بودند که توانستند با هجوم گسترده برای خرید و فروش ارز دامنه نوسانات را بالا ببرند.
این آشفتگیها به جایی رسیده که قیمت سکه امامی در عرض دو روز افزایش ۴۴ هزار تومانی را تجربه کرده و به نرخ ۱ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان رسید اما اگر بخواهیم رکوردی جدید را برای بازار ارز اعلام کنیم افزایش ۴۲۰ تومانی قیمت دلار مبادلهای طی ۱۸۰ روز بوده است به طوری که در طول این مدت نرخ دلار مبادلهای از ۳۳۴۵ به حدود ۳۷۷۰ تومان رسیده که بیانگر گرانی ۴۲۴ تومانی آن در این مدت است. البته این سرعت رشد تا حدی در یک ماه اخیر کند شده اما با این حال باز هم حدود ۶۵ تومان افزایش قیمت دارد و از حدود ۳۷۰۵ به ۳۷۷۰ تومان رسید.
اما در میانه این آشفتگیها به نظر میرسد بانک مرکزی و مسوولان ترجیح میدهند در مقابل این تغییرات قیمتی و این نوسانات سکوت کنند و بیش از این پای خود را به میانه این آشفتگیها وارد نکنند؛ شاید دلیلش این باشد که هر بار مقامی خواست با طرح برنامه جدیدی نوسانات بازار را کنترل کند و تغییرات قیمتی را مهار کند به نوسانات بیشتر در بازار دامن زد و آتش این التهابات را شعلهورتر کرد.
اما واضح است که این سکوت نیز نمیتواند عواقب خوبی برای بازاری داشته باشد که تنها با سیاستهای کوتاهمدت اداره شده و تاکنون و سیاستی که بتواند در دورهای بلندمدت از این نوسانات بکاهد در بازار دیده نشده است.
بنابراین باید گفت بهتر آن است که مسوولان یک بار برای همیشه تصمیمی درست و منطقی برای این همه آشفتگی بگیرند و به جای آنکه هر بار با حراج گذاشتن ذخایر ارزی و سکه کشور بخواهند حداقل برای چند هفته قیمتها را پایین بیاورند به فکر راهحلهای اساسی باشند و به گونهای بر روند بازار نظارت کنند تا دیگر نشانی از دستهای پشت پرده در بازار باقی نماند.
جیرهبندی ارز عطش مردم را بیشتر کرد
در همین حال دبیرکل سابق کانون نهادهای سرمایهگذاری معتقد است که جیرهبندی ارز در آستانه سفرهای نوروزی عطش مردم را زیاد کرده است.
بهروز خدارحمی در خصوص افزایش قیمت ارز گفت: اختلاف بین قیمتی که به صورت جیرهبندی وجود دارد و از طریق صرافیها و بانکها به مردم داده میشود و قیمتی که همراه با تخلف و غیرقانونی و زیر پلهای معامله میشود مردم را تشویق میکند که حتی اگر هم نیاز ندارند از این مابهالتفاوت استفاده کنند.
وی افزود: با سیاستهای جدید بانک مرکزی وضع نسبت به قبل برای فعالیت آن دسته از صرافیهایی که رقمهای درشت را به صورت دلالی و چرخشی معامله میکردند سختتر شده است.
خدارحمی تصریح کرد: هرچند عدد و رقمی وجود ندارد که مجموعه ارز مورد نیاز چقدر بوده و الان با شرایط موجود چقدر است اما تقاضای سنتی برای خرید ارز به دلیل سفرهای خارجی در ایام نزدیک به عید بیشتر میشود.
فرمول تعیین قیمت ارز نامشخص است
محمدرضا جهانبیگلری، کارشناس اقتصادی نیز میگوید: برای دریافت ریشههای افزایش قیمت ارز در ماههای اخیر باید دید چه کسی یا چه کسانی از محل افزایش قیمت ارز منتفع میشوند.
