دلایل بی‌رونقی بازار گوهرسنگ‌ها

«جهان‌صنعت»- «قدر زر زرگر شناسد، قدر گوهر گوهری»؛ می‌گویند قدر و ارزش هر چیزی را خبره و استاد همان کار می‌داند و این ضرب‌المثل قدیمی چه زیبا تداعی‌کننده این مفهوم در خصوص کار گوهرشناسان و گوهرتراشانی است که این روزها با مشکلات مختلفی دست و پنجه نرم می‌کنند و شاید کمتر کسی به ارزش واقعی کار آنها پی‌ برده باشد.
سال‌هاست که بازار سنگ‌های قیمتی رونقی ندارد. از زمانی که سنگ‌های مصنوعی وارد بازار جواهرات جهان شدند، به دلیل ارزش بسیار پایینی که نسبت به گوهرهای طبیعی دارند بیشتر مورد استقبال مردم قرار گرفته‌اند و بازار این سنگ‌های باارزش را بی‌رونق کرده‌اند.ورود سنگ‌های مصنوعی به بازار جواهرات همچنین موجب شده که افراد عادی نتوانند این گوهرهای مصنوعی را از سنگ‌های طبیعی تشخیص دهند و این مساله هم زمینه فعالیت جاعلان و کلاهبرداران در این تجارت را فراهم و اعتماد عموم مردم را نسبت به فروشنده‌ها و مارکتینگ در این حوزه کمتر کرده است.
در این خصوص یک کارشناس گوهرشناسی و گوهر‌تراشی هم معتقد است عدم شناخت مردم نسبت به گوهرسنگ‌ها از مهم‌ترین مشکلات افراد فعال در این عرصه محسوب می‌شود که باعث شده صنعت گوهرشناسی با وجود برخورداری از تنوع و ظرفیت غنی با مشکلات بسیاری مواجه شود و نتواند در داخل کشور رونق بگیرد.
مهدی غریب‌زاده اظهار کرد: گوهرسنگ‌ها در ایران مغفول مانده‌اند و آن طور که باید شناخته نشده‌ و مورد توجه قرار نگرفته‌اند؛ این در حالی است که این سنگ‌ها از ارزش‌افزوده بالایی برخوردار هستند و می‌توانند ارزآوری قابل‌توجهی برای کشور داشته باشند.
وی ادامه داد: این سنگ‌های باارزش بین ۵۰۰ تا هزار درصد ارزش‌افزوده دارند اما متاسفانه به دلیل عدم شناخت و آگاهی مردم از گوهرسنگ‌ها و وفور فرآورده‌های مصنوعی یا نگین‌های فیک و تقلبی در بازار، این صنعت آسیب بسیاری دیده است.
این گوهرشناس با تاکید بر اینکه دغدغه اصلی ما وجود نگین‌های تقلبی شبیه نمونه اصلی در بازار است، گفت: این نگین‌های تقلبی، وارداتی هستند و هر ماه نزدیک به ۴۰میلیارد تومان گوهر تقلبی وارد شیراز می‌شود. لاهبردار گوهر مصنوعی یا بدلی را بسیار شبیه به نمونه طبیعی ساخته‌اند تا با جایگزین گوهر طبیعی به فروش برسانند؛ البته اخیرا اقدامات خوبی برای جلوگیری از اینگونه تخلفات انجام شده و با صدور شناسنامه برای گوهرسنگ‌ها گام‌های موثری برای حل این مشکل برداشته شده است. او عنوان کرد: بزرگ‌ترین مشکل ما عدم آگاهی‌بخشی به مردم است؛ این صنعت آن طور که باید بین مردم رواج پیدا نکرده و فرهنگ‌سازی در این زمینه انجام نشده است. اما صدور شناسنامه برای گوهرسنگ‌ها باعث می‌شود مردم بتوانند نگین تقلبی را از نگین اصل با شناسنامه تشخیص دهند.
کمبود ابزار و تجهیزات برای بُرش سنگ‌ها
یکی از مولفه‌های بسیار مهم برای فعالیت و موفقیت در صنعت گوهرسنگ به‌کارگیری ابزار و تجهیزات باکیفیت است که به گفته افراد فعال در این عرصه، شرایط کنونی اقتصاد در کشور و وجود تحریم‌های اقتصادی باعث شده گوهرتراشان با کمبود ابزار و دستگاه‌های مورد نیاز روبه‌رو شوند. آنها می‌گویند که برای فعالیت در این عرصه با کمبود ابزارهای باکیفیت مواجه هستند و این دستگاه‌ها با قیمت‌های باورنکردنی و بسیار بالایی در بازار به فروش می‌رسند.
در این رابطه نیز کامران رهنمود یکی از جوانان علاقه‌مند به این هنر صنعت با گلایه از کمبود ابزار باکیفیت برای گوهرتراشی در بازار گفت: ابزار کار از اهمیت بسیاری برخوردار است و می‌تواند به ارتقای کار ما کمک کند.وی با بیان اینکه ابزار خوب می‌تواند سرعت و کیفیت کار را افزایش دهد، عنوان کرد: به عنوان مثال با بهره‌گیری از ابزار خوب می‌توانیم به جای ۱۰۰ نگین در روز، ۲۰۰ نگین را برش بزنیم.
مشکل بازاریابی برای فروش محصولات
اما موانع و مشکلات این صنعت به عدم آگاهی مردم و کمبود ابزار و تجهیزات محدود نمی‌شود و برخی فعالان این عرصه بر این باور هستند که بازاریابی یکی از عمده‌ترین مشکلات آنها برای ارائه محصولات‌شان محسوب می‌شود. صنعتگران در این عرصه در حالی با مشکل بازاریابی مواجه هستند که استراتژی و مراحل بازاریابی امروزه به صورت تخصصی دنبال می‌شود و این استراتژی باید بر اساس مراحلی که یک محصول از زمان تولید و عرضه به بازار طی می‌کند تا زمانی که به افول می‌رسد، تدوین شود تا بتواند نقش بسزایی در فروش محصولات ایفا کند. لیلا رهنمود فعال صنعت گوهرسنگ و عضو هیات‌مدیره دپارتمان گوهرسنگ که معتقد است گوهرسنگ‌ها صنعت مغفول ناشناخته در ایران هستند، بازاریابی را مهم‌ترین مشکل صنعتگران در این عرصه دانست و به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: گوهرسنگ‌ها را یا به صورت تلفیقی با فلزات کار می‌کنیم یا در قالب زیورآلات به فروش می‌رسانیم اما در چرخه تولید تا عرضه با یک مشکلی اساسی مواجه هستیم. وی افزود: ارائه این کارها نیاز به یک مجموعه قدرتمند بازاریابی دارد. متاسفانه تولیدکنندگان به دلیل نوپا بودن این صنعت درگیر پروسه تولید می‌شوند که بسیار زمان‌بر است و فرصتی برای بازاریابی ندارند. این در حالی است که محصولات تولید شده را باید در بازار داخلی یا خارجی به فروش برسانیم و فروش این محصولات برای ما به یک چالش بسیار بزرگ تبدیل شده است. رهنمود از مسوولان درخواست حمایت کرد و گفت: در حال حاضر نیاز مبرمی به حمایت مسوولان داریم و امیدواریم شرایطی فراهم شود تا مسوولان بتوانند در امر فروش به فعالان در این عرصه کمک کنند.مجید سلیمی معاون‌ صنایع‌دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان فارس هم هنر گوهرسنگ را یک هنر اشتغال‌آفرین دانست و گفت: این هنر می‌تواند ارزش‌افزوده‌ بالایی از برای استان فارس و حتی کشور ایجاد کند.سلیمی با تاکید بر اینکه اشتغالزایی اصلی‌ترین و مهم‌ترین رویکرد ما در این هنر صنعت است، گفت: گسترش بازار محصولات گوهرسنگ می‌تواند اصلی‌ترین پیشران توسعه این هنر صنعت باشد.