دور باطل

«جهان صنعت»– هشتمین نمایشگاه بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در معدن و صنایع معدنی ایران صبح روز گذشته در مصلای امام‌خمینی‌(ره) و در حاشیه هشتمین همایش بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در معدن و صنایع معدنی ایران گشایش یافت. مراسم افتتاحیه این نمایشگاه با سخنرانی خداداد غریب‌پور معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و داریوش اسماعیلی، رییس سازمان نظام مهندسی معدن ایران برگزار شد. از جمله نکات مهمی که غریب‌ پور به آن اشاره کرد افزایش ظرفیت اکتشاف معدنی بود که مورد توجه صاحب‌نظران قرار گرفت چرا که این سخن را تناقضی آشکار با میزان بودجه‌دهی نسبت به بخش معدن قلمداد کردند. این ایده وجود دارد که اگر قرار است افزایش ظرفیت اکتشافات معدنی حاصل شود. باید به این بخش و بخش‌های دیگر معدنی بودجه‌ای سهمیه‌ای لحاظ شود به ویژه که رییس سازمان نظام مهندسی معدن ایران نیز در این مراسم به لزوم جذب ایده‌های جوان و نوین برای محور اکتشاف اشاره کرد همچنین این انتقاد وجود دارد که باید دولت با قانونگذاری و سیاستگذاری مناسب راه را برای سرمایه‌گذاری فعالان معدنی باز کند به عبارتی تنها برگزاری همایش‌ها و نمایشگاه‌های پیاپی راهکار مناسب نیست بلکه باید هم بودجه کافی برای فعالان معدنی در نظر گرفته شود هم سمت‌وسوی گردهمایی‌های معدنی تنها به سودآوری برخی شرکت‌ها منتهی نشود.
حاشیه پررنگ‌تر از متن
همزمان با برگزاری این نمایشگاه هشتمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی مواد و متالورژی در هفت محور مواد مهندسی، متالورژی فیزیکی، متالورژی استخراجی، متالورژی صنعتی، ریخته‌گری و انجماد، شبیه‌سازی، مدیریت راهبردی و محیط‌زیست و با حضور استادان دانشگاه‌ها، محققان و صاحبان صنایع برگزار شد. همچنین برگزاری ۳۰ کارگاه علمی و تخصصی توسط گروه‌های آموزشی مجرب و با حضور متخصصان صاحب نظران و اساتید دانشگاه‌ها و با مشارکت و همکاری دانشکده‌های معدنی، سازمان‌ها و تشکل‌های معدنی کشور در حوزه‌های مختلف از دیگر برنامه‌های جنبی این نمایشگاه و کنفرانس است.
بدیهی است که سازمان نظام مهندسی معدن ایران، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور و تشکل‌های مرتبط با این صنعت زمینه برگزاری این همایش و نمایشگاه را فراهم کردند.
مجازی‌‌سازی معدنی‌ها
از نکات قابل توجه این نمایشگاه حضور شرکت‌های مشاوره و پشتیبانی بود که در حوزه‌های اکتشاف و استخراج، حمل و نقل، کارخانجات، استخدام، خرید و فروش مواد معدنی و تجهیزات اقدام به مشاوره می‌کنند. این خدمات در قالب مجازی و اپلیکیشن هم برای فعالان معدنی وجود دارند که نیازمندی‌های روز معدن و آگهی را پشتیبانی می‌کنند. به نظر می‌رسد که وجود چنین مجراهای خدمات مشاوره می‌تواند زمینه‌ساز توسعه و هماهنگی بخش معدن باشد.
بازار قیمتی‌ها
در گوشه دیگر نمایشگاه غرفه‌ها و گالری‌های سنگ‌های قیمتی و زینتی نیز دیده می‌شود که فضا را برای مخاطبان صنعتی‌ اندکی تلطیف می‌کند، به ویژه افرادی که سررشته‌ای از ادبیات معدنی ندارند می‌توانند با دیدن این چند غرفه به صفر تا ۱۰۰ صنایع و منابع معدنی پی ببرند. فرقی هم نمی‌کند که پیر باشند یا جوان همین که علاقه‌مند باشند خلی زود نام سنگ‌ها را یاد می‌گیرند؛ چه دستبند باشد چه گردنبند و چه سنگ‌هایی که قابلیت دکور دارند. روی هم رفته این گالری‌ها هم زیبا بودند هم چشم‌نوازند.
نمایشگاهی با چند سوال
در گوشه دیگر نمایشگاه نیز می‌توان نشریات و رسانه‌هایی همچون رادیو معدن را دید که نقش پشتیبانی اخبار و داده‌های معدنی را برعهده دارند. در مجموع در کنار شرکت‌های سرمایه‌گذار و فعال معدنی مجراها و روزنه‌هایی نیز وجود دارند که می‌توان از طریق آن سهم خالص توسعه معدنی را مشاهده کرد. به این معدنی که وجود همایش‌ها و گردهمایی‌ها در کنار ایجاد ظرفیت‌های آشنایی و تبادل اطلاعات می‌تواند زمینه‌ساز پرداختن هر چه بیش از پیش به حوزه معدنی و صنایع معدنی باشد. با این تناقض که می‌توان سوال کرد برآیند چنین نمایشگاه‌هایی آیا فقط تبادل اطلاعات یا صرفا سرمایه‌گذاری است و آیا طرح ایده و مشکل برای دو یا سه روز و سپس پرداختن به چالش‌ها آن هم در چند پنل می‌تواند جوابگوی مشکلات این جامعه معدنی باشد یا خیر؟
حامد اسماعیلی، کارشناس معدنی در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» در این زمینه گفت: وجود نمایشگاه‌های معدنی تا جایی موثر است که بتواند برآیند آشکاری در زمینه تامین مالی و سرمایه‌گذاری برای شرکت‌ها داشته باشد. با این حال شقایق وجدی، از دیگر کارشناسان معدنی معتقد است که ارائه و طرح مشکلات و ایده‌ها در قالب نمایشگاه‌های معدنی می‌تواند زمینه‌ساز ریشه‌یابی و آسیب‌شناسی شود که به طور قطع می‌تواند برای جامعه معدنی موثر باشد.
با توجه به موضوعات چالشی سخنرانان افتتاحیه و فضای عمومی نمایشگاه چند نکته به ذهن می‌رسد؛ نخست اینکه وجود فناوری‌های روز و محورهای دانش‌بنیان می‌تواند کمک بزرگی به بخش معدن باشد، به ویژه که باید زمینه رشد و شکوفایی و پرداختن به ایده‌های نو فراهم شود. در این زمینه بخش‌های علمی و فناوری همچون پارک‌ها می‌توانند یاری‌رسان باشند. دوم اینکه باید قانون‌های حمایتی از فعالان عرصه معدنی درنظر گرفته شود و دیگر اینکه لازم است زمینه جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی نه فقط با وجود نمایشگاه بلکه از مجراهای دیگر پی گرفته شود.
افزایش ظرفیت اکتشاف معدنی
خداداد غریب‌پور معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: ظرفیت پیش‌بینی شده اکتشاف معدنی پارسال ۲۷۰ هزار کیلومتر بود که امسال به ۳۱۰ هزار کیلومتر مربع افزایش می‌یابد. وی افزود: بررسی عملکرد بخش معدن و صنایع معدنی در مدت پنج ماهه نخست امسال نشان‌دهنده رشد در زمینه تولید فولاد، مس، گندله و کنسانتره است.
به گفته رییس سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) امسال یکی از برنامه‌های پیش‌بینی شده به منظور رونق بخشیدن به فعالیت‌های معدنی، اجرای طرح فعال‌سازی معادن کوچک‌مقیاس است که فعال‌سازی ۱۵۰ معدن با زمینه اشتغال سه هزار نفر به شکل جدی دنبال می‌شود.غریب‌پور برنامه افزایش سرمایه صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی را از دیگر برنامه‌های حمایت و پشتیبانی از فعالیت بخش خصوصی در این عرصه اعلام کرد که امسال رقم ۳۵۰ میلیارد تومان پیش‌بینی شده و برای سال ۱۳۹۹ به رقم ۵۰۰ میلیارد تومان خواهد رسید. غریب‌پور با بیان اینکه معدن کشور ما به عنوان ۱۰ کشور اول دارای منابع غنی معدنی مزیت محسوب می‌شود، گفت: اکتشافات معدنی هم از اولویت‌های دولت است و ایمیدرو با حمایت دولت و وزارت صنعت توانست کار بزرگی را در مجموعه خود و شرکت‌های بزرگ معدنی از لحاظ اکتشاف انجام دهد طوری که هزینه انجام شده امسال برای اکتشاف، ۱۰ برابر هزینه چند سال اخیر است.
وی افزود: برای آنکه سرمایه‌گذاری در معدن شکل گیرد باید پیش از آن، اکتشاف انجام شود و وقتی اکتشاف صورت می‌گیرد و ذخایر معدنی جدید کشف می‌شود این یعنی سرمایه‌گذاری برای استخراج و فرآوری این ذخایر معدنی جدید مورد نیاز است. رییس سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران گفت: چه در بخش فلزات آهنی و چه در بخش غیرآهنی همچنین در فلزات اساسی، از ظرفیت‌های بالقوه‌ای برخورداریم که نیاز به اکتشاف را دوچندان کرده است. غریب‌پور افزود: اکتشاف در حوزه مس، طلا و برخی فلزات اساسی، با توجه به برخورداری از منابع مستعد، دو برابر شده که امیدواریم بتوانیم با این ظرفیت اکتشافی به ذخایر خوبی دست یابیم. وزارت صنعت، معدن و تجارت طرح احیا و فعال‌سازی معادن کوچک‌مقیاس را برای ۵۰۰ معدن در دوره پنج ساله دنبال می‌کند که انتظار دارد موجب اشتغال ۲۵ هزار نفر شود.
از وام‌های کم‌بهره برای معدنی‌ها تا تغییر دروس معدنی
داریوش اسماعیلی، رییس سازمان نظام مهندسی معدن ایران نیز در این مراسم با بیان اینکه این همایش با همکاری سازمان نظام مهندسی معدن ایران، انجمن علمی ریخته‌گران و انجمن مهندسی و مواد ایران برگزار شده، اظهار کرد: امروز باید به این مساله بپردازیم که وضعیت اقتصادی کشور در چه وضعیتی است و راه‌حل مشکلات چیست.
وی مشکل اصلی اقتصاد کشور را اتکا و وابستگی به نفت دانست و تصریح کرد: با وجود نفت، تمام منابع و داشته‌های کشور را نادیده گرفتیم.
معدن می‌تواند جایگزین مناسبی برای نفت باشد، اما به این شرط که مسوولان ما این موضوع را بپذیرند.اسماعیلی با بیان اینکه اکتشاف در کشور مغفول مانده، گفت: باید جوان‌های صاحب ایده بیشتر از پیش به میدان بیایند.رییس سازمان نظام مهندسی ایران در ادامه حفظ و صیانت از مواد معدنی، هوشمندسازی و ایفای نقش اقتصاد معدنی در اقتصاد کشور را سه محور اصلی سازمان نظام مهندسی عنوان کرد.
انعقاد قرارداد با ایمیدرو برای جذب نقدینگی
اسماعیلی با اشاره به وجود حجم عظیم نقدینگی در کشور که به صورت مقطعی به سمت کالای مشخص جاری و منجر به افزایش قیمت آن می‌شود، تصریح کرد: حجم عظیمی از نقدینگی کشور امکان هدایت به سمت معدن و صنایع معدنی را دارد که در این زمینه تفاهمنامه‌ای با شرکت گسترش و نوسازی صنایع معدنی (ایمیدرو) تهیه شده که هفته آینده تبدیل به قرارداد می‌شود و گام‌های جدی در این زمینه برداشته می‌شود.
بخشی از حقوق دولتی می‌تواند صرف پژوهش شود
وی افزود: در کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، تسهیلاتی برای پژوهش در بخش معدن در نظر گرفته شده که طبق آن تا ۲۰ درصد از حقوق دولتی برای معادنی که در بخش پژوهش تمرکز دارند، بخشیده خواهد شد. همچنین بهره‌بردار می‌تواند تا ۱۰ درصد حقوق دولتی را صرف تحقیق و پژوهش کند.
این مقام مسوول با بیان اینکه بخش معدن هنوز باور ندارد که پژوهش می‌تواند به ارتقا و افزایش درآمد این حوزه کمک کند و به همین دلیل تاکنون از طرح هزینه حقوق دولتی در پژوهش استقبال زیادی نشده است، تصریح کرد: سازمان نظام مهندسی ایران به دنبال این است که بین دانشگاه و معدن اتصال ایجاد کند تا مشکلات بخش معدن در دانشگاه‌ها و از سوی صاحبان دانش شناسایی شود.
افزایش سرمایه صندوق حمایت از بیمه محصولات معدنی
رییس سازمان نظام مهندسی ایران در پایان از افزایش سرمایه صندوق حمایت از بیمه محصولات معدنی به ۵۰۰ هزار میلیارد خبر داد و گفت که این صندوق می‌تواند تا ۳ هزار میلیارد تومان وام کم‌بهره به معدنی‌ها پرداخت کند.
این مقام مسوول گفت: ما هم‌اکنون شرکت‌های قدرتمند در بحث اکتشاف و استخراج در دنیا نداریم بنابراین بعد از اکتشاف، استخراج و فرآوری معدنی در اولویت سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای در حوزه معدن قرار دارد. وی اضافه کرد: باتوجه به اینکه سیاست‌های اصلی کشور جلوگیری از خام‌فروشی و ایجاد ارزش افزوده بالا به ویژه در حوزه معدن است بخش‌های فرآوری و تکمیل زنجیره تولید در حوزه معدن و صنایع معدنی فرصت خوبی برای سرمایه‌گذاران به منظور ورود به این عرصه است. اسماعیلی گفت: در بحث استخراج نیز استخراج سنگ‌آهن و مس مهم‌ترین مبحث سرمایه‌گذاری است زیرا از ظرفیت‌های بسیار خوبی در منابع متعدد معدنی از جمله سنگ‌آهن و مس برخورداریم.
کیفیت مس ایران در بالاترین رتبه جهانی
اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران با اشاره به لزوم تغییر نگرش در سرمایه‌گذاری صنایع تصریح کرد: مصرف سرانه فلزات در دنیا نشان‌دهنده روند رو به رشد تقاضا در فلزات آهنی و غیرآهنی است و کشور ما نیز باید در این زمینه برنامه‌ریزی داشته باشد. امروزه در سطح جهان سالانه ۱۰۰ میلیارد دلار برای اکتشاف معدنی هزینه می‌شود، اما اجازه دهید راجع به ایران آمار ندهم.
وی مصرف مس در کشور را ۲/۱ کیلوگرم به ازای هر نفر عنوان کرد و گفت: میزان درآمد سرانه کشورها و رشد اقتصادی آنها با تقاضای جهانی برای فلزات کاملا همبستگی دارد.
همچنین به گفته مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، میزان تقاضای مس به دلیل سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت‌ها در دنیا و تغییر خودروهای بنزینی به برقی افزایشی است.
سعدمحمدی مصرف نفت دنیا را در حال حاضر ۳۶ درصد عنوان کرد و گفت که طبق پیش‌بینی‌ها براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در سال ۲۰۵۰ که این درصد به ۱۳ کاهش می‌یابد.
وی با بیان اینکه فلز مس جزو ۱۰ عنصر اول استراتژی دنیاست، کیفیت مس ایران را در بالاترین کیفیت جهانی دانست و گفت: در ۵۵ سال گذشته مجموعا ۶ میلیون متر حفاری عمقی در کشور انجام شده که بسیار ناچیز است.
مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران با اشاره به لزوم جهت‌دهی سرمایه‌گذاری در مسیر صحیح اظهار کرد: بسیاری از سرفصل‌های دروس برای رشته مهندسی معدن هنوز تعریف نشده یا به درستی تدوین نشده است. مدل‌های اکتشافی ما نیز باید برای کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری به دنیا نزدیک شود و برای رقابت در دنیا باید همگام با تکنولوژی حرکت کنیم.
دولت و مجلس ریسک سرمایه‌گذاری در بخش معدن را افزایش ندهند
بهرام شکوری رییس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی ایران نیز گفت: موقعیتی که ایران در منطقه دارد موجب شده سرمایه‌گذاران تمایل زیادی برای حضور داشته باشند.
شکوری ایران را کشوری جذاب برای سرمایه‌گذاری دانست و اظهار کرد: موقعیت خاص ایران در منطقه، دسترسی به آب‌های آزاد‌، پایین بودن دستمزد نیروی انسانی و زیرساخت‌های مناسب از جذابیت‌های سرمایه‌گذاری کشور است. پتانسیل‌های مطلوب بخش معدن و مشوق‌های مالیاتی برای سرمایه‌گذاران خارجی و در نهایتا امنیت از دیگر جذابیت‌های سرمایه‌گذاری است.
وی خاطرنشان کرد: ایران مامن خوبی برای سرمایه‌گذاری خارجی است اما لازمه آن این است که دولت و مجلس با قانون‌گذاری نامناسب، مانع جذب سرمایه‌گذاری نشود و ریسک آن را بالا نبرد.
وی افزود: رتبه ایران در بخش معدن پنجم است و یک درصد ذخایر معدنی دنیا را در اختیار داریم که قطعا با سرمایه‌گذاری جدید این عدد افزایش خواهد یافت. استفاده از ذخایر در ایران کمتر از یک درصد است.
رییس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی ایران، معدن مهدی‌آباد را نمونه موفق انتقال مدیریت به جای مالکیت خواند و گفت: کنسرسیوم بخش خصوصی در این معدن برنده شد اما عوارض برای کنسانتره سرب و روی باعث غیراقتصادی شدن این پروژه خواهد شد.
شکوری در ادامه بیان کرد: باید با سیاستگذاری و قانونگذاری، کمک کرد سرمایه‌گذاری مناسبی در بخش معدن و صنایع معدنی صورت گیرد و در این مسیر باید از ظرفیت تشکل‌های ایجاد شده استفاده شود. توسعه در زیرساخت حتما نیاز است در غیر این صورت توسعه بخش معدن را با چالش مواجه می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: ۱۲ درصد اقتصاد دنیا در این منطقه قرار دارد و به دلیل جنگ‌هایی که در این منطقه رخ می‌دهد، حضور ایران را در صنعت و تجارت ارزشمند کرده است.
گفتنی است هشتمین همایش و نمایشگاه بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در معدن و صنایع معدنی ایران تا ۱۷ مهر ماه هر روز از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۷ در شبستان مصلی بزرگ امام خمینی (ره) آماده بازدید علاقه‌مندان است. این رویداد با میزبانی بیش از ۱۳۰ شرکت و بنگاه اقتصادی داخلی و خارجی که یکی از بزرگترین نمایشگاه‌های معدنی و صنعتی کشور و خاورمیانه محسوب می‌شود، زمینه مشارکت ۱۸ کشور یا نمایندگان آنها از کشورهای ایتالیا، آلمان، روسیه، آفریقای جنوبی، ترکیه، چین، کره، ژاپن، هلند، سوئد، بلژیک، اسپانیا، چک، لهستان، رومانی، کانادا، پاکستان و هند را فراهم کرده است. این نمایشگاه در سه بخش اصلی اکتشاف، استخراج و فرآوری برپا شده و در آن انواع صنایع، تجهیزات و ماشین‌آلات معدنی، صنایع معدنی، شرکت‌های مختلف سرمایه‌گذار، موسسه‌های مالی، اعتباری و مهندسین مشاور مشارکت دارند.