وی با بیان اینکه قالب افزایش قیمت هر کالا در دورههای زمانی کوتاه ریشه در دو عامل مشخص دارد، اظهار کرد: یکی از مهمترین این عوامل بر هم خوردن قیمت، وضعیت عرضه و تقاضا در بازار است، به عبارت دیگر وقتی تقاضای یک کالا از میزان عرضه آن پیشی میگیرد تعادل قیمتی در بازار برهم میخورد. این اقتصاددان ادامه داد: این در حالی است که بررسیها نشان از این نکته دارد که وضعیت عرضه و تقاضا در بازار ارز تغییر چندانی را شاهد نبوده است، چرا که افزایش قیمت دلار و سایر ارزها در مقطع زمانی رخ داد که تقاضای ارز افزایش چندانی نداشت و فصل پرونده مسافرتها نیز نبود
بیگلری در توضیح دلایل افزایش قیمت ارز اضافه کرد: صرافان نیز نمیتوانند مقصر اصلی افزایش قیمت ارز در بازار باشند، چرا که با در اختیار داشتن مقادیر اندک ارز در صندوقهایشان از رشد یک باره قیمت ارز منتفع نمیشوند.
این کارشناس اقتصادی با انتقاد از اینکه هنوز فرمول مشخصی برای تعیین قیمت دلار برابر ریال وجود ندارد، عنوان کرد: وقتی فرمول مشخصی برای تعیین ارزش پول ملی در قیاس با سایر ارزها وجود ندارد چگونه میتوان نسبت به تشخیص قیمت ارز ملی برابر سایر ارزها اقدام کرد؟ وی با تاکید بر اینکه به دلیل نبودن فرمول مشخص نمیتوان قیمت واقعی ارز را تشخیص داد، خاطرنشان کرد: بر همین اساس گره زدن قیمت ارز به صادرات غیرنفتی خود نمیتواند کارایی چندانی برای اقتصاد داشته باشد.
بازار ارز با معضل انفجار اطلاعات روبهرو است
دبیر سابق کانون صرافان ایران نیز با بیان اینکه امروز با مشکل انفجار اطلاعات در حوزه ارز مواجهایم و همه درباره نرخ ارز اظهارنظر میکنند، گفت: این شلوغی، کار را به جایی رسانده که همه چیز حتی کالاها و خدماتی که هیچ ربطی به نرخ ارز ندارد، به این بازار گره بخورد.
احمد لواسانی با تقسیمبندی تقاضای موجود در بازار ارز به سه بخش تقاضای واقعی، تقاضای دلالی و تقاضا برای حفظ سرمایه اظهار کرد: هرچند در قانون تجارت دلالی با شرط و شروطی به رسمیت شناخته شده اما در بازار ارز پذیرفته نیست زیرا مدیریت آن برعهده بانک مرکزی است.
این فعال بازار ارز درباره اینکه صرافیهای غیرمجاز تا چه میزان در این بازار نقشآفرین هستند، گفت: با توجه به سامانه نظارت ارز (سنا) که بانک مرکزی طراحی و اجرایی کرده، میزان ورودی و خروجی ارز در صرافیها مشخص است و میتوان بر عملکرد همه نظارت کرد.
وی خواستار نقشآفرینی بیشتر و بهتر بانکها در بازار ارز و پوشش تقاضای ارزی مردم شد و گفت: در حالی که عرضه دلار مورد نیاز فعالان اقتصادی باید به جای صرافیها از طریق بانکها انجام شود، شاهدیم که بانکها در سالهای گذشته با تاسیس شرکتهای صرافی، عملا این عرصه را به صرافیها واگذار کردهاند.
لواسانی یادآور شد: صرافیها در زمان تحریم و در دورهای که بانکها حتی امکان جابهجایی یک ریال را هم نداشتند، بخشی از مشکلات اقتصاد و تجارت ایران را رفع کردند و ریسک آن را هم به جان خریدند و اینگونه نیست که بگوییم صرافها فقط به فکر منافع خود هستند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد