دور پایانی

جاوید قربان‌اوغلی*- همواره به آینده مذاکرات خوش‌بین بوده و هستیم و دلیل آن نیز روشن است. علت این خوش‌بینی خواست ایران و آمریکا برای دستیابی به تفاهم است. نرمش‌هایی که از سوی هر دو طرف مشاهده کردیم هم کاملا محسوس است. به این معنی که ایران از یک برج عاج بلندمرتبه که در اول مذاکرات در دولت جدید نشسته بود، پایین آمد و الان به برجام ۲۰۱۵ رسیده است. در حالی که قبلا موضع نفی برجام و نفی مذاکره داشت و خواست لغو تمامی برجام‌ها را داشت. در عین حال آمریکایی‌ها نیز نرمش‌هایی داشته و عقب‌نشینی‌هایی کرده‌اند. از تیم مذاکرات که در راس آن رابرت مالی است و زمان انتصاب موجب خشم صهیونیست‌ها شده بود تا برکناری محترمانه ریچارد نفیو یا آزادسازی برخی از منابع مالی ایران. اینها البته دلایل محتوایی نیز دارد که قبلا هم بیان شده و نیازی به تکرار آن نیست. آنچه که باید مورد توجه قرار داد این است که هم در داخل ایران و هم در داخل آمریکا مخالفان جدی وجود دارد. سرمقاله کیهان را وقتی که آقای امیر عبداللهیان و شمخانی از مذاکره مستقیم سخن گفتند دیدیم، در آن طرف هم نامه‌ها و رایزنی‌های سناتورهای آمریکایی‌ را داریم که مدام به بایدن و تیم مذاکراتی او فشار می‌آوردند. اینها واقعیت است. اما فکر می‌کنید که با وجود همه اینها اراده و عزم جدی برای رسیدن به توافق در دو طرف وجود دارد؟
اینکه مسائل تکنیکال و فنی در چه مرحله‌ای است یا اینکه کدام یک از طرف‌ها باید اول چه کاری انجام دهد، مسائلی است که نمی‌توان به صورت دقیق درباره آن پیش‌بینی کرده اما اگر واقع‌بین باشیم با توجه به اینکه آمریکایی‌ها از برجام خارج شدند باید انتظار داشت که قدم اول را هم آنها بردارند. این البته به معنی آن نیست که ما باید با پیش‌شرط‌هایی مانع پیشرفت مذاکرات شویم. اینکه ایران یک تضمین برای عدم خروج آمریکایی‌ها می‌خواهد هم یک درخواست منطقی و با توجه به تجربه خروج ترامپ است اما اینها نباید تبدیل مانع شده یا از آن سوءاستفاده‌هایی صورت بگیرد.
بنابراین معتقدم که این دور از مذاکرات همان دوری است که مذاکرات به نتیجه خواهد رسید، به خصوص که در اطراف یعنی در کشورهای دیگری هم این خواست وجود دارد. مثلا چین و روسیه بارها این مساله را اعلام کرده‌اند. سه کشور اروپایی‌ها هم حتما همین خواست را دارند و بارها این را گفته‌اند. اخباری که از مطالبه تلفنی اخیر آقای رییسی با آقای ماکرون منتشر شد هم حکایت از این مساله داشت. با در نظر گرفتن همه اینها به آینده مذاکرات خوش‌بین هستیم و امیدوارم که بتوانیم از این پل عبور کرده و به یک نتیجه مثبت برسیم.
* دیپلمات پیشین