دور بورس در ۸۰ روز!

هادی مومنی- روند دادوستد سهام در بورس در سومین هفته شهریورماه در مسیر رسیدن به حداقل تعادل نسبی بود، در نقطه مقابل شاخص با رشدی آرام در حال تقویت و عادت به مثبت بودن در بازار سهام برای سهامداران نقشی متفاوت‌تر از همیشه را در بین هیاهوهای بی‌شمار بازی می‌کرد. همه نگاه‌ها در تالار شیشه‌ای براساس تحولات روی داده سیاسی و اقتصادی به سمت رونق بازار کشیده شده بود، حتی سناتورها هم به کمک سهامداران و فعالان در بورس ایران آمدند و از موضع سرسختانه خود عقب‌نشینی کردند تا دست باراک اوباما در کنگره برای تصویب «برجام» بازتر باشد اما همه فکر همه چیز را کرده بودند جز تصمیم‌های خاص نهاد ناظر که به یکباره نمادهای لیدر بازار را از حالت خاموش به حالت سبز و روشن درآورد. با اتفاقی که در آخرین روز معاملاتی هفته سوم شهریورماه روی داد با بازگشایی نمادهای «شبندر، فولاد، سخوز، وپاسار و پارسان و کچاد» شاخص بورس متحمل ریزش ۱۰۴۴ واحدی شد و پس از مدت‌ها به کانال ۶۳۰۰۰ واحد عقب‌نشینی کرد.‌ این سیاست که یک بار هم در آخرین روز معاملاتی سال ۹۳ و در ۲۸ اسفند‌ماه با بازگشایی نماد پالایشی‌ها در بازار سهام توسط مدیریت جدید امتحان خود را پس داده بود اگر به صورت واقع‌بینانه تحلیل شود باید گفت‌ بیشتر از آنکه غلط یا احساسی باشد، هوشمندانه و دقیق است. تصمیم‌گیرندگان این گونه بازگشایی یا توقف نمادها به خوبی با اجرای یک سناریو که همه تبعات آن را از قبل ارزیابی و پیش‌بینی کرده‌اند، سعی می‌کنند در بهترین زمان ممکن تصمیم آنی خود را در بازار اجرا کنند.
این تصمیم «بازگشایی نمادها» در شرایط فعلی که تصویب «برجام» در سنای آمریکا و شورای عالی امنیت ملی تمام‌شده ارزیابی می‌شود، بهترین زمان افت شدید شاخص می‌باشد و به همان میزان درست و عاقلانه است که در آخرین روز معاملاتی سال گذشته برای نخستین بار در بازار سهام به مرحله اجرا در‌آمد. در آن زمان تعطیلات بازار به خاطر سال نو شمسی و در حال حاضر به خاطر زمان طلایی قبل از اعلام تایید «برجام» در آمریکا و ایران بهترین زمان ممکن برای شدیدترین ریزش بورس و شاخص می‌باشد چرا که پس از چند روز یا دست‌کم چند هفته و رسیدن خبرهای بنیادی مثبت همه چیز علاوه بر اینکه جبران می‌شود، از سویی دیگر در بازار متعادل آن زمان هم خللی ایجاد نخواهد کرد.
چشم‌انداز بازار
در همین حال مدیر سرمایه‌گذاری کارگزاری بانک آینده با اشاره به روند معاملاتی روزهای اخیر بورس‌ میزان انتظار کسب بازدهی در دولت تدبیر و امید را اعلام کرد. پژمان کیا در گفت‌و‌گو با ملت‌بازار با تاکید بر اینکه بازدهی کسب‌شده طی این مدت رقم چشمگیری نیست، خاطرنشان کرد: اگر بازدهی ۴۵/۰ درصدی نماگر بازار در چند وقت اخیر به صورت سالانه محاسبه شود، ۲۰ درصد بازدهی به دست می‌آید که رقم چشمگیری نیست. کیا با بیان اینکه بخشی از همین بازدهی ناشی از سهام تاثیرگذار بر شاخص به دست آمده است، گفت: برخی شرکت‌های گروه شیمیایی و پتروشیمی مانند پتروشیمی پردیس و تاپیکو به دلیل افزایش نرخ ارز در روزهای اخیر و گروه سیمانی‌ها همچون سیمان فارس و خوزستان به دلیل برخی انتظارات از افزایش تولید و سودآوری آتی شرکت‌های فعال در این صنعت وضعیت بهتری را در بورس تجربه کردند. وی در پاسخ به این سوال که آیا نوسان‌های مثبت اخیر شاخص بورس می‌تواند به معنی اتمام دوره اصلاحی بازار قلمداد شود و تداوم داشته باشد‌ گفت: نشانه‌هایی از رشد سهام در بورس را باید زمانی جست‌و‌جو کنیم که دلایل بنیادی اساسی یا اخبار محکم و تاثیرگذار اقتصادی موثر بر بازار سرمایه را شاهد باشیم. این فعال بازار ادامه داد: هم‌اکنون غیر از خوش‌بینی‌های سیاسی و اثرات بلندمدت و ناشناخته توافق هسته‌ای، اتفاق تاثیرگذاری برای بازار سرمایه نیفتاده است. به نحوی که رکود همچنان صنایع را می‌آزارد و بسیاری شرکت‌ها زیر بار قیمت حامل‌های انرژی فرسوده رفته‌اند . این در حالی است که ابهامات در صنعت پتروشیمی و پالایشی پا برجاست. کیا با اشاره به گزارش‌های مالی میان‌دوره‌ای ناامیدکننده بنگاه‌های بورسی در خصوص رشد معقول سهام در دولت تدبیر و امید اظهار داشت: انتظار کسب بازدهی در دولت یازدهم باید متناسب با نرخ تورم باشد. یعنی بازدهی بدون ریسک به علاوه صرف ریسک بازار سرمایه عددی بین ۲۵ تا ۳۰ درصد به صورت سالانه خواهد بود و انتظار افزایش بیش از آن منطقی به نظر نمی‌رسد.
وی تاکید کرد: همین میزان بازدهی نیز به شرط افزایش توان عملیاتی شرکت‌ها محقق خواهد شد ‌چرا‌که انتظار افزایش سودآوری شرکت‌ها به واسطه افزایش قیمت محصولات با توجه به رکود فضای کسب و کار بین‌المللی و سیاست‌های دولت، بیهوده است. به عبارت دیگر سود شرکت‌ها به عملکرد واقعی و عملیاتی و تولیدی آنها متصل بوده و به افزایش قیمت فروش محصولات چه بین‌المللی چه مصوبه‌ای و دولتی ارتباطی ندارد. کیا درباره چشم انداز بازار سهام و تهدیدهای موجود بر سر راه آن هم گفت: در حال حاضر با وجود نرخ سود موجود در شبکه بانکی، ترجیح بسیاری از فعالان اقتصادی کسب بازدهی معقول بانکی با حداقل ریسک است.
مگر آنکه با بازگشت اعتماد و تزریق نقدینگی و حمایت همه جانبه ارکان نظام از بازار سرمایه شاهد کاهش ریسک و افزایش حجم معاملات و در نتیجه جذابیت بازار سرمایه باشیم که در این حالت می‌توان با رویکردی بلندمدت سهامداری کرد.