دوئل دولت با گرانی

دولت درحالی از افزایش مبلغ یارانه در صورت استفاده از کالابرگ الکترونیکی خبر می‌دهد که به گفته کارشناسان مردم به دلیل نیاز به پول نقد خیلی راغب به آن نیستند و رقم ۸۰ هزارتومان نیز دردی را دوا نمی‌کند. به گزارش بازار، دولت با هدف ترغیب یارانه‌بگیران به خرید کالاهای اساسی از طریق کالا‌برگ الکترونیکی اقدام به افزایش ۸۰ هزار تومان بر مبلغ یارانه‌ها کرده است، رویکردی که هر چند در راستای توجه به بهبود معیشت مردم امیدوار‌کننده است ولی ارزش پول ملی و رشد هزینه‌ها این روزها طوری است که با افزایش رقم ۸۰ هزار تومان حتی نمی‌توان یک کیلو گوشت مرغ را تهیه کرد. از طرفی ضعف اقتصاد خانوارها در پی افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها اکنون به گونه‌ای است که بیش از ۸۰ درصد یارانه‌ها توسط سرپرست خانوادها به دلیل تامین بخشی از کرایه خانه، تحصیل فرزندان، تامین اقساط بانکی و… صرف چنین نیازهای ضروری می‌شود.
مردم در این شرایط سخت اقتصادی و احتیاج به پول نقد حاضرند سفره خود را با کاهش خرید کالاهای اساسی کوتاه نگه دارند تا بلکه بتوانند در اختصاص پول نقد به ضروریات واجب دچار مشکل نشوند. حال از آنجا که بخش عمده یارانه‌بگیران بر روی یارانه نقدی حساب باز کرده‌اند بنابراین بعید به نظر می‌رسد با افزایش مبلغی به یارانه‌ها رغبت چندانی برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی ایجاد شود.
تورمی که ارزش یارانه‌ها را روز‌به‌روز آب می‌کند
علاوه بر این اضافه شدن ۸۰ هزارتومان یارانه به دهک‌های پایین درآمدی که البته در وهله اول مشمولان یارانه‌بگیران نهادهای حمایتی چون کمیته امداد و بهزیستی از آن بهره‌مند می‌شوند و طبق گفته مسوولان در ماه‌های آینده نیز سایر یارانه‌بگیران می‌توانند به آن دست یابند، خیلی نمی‌تواند باری از دوش قشر ضعیف و کم‌درآمد جامعه در این شرایط سخت اقتصادی بردارد.
نظر کارشناسان این است دولت ابتدا باید تمام تلاش خود را بر روی مهار نرخ تورم، مدیریت بازار، همچنین نظارت و کنترل قیمت‌ها به کار گیرد، زیرا اضافه شدن رقم ۸۰ هزار تومان به یارانه‌ها آن هم به صورت غیرنقدی در مقابل رشد قیمت‌ها در بازار نمی‌تواند فایده آنچنانی را به دنبال داشته باشد.
یارانه‌هایی که رشد نرخ تورم همچون آفتاب سوزان روی تکه یخی ارزش آن را روز‌به‌روز آب می‌کند اما همین رقم اندک آن هم به صورت نقدی توانسته است تا حدودی به عنوان کمک هزینه بخشی از ملزومات زندگی نیازمندان جامعه و قشر فرودست جامعه کارساز واقع شود. اقتصاددانان براین باورند پرداخت یارانه‌ها در دور دوم پس از حذف ارز ترجیحی نباید به صورت نقدی انجام می‌شد و اکنون که مردم به یارانه نقدی عادت کرده‌اند، بنابراین برگشت آنها به خرید کالاهای اساسی با کارت الکترونیکی به این آسانی‌ها نیست.
انتظار استفاده از کالابرگ الکترونیکی به صورت گسترده را نداشته باشید
جواد اسماعیلی پدر کوپن ایران درباره اقدام دولت در جهت ترغیب یارانه‌بگیران به استفاده از کالابرگ الکترونیکی با اضافه کردن مبلغی بر یارانه‌ها اظهارداشت: تا زمانی که یارانه‌ها به صورت نقدی پرداخت شود نباید انتظار داشت مردم از کالابرگ الکترونیکی استفاده کنند چراکه یارانه‌بگیران از همان ابتدا روی یارانه نقدی حساب باز کرده‌اند و همین یارانه اندک نیز برای خیلی‌ها اکنون به عنوان منبعی برای اختصاص آن به ضروریات زندگی اختصاص یافته است. در چنین شرایطی نمی‌توان انتظار داشت یارانه‌بگیران از یارانه نقدی بگذرند و آن را به خرید کالاهای اساسی اختصاص دهند.
وی با بیان اینکه پرداخت یارانه نقدی بی‌تردید مانع اجرای برنامه‌های دولت در استفاده یارانه‌بگیران از کالابرگ الکترونیکی می‌شود، افزود: البته خود دولت نیز به درستی می‌داند که مردم یارانه نقدی را بر کالابرگ الکترونیکی ترجیح می‌دهند اما برای اینکه بگوید تکلیف قانونی خود را در این زمینه انجام داده است، اقدام به اضافه کردن حتی ۸۰ هزار تومان به مبلغ یارانه‌بگیران برای ترغیب آنها به استفاده از کالابرگ الکترونیکی کرده است در حالی این رقم به دلیل ناچیز بودن آن نمی‌تواند اثر‌گذاری چندانی برای مردم داشته باشد تا از دریافت یارانه نقدی بگذرند و آن را به کالاهای اساسی سبد مصرفی خانوار اختصاص دهند.
یارانه‌ای که به سرنوشت یارانه ۴۵ هزار تومانی دچار می‌شود
این کارشناس اقتصادی اضافه کرد: هر چند استفاده از کالابرگ الکترونیکی به نفع یارانه‌بگیران است اما این قشر از جامعه به دلیل شرایط سخت اقتصادی به ناچار یارانه نقدی را برگزیده در حالی که ارزش یارانه نقدی به دلیل ثابت بودن رقم آن در مقابل رشد نرخ تورم در کشور و افزایش هزینه‌های زندگی روز‌به‌روز از دست می‌رود. به‌طوری که دریافت یارانه نقدی ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار تومانی نیز هم‌اکنون مسیری را می‌پیماید که سال‌ها مردم یارانه ۴۵ هزار تومانی را دریافت می‌کردند و ارزش آن با رشد نرخ تورم به قدری کاهش یافت که طی دو سه سال گذشته، بود و نبود آن تاثیری بر زندگی مردم بر جای نمی‌گذاشت.
پدر کوپن ایران در پاسخ به این سوال که راهکار درست برای حل چنین مساله‌ای آن‌طور که مردم به جای دریافت یارانه نقدی به خرید کالاهای اساسی با استفاده از کالابرگ الکترونیکی روی آورند، چیست، گفت: اشتباه دولت این بود که با حذف ارز ترجیحی از همان ابتدا به دلیل نبود زیرساخت‌های اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، یارانه‌ها را به صورت نقدی به حساب سرپرستان خانوارها واریز کرد و اکنون جمع کردن آن نیز به این سادگی‌ها نیست چراکه حذف یارانه نقدی بی‌شک نارضایتی‌های اجتماعی را به دنبال دارد. به نظر بنده با توجه به عادتی که مردم به دریافت یارانه نقدی کرده‌اند حتی اگر به جای ۸۰ هزار تومان این رقم ۲ تا ۳ برابر هم شود نمی‌تواند راهکاری برای ترغیب یارانه‌بگیران به استفاده از کالابرگ الکترونیکی باشد.
فرار یارانه‌ها از کالاهای اساسی
مسعود دانشمند عضو اتاق بازرگانی ایران نیز درباره اقدام دولت در اضافه شدن ۸۰ هزار تومانی یارانه‌ها برای استفاده مردم از کالابرگ الکترونیکی و خروج آنها از شیوه دریافت نقدی یارانه گفت: پرداخت یارانه نقدی معمولا برای مواقع خاص و در یک مقطع زمانی باید باشد. اجرای چنین سیاستی همیشه در جهت بهبود معیشت مردم با هدف تامین کالاهای اساسی مردم است اما در ایران به دلیل ناکارآمدی‌های مدیریتی موضوع بر عکس شده، یعنی یارانه‌ها به جای اینکه سبد مصرفی سفره مردم را پوشش دهد به انحراف می‌رود. حال اضافه شدن ۸۰ هزار تومان به یارانه مردم در شرایطی که نرخ تورم کشور ۵۰ درصد و افزایش دستمزدها کمتر از ۳۰ درصد برای سال جاری در نظر گرفته شده، طبیعی است که مردم طالب یارانه نقدی هستند.
وی با بیان اینکه ۲ برابر شدن رقم یارانه‌ها در شرایط کنونی اقتصادی هم نمی‌تواند اثر چندانی بر بهبود معیشت مردم به دلیل رشد تورم و افزایش هزینه‌های زندگی اثر‌گذار باشد، افزود: دولت برای بهبود معیشت مردم باید به دنبال راهکارهای دیگری برود چراکه افزایش ۸۰ هزار تومان یا حتی ۲۰۰ هزار تومان نه تنها خیلی برای مردم ثاثیر‌گذار نیست بلکه هزینه‌های دولت را نیز افزایش داده و دولت برای تامین چنین منابعی باید اقدام به چاپ پول کند، چاپ پولی که تورم را تشدید می‌کند و به زیان جامعه و اقتصاد منجر می‌شود.
بنا به این گزارش، دولت با هدف ترغیب مردم به استفاده از کالابرگ الکترونیکی حتی رقمی را به یارانه‌های غیر‌نقدی اضافه کرده است اما از آنجا که مردم به دریافت یارانه نقدی عادت کرده‌اند و آن را به زخم‌های زندگی در این شرایط اقتصادی می‌زنند، بنابراین بعید به نظر می‌رسد که این طرح تمام و کمال شکل اجرایی به خود بگیرد. به عقیده کارشناسان دولت برای بهبود معیشت مردم باید راهکارهای دیگری را برگزیند و با نظارت دقیق بر بازار و مهار تورم مانع از رشد قیمت‌ها شود تا هزینه‌های زندگی روز‌به‌روز افزایش نیابد.