دلیل رشد نرخ ارز

علی سرزعیم- هفته قبل نرخ ارز افزایشی داشت و این نرخ به مرز چهار هزار تومان افزایش یافته است. این افزایش به طور طبیعی هجمه سیاسی وسیعی را علیه دولت سامان داد و شدت این حمله‌ها دولت را مجبور کرد در لاک دفاعی فرو رود و مسوولان بانک مرکزی اعلام کردند این افزایش موقتی است و دلایلی چون خریدهای مقطعی – مثلا برای سفر اربعین به کربلا- و امثالهم را ذکر کردند و وعده دادند که نرخ یادشده کاهش خواهد یافت. وقتی خبر توافق اعضای اوپک مبنی بر کاهش میزان تولید و فروش نفت نیز قطعی شد اطمینان مسوولان بانک مرکزی افزایش یافت چراکه تصور می‏کردند فعالان بازار انتظار خواهند داشت درآمد دولت افزایش یابد و عرضه ارز بیشتر شود و به همین دلیل پیشاپیش نرخ ارز را کاهش خواهند داد. واقعیت این است که این تصور تاکنون درست از آب درنیامده است و تحلیل اینجانب این است که به‌دلایلی این تصور محقق نخواهد شد.در مورد علل رشد نرخ ارز تحلیل‌های مختلفی از سوی تحلیلگران عرضه شد. برخی افزایش نرخ ارز را ناشی از روی کار آمدن ترامپ و نامعلوم شدن آینده برجام عنوان کرده‌اند و گفته‌اند که چون عدم قطعیت نسبت به آینده برجام و اقتصاد ایران افزایش یافته، نرخ ارز در واکنش افزایش پیدا کرده است. برخی به نظریه قدیمی برابری قدرت خرید اشاره کرده‌اند و گفته‌اند چون نرخ تورم ایران در سال گذشته بیش از نرخ تورم شرکای خارجی بوده پس نرخ ارز افزایش یافته است. برخی دیگر بر تصمیم دولت برای یکسان‌سازی نرخ ارز و افزایش نرخ ارز دولتی تاکید کرده‌اند و آن را علت افزایش ارز دانسته‌اند. به اعتقاد اینجانب این تحلیل‌ها را با مسامحه می‌توان تایید کرد ولی علت اصلی مساله در جای دیگری است و آن، پدیده رشد اقتصادی کشور است. از دید اینجانب با توجه به اینکه اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۵ حرکت نسبتا خوبی را شروع کرده، تقاضا برای مواد اولیه و ماشین‌آلات و کلا اقلام واسطه‌ای تولید افزایش یافته و چون بخش عمده‌ای از آن از خارج وارد می‌شود، نرخ ارز افزایش یافته است. از دید عموم مردم بانک مرکزی عامل اصلی تحولات نرخ ارز است اما واقعیت این است که بانک مرکزی تنها یکی از بازیگران بازار است و قدرت آن با بزرگ شدن اقتصاد ایران روز به روز کاهش یافته است. وقتی اقتصاد ایران به راه می‌افتد پیامدهای آن در سطحی است که بانک مرکزی نمی‌تواند مقابل آن ایستادگی کند. یکی از پیامدهای آن همین افزایش نرخ ارز است. این واقعیتی است که کمتر تحلیلگری به آن اشاره می‌کند در حالی که بیش از دیگر تحلیل‌ها اهمیت دارد. بهتر است بانک مرکزی به جای صرف نرخ ارز محدودش برای مقابله با افزایش نرخ ارز به واقعیت تن دهد و ذخایر ارزی خود را با توجه به شرایط عدم اطمینان پیش‌رو حفظ کند. دولت نیز به جای اینکه تسلیم فشارهای تبلیغاتی شود و از سر انفعال افزایش نرخ ارز را محکوم کند باید آن را به رسمیت شناسد و پیامدی طبیعی قلمداد کند.
gmail.comا@Asz9025