دوپینگ همتی با ظریف

آرزو فرشید- وقت انتخاب رسید و آنهایی که تصمیم به مشارکت گرفته‌اند، فردا پای صندوق خواهند رفت. آقایان کاندیدا و جریانات حامی‌شان نیز تاکنون همه برگ‌های برنده خود را رو کرده و منتظر نتیجه خواهند ماند.
این انتظار در حالی است که تا چندی قبل تصور می‌شد، نتیجه این انتخابات قابل پیش‌بینی‌تر از این حرف‌ها باشد. هرچه باشد، رییسی بعد از انتخابات ۹۶ هیچ وقت از فضای رقابت‌های انتخاباتی دور نشد و به لطف عملکرد روابط‌ عمومی قوه قضاییه در مدت سکان‌داری این قوه نیز همچنان یک نامزد بالقوه بود. ورود چند چهره اصولگرا با توانایی‌های بیش از رییسی در عرصه مناظره که از همان ابتدا پوششی بودنشان معلوم بود، نیز حجت را تمام کرد که او این بار پیروز میدان است. ردصلاحیت نیروهای اصلا‌ح‌طلب و دست خالی ماندن جبهه اصلاحات نیز مزید بر علت شد تا گمان رود که این کار تمام است.
تشکیل دوقطبی
رفته‌رفته اما وضعیت به نحوی تغییر کرد که باور کنیم، انتخابات قابل پیش‌بینی نیست حتی اگر ابر و باد و مه و فلک دست به دست هم داده باشند. شاهد نیز وسوسه‌ای که به جان نامزدهای کمکی اصولگرا افتاد و کار را به جایی رساند که سخنگوی ستاد رییسی دیروز بگوید اصلا در فضای انصراف نیستند و تا امروز، انتخابات نیز به رتبه دوم خواهند رسید. در صحنه ماندن محسن رضایی قابل پیش‌بینی بود اما ماندن قاضی‌زاده‌هاشمی- حداقل تا لحظه نگارش این گزارش- و کناره‌گیری زاکانی بعد از آن همه تکذیب کردن‌ها، نیز گواه دیگری است بر این مدعا که مسیر پیش ‌روی رییسی آنقدر که گمان می‌رفت هموار نیست.
این اما فقط یک روی سکه است. روی دیگر اصلاح‌طلبانی که اراده‌ کرده‌اند زیر میز بزنند.جبهه اصلاحات از موضع خود برنگشت و نهایت تصمیم گرفت که در این انتخابات بدون نامزد باشد. شماری از احزاب اصلاح‌طلب اما دست به دست هم داده، ائتلاف جمهور را تشکیل داده و جانب همتی را گرفتند. فقط این نبود و برخی نیز به صف فردی پشت او ایستادند. از شیخ مهدی کروبی گرفته تا‌هادی خامنه‌ای و سیدحسن خمینی. بیانیه دیروز سیدمحمد خاتمی برای قدردانی از مهرعلیزاده که کنار کشید، نیز از نگاه برخی، حمایت تلویحی از همتی است.
آخرین برگ‌های برنده
در این شرایط که محسن مهرعلیزاده از رقابت صرف‌نظر کرده و همتی تنها گزینه اصلاح‌طلبان است، نظرسنجی‌ها از بهبود وضعیت او گواهی می‌دهد و به همین خاطر هم برخی گمان می‌کنند که او شانس رفتن به مرحله دوم را دارد. بگذریم از گروه خوش‌بین‌تری که معتقدند برد همتی در مرحله نخست نیز بعید نیست. همتی اما باز هم ریسک نکرده و همه برگ‌های برنده خود را رو کرده است. شاهدنش نیز توئیت دیروز وی با این مضمون که از محمدجواد ظریف به عنوان وزیر خارجه یا معاون اول در دولت خود استفاده خواهند کرد. دوپینگ همتی با ظریف از آن‌رو است که او با وجود وضعیت فعلی برجام و ریزش محبوبیت خود، همچنان یکی از محبوب‌ترین چهره‌های سیاسی کشور است و بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان به او اقبال دارد.
برخی تحلیلگران اما تصورشان این است که این مانورهای سیاسی نتیجه‌ای ندارد. مثلا مصطفی‌هاشمی‌طبا، فعال سیاسی اصلاح‌طلب معتقد است که اوضاع آنقدرها هم به نفع همتی نیست. او در گفت‌وگویی با «جهان‌صنعت» گفت: «فکر نمی‌کنم که کناره‌گیری مهرعلیزاده تاثیر چندانی در سبد رای همتی داشته باشد چون رای قابل اعتنایی نداشت.» وی تاکید کرد: «آمارها حاکی از بهبود وضعیت همتی نیست.»
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در پاسخ به اینکه حمایت «ائتلاف جمهور» یا استفاده از ظریف در سمت معاون اول یا وزیر خارجه چقدر می‌تواند به سبد رای همتی بیافزاید؟ گفت: «به نظر من هیچ‌کدام از اینها فایده ندارد. این کارها مانور سیاسی است و تاثیری بر افکار عمومی و تصمیم آنان ندارد. آنهایی که بنای رای دادن دارند، تصمیم خود را نیز گرفته‌اند.»
هاشمی‌طبا در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه احتمال دو مرحله‌ای شدن این انتخابات چقدر است؟ گفت: «این را از حالا نمی‌توان پیش‌بینی کرد. باید منتظر ماند و دید که تا لحظه آخر کارها چطور پیش می‌رود.»
اوضاع به کام همتی
اسماعیل‌ گرامی‌مقدم سخنگوی حزب اعتماد ملی که حزب متبوعش رسما به صف حامیان همتی پیوسته اما کاملا به موفقیت او امیدوار است. او در گفت‌وگویی با «جهان‌صنعت» می‌گوید: «خیلی از طرفداران ما در شهرستان‌ها معتقد هستند که آقای همتی در مرحله اول رییس‌جمهور است اما من بر این باور هستیم که اطلاعات ما دقیق نیست. با این حال با توجه به همین گرایش‌های سیاسی و از آنجا که ستادهای انتخاباتی همتی را اصلاح‌طلبان در شهرستان‌ها می‌چرخانند، معتقد هستم که این انتخابات در بدبینانه‌ترین حالت دومرحله‌ای خواهد شد.»
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در پاسخ به اینکه، ماندگاری نامزدهای اصولگرا از جمله جلیلی و رضایی در عرصه انتخابات چه تاثیری بر نتیجه دارد و آیا می‌تواند به نفع همتی تمام شود؟ گفت: «بالاخره هر یک از این آقایان میزان رای را به خود اختصاص می‌دهند و تصورشان این است که این انتخابات دومرحله‌ای خواهد بود. منتها باید دقت داشت که مردم ایران دوم‌خردادی را پشت سر گذاشته‌اند که تا دو، سه روز به انتخابات برنده فردی غیر از آقای خاتمی تصور می‌شد. مردم ایران معمولا شگفتی‌ساز هستند و من تصور می‌کنم که حتی اگر این انتخابات با سه نامزد یعنی رییسی، همتی و رضایی برگزار شود، نتیجه در مرحله دوم مشخص خواهد شد. البته فراموش نکنیم که همه اینها پیش‌بینی است و مردم ایران معمولا حرف خود را پای صندوق‌های رای می‌زنند.»
سهم رضایی در این معادله
اختلاف‌نظرها درباره وضعیت همتی درحالی ادامه دارد که در جبهه اصولگرایی نیز وضعیت پیچیده‌تر از قبل است. علیرضا زاکانی بالاخره دیروز کنار کشید و از گردونه حذف شد اما سه نامزد دیگر غیر از رییسی هنوز در صحنه هستند و تحلیل فضای انتخاباتی بدون توجه به آنان مقدور نیست.
محسن رضایی از جمله آنهایی است که هیچ‌کسی تصور نمی‌کند، کنار رفتنی باشد. او مثل ادوار گذشته آمده که بماند و می‌ماند. میزان رای نسبتا ثابتی هم دارد که در هر حالتی به سبد او خواهد ریخت. رضایی آن‌طور که تصور می‌شود سراغ قطب‌سازی با رییسی نرفت و احتمالا از همین‌جا هم ضریه خواهد خورد. او در مقابل رییسی که هیچ در مقابل همتی و جلیلی هم شانس موفقیت ندارد. تنها وجه اهمیت او در این معادله آن است که اگر کناره‌گیری می‌کرد، می‌توانست با تقدیم سبد رای خود به رییسی برد او را تضمین کند.
در آستانه انصراف
سیدامیرحسین قاضی‌زاده‌هاشمی نیز دیگر نامزد اصولگراست. چندباری خبر کناره‌گیری او آمده و تکذیب شده است. در آخرین اظهارنظرش نیز تاکید کرده که تا هرجا لازم باشد، خواهد ماند! سخن دوگانه‌ای که سبب می‌شود پرونده کناره‌گیری او مختومه اعلام نشود. با در نظر گرفتن اصراری که سیاسیون در جبهه اصولگرایی به کنار رفتن پوششی‌ها دارند و قول و قرارهایی که معمولا در بزنگاه‌های اینچنینی گذاشته می‌شود، همچنان باید منتظر اعلام خبر کناره‌گیری او بود.
نامزد تعیین‌کننده؟
وضعیت جلیلی اما فرق دارد. از همان روز ثبت‌نام‌ها، زمزمه‌هایی شنیده می‌شد مبنی بر اینکه او در تماسی تلفنی با رییسی از ثبت‌نام و همچنین ماندن تا لحظه آخر خود خبر داده است! اکنون نیز به نظر نمی‌رسد که قصد کناره‌گیری داشته باشد. مسوول‌دفتر او چند روز قبل در صفحه توئیتر خود گفته بود که نگاهشان به دو مرحله‌ای کردن انتخابات است و قصد رقابت با همتی و رضایی را دارند. دیروز هم سخنگوی ستاد او در مصاحبه‌ای با ایرنا اعلام کرد که اصلا در فضای انصراف نیستند و پیش‌بینی می‌کنند که تا روز آخر به رتبه نخست دست یابند. نگاهی به نظرسنجی‌ها نیز این مدعا را ثابت می‌کند. سبد رای جلیلی به مرور بزرگتر شده و فعالیت‌های ستادها انتخاباتی نیز در سطح شهر به اوج خود رسیده است. از گفت‌وگوهای چهره به چهره گرفته تا چهارپایه خوانی.
احوالات نامزد اصلی
مهم‌تر از همه اما وضعیت سیدابراهیم رییسی به عنوان نامزد اصلی در این انتخابات است. رای رییسی آن‌طور که تصور می‌شد رشد نکرده است. افزوده شمار مرددها در این انتخابات و کسانی که هنوز نامزد مورد نظر خود را انتخاب نکرده‌اند نیز اوضاع را بغرنج‌تر می‌کند. ضمن اینکه تلاش‌های همتی و اصلاح‌طلبان برای افزایش مشارکت به زیان او تمام می‌شود. ماندن جلیلی در صحنه نیز آسیب دیگری برای وی خواهد بود. مخصوصا که او در روزهای گذشته خطاهایی کرد که رای بدنه حزب‌اللهی را به سوی جلیلی سوق می‌دهد. دیدار وی با مدیران‌مسوول روزنامه‌های اصلاح‌طلب از جمله اقداماتی است که اصلا بازتاب خوبی برای او نداشته است.
جمع‌بندی
با این اوصاف اگر از نگاه خوش‌بینانه‌ای که در هر دو جریان اصلاح‌طلب و اصولگرا وجود داشته و همتی یا رییسی را برنده مرحله نخست می‌داند، بگذریم، احتمال دو مرحله‌ای‌شدن این انتخابات بسیار است. همچنین به نظر می‌رسد که شانس همتی برای رفتن به مرحله بعد و رقابت با رییسی بیش از جلیلی باشد.
همان طور که گرامی‌مقدم تاکید کرد اما همه اینها پیش‌بینی و گمانه‌زنی برمبنای داده‌ها و شرایط موجود و البته در فضای تحلیل است. انتخابات در ایران اما عموما در فضای احساسات برگزار شده و جو یکی‌دو روز آخر تعیین‌کنندگی بسیاری دارد. باید منتظر ماند و دید که این جو سبب بیرون آمدن کدام گزینه از صندوق است.

سید محمد خاتمی: امیدوارم که مردم ما همت کنند، به صحنه بیاید و رای بدهند تا آن طرحی که به هر قیمتی ولو با کنار زدن مردم و محدودیت آزادی مردم یک جریانی تحمیل شود، را برهم بزنند. حضور مردم در صحنه به هر صورت و با هر تنگنایی مهم است و حداقل این است که ما نگذاریم جریانی بخواهد صندوق رای را از کارایی انداخته یا به جهت دیگری منحرف کند، امیدوارم که مردم ما در انتخابات شرکت کنند.
سیدحسن خمینی: امروز اگرچه تنگ‌نظری‌ها و رفتارهای ناصحیح، همگان را بحق نگران میراث تاریخی‌مان کرده است و اگر چه همین بی‌توجهی عمیق به جمهوریت علت اصلی نابسامانی‌