دوسوم صادرات سنگ ایران، خام است

ایران یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن سنگ صادر می‌کند که از این میزان ۹۰۰ هزار تن به صورت بلوک و حدود ۴۹۰ هزار تن به صورت سنگ فرآوری شده صادر شده است. همچنین بیش از ۲۰۰۰ واحد معدنی کشور دارای پروانه استخراج هستند که از این تعداد، تنها حدود ۱۱۰۰ معدن فعال هستند. بنابراین حدود ۵۰ درصد معادن سنگ کشور در تعطیلی به سر می‌برند و ۵۰ درصد الباقی نیز با نصف ظرفیت خود، استخراج دارند.
به گزارش مهر، سیامک حاج سیدجوادی مشاور بین‌المللی انجمن سنگ ایران در برنامه گفت‌و‌گوی ویژه خبری گفت: دو میلیارد دلار تجارت از سوی رقبای اصلی در بازار جهانی وجود دارد. ترکیه، پس از ۳۰ سال به ۵/۲ میلیون تن صادرات رسیده است؛ بنابراین نمی‌توانیم بگوییم که می‌خواهیم ظرف مدت چهار سال به ۱۴۰ میلیون متر‌مربع دست پیدا کنیم.
مشاور بین‌المللی سنگ ایران خاطرنشان کرد: بر اساس آمار وزارت صنعت، معدن و تجارت، ظرفیت اسمی واحدهای معدنی ایران ۳۰ میلیون تن است. طبق آمارهای جهانی در سال ۲۰۱۹، مجموع تولیدات معدنی ایران هشت میلیون و ۲۵۰ هزار تن بوده است. این در حالی است که میزان تولید کشور طی سال ۲۰۱۸، ۹ میلیون تن بوده و حدود شش سال پیش به ۱۲ تا ۱۳ میلیون تن هم می‌رسید.
حاج سیدجوادی ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد که طی چند سال اخیر به طور میانگین، سالیانه ۴۰۰ هزار تن کاهش تولید داشته‌ایم. متاسفانه آمارهای دقیقی در بخش معدن ایران وجود ندارد و به‌طور مستند نمی‌توان گفت که واقعا چند واحد کارخانه سنگ‌بری و فرآوری سنگ در ایران وجود دارد؛ اما بر اساس آمارهای غیررسمی، مابین ۶۰۰۰ تا ۶۵۰۰ واحد وجود دارد که از این تعداد حدود ۱۰۰۰ واحد غیر فعال بوده و باقی نیز با حدود ۴۰ درصد ظرفیت تولیدشان مشغول کار هستند.
مزیت بازار داخلی
این تحلیلگر بازارهای جهانی ضمن اشاره به اینکه بازار داخلی یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های کشور ما به حساب می‌آید، گفت: بازار مصرف داخل حدود شش تا هشت میلیون تن است که این موضوع از صنعت سنگ کشور حمایت می‌کند. ایران پس از چین، هند و ترکیه، چهارمین تولیدکننده سنگ در جهان است؛ بنابراین با برنامه‌ریزی دقیق پنج‌ساله به راحتی می‌توان به ظرفیت تولید ۲۰ میلیون تن در سال رسید اما باید پیش از صادرات، جوابگوی نیاز داخل باشیم.
مشاور بین‌المللی انجمن سنگ ایران در ادامه با اشاره به مشکلات معادن کشور و فعالان این حوزه در رابطه با ماشین‌آلات معدنی که این روزها بسیار چالش‌برانگیز شده است، گفت: در حال حاضر معضل بزرگ معادن سنگ کشور، تامین ماشین‌آلات سنگین و بیش از آن، هزینه‌های تعمیرات و لوازم یدکی این ماشین‌آلات است که بسیار سرسام‌آور بوده و به خودی خود، چالش مهمی محسوب می‌شود. حتی امکان ورود ماشین‌آلات دست دوم هم وجود ندارد و معدنکاران باید ماشین‌آلات فرسوده را از بازار اصفهان و محلات تهیه کنند.حاج سیدجوادی تصریح کرد: در هیچ کجای دنیا یک سرمایه‌گذار یا یک معدن‌دار، صفر تا ۱۰۰ کار را خودش انجام نمی‌دهد؛ بنابراین باید امکانات و تسهیلات مالی فراهم شود. عمر ماشین‌آلات سنگین در معادن سنگ ساختمانی حداقل ۱۰ سال است. اگر تخصیص ارز داده شود و وزارت صمت و گمرک نیز حمایت خود را دریغ نکنند، به راحتی می‌توان با درآمدی که از استخراج معدن به دست می‌آید، تمام بدهی‌ها را پرداخت کرد و ایجاد ارزش‌افزوده داشت.
وی با تاکید بر اینکه، زمانی که بانک مرکزی ارز مورد نیاز را تخصیص ندهد، چگونه می‌توان ماشین‌آلات خریداری کرد، گفت: البته دو هزار میلیارد تومان تسهیلات نیز برای دو هزار واحد معدنی سنگ بسیار پایین است. ضمن اینکه در مرحله بعدی نیز معدن‌دار با گمرک مواجه شده و به مشکل برخواهد خورد.
مشاور انجمن سنگ ایران با بیان اینکه این موضوع در مقیاس کلان، نیاز به مدیریت کلان هم دارد و وزارت صمت باید به عنوان متولی وارد عمل شده و مشکلات را با بانک مرکزی برطرف کند، اظهار کرد: وزارت صمت باید مبلغ دو هزار میلیارد تومان را از صندوق بیمه دریافت و ماشین‌آلات را خریداری کند. البته زمانی که ۵۰۰ عدد لودر و بیل مکانیکی را سفارش می‌دهیم، قیمتی مناسب‌تر، تجهیزات و امکانات لوازم یدکی را هم دریافت می‌کنیم و با وثیقه در اختیار معدن‌کاران قرار می‌دهیم.
ضعف صادرات
این تحلیلگر بازارهای جهانی، ضعف اصلی کشور در صادرات را موضوع تحریم‌ها، انتقال ارز و هزینه‌های حمل‌ونقل دانسته و گفت: کشور ترکیه به عنوان رقیب ما، در حال حاضر معادل ۳۰ تا ۴۰ دلار به ازای هر تن سنگ را صادر می‌کند، اما صادرکننده ایرانی برای صادرات سنگ فرآوری شده به بازار اروپا از سبد خرید بازارهای جهانی خارج می‌شود، چراکه با مشکلات حمل دریایی مواجه است. برای حمل زمینی نیز باید حدود ۲۲۰ دلار هزینه کند که پنج برابر هزینه ترکیه است. براین اساس صادرکننده ما را از سبد خرید بازارهای جهانی خارج می‌کند.
حاج سیدجوادی در رابطه با نحوه حمایت ترکیه از معدنکاران خود، اظهار کرد: ترکیه حمایت کامل از صنعت خود را دارد که این حمایت، شامل تامین ماشین‌آلات، تسهیلات بانکی، حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، تکنولوژی ساخت و ماشین‌آلات مورد نیاز فرآوری سنگ و… می‌شود؛ بنابراین به عبارتی بستر مورد نیاز صنعتگر در ترکیه انجام شده است.
حرف اول در سنگ مرمر
مشاور انجمن ایران ضمن اشاره به اینکه سنگ‌های گرانیت خوبی در خراسان جنوبی وجود دارد که صادرات می‌شوند و نسبتا مزیتی رقابتی با سایر کشورهای تولیدکننده دارند، گفت: ما در بخش سنگ مرمر حرف اول را می‌زنیم.
حاج سیدجوادی اعلام کرد: مقرر شده است تا انجمن سنگ ایران با همکاری ایمیدرو (سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران) گزارش جامع توسعه صنعت سنگ ایران در جهت صادرات‌محور را انجام دهند؛ البته که این اقدام هنوز در مرحله ابتدایی تهیه آمار است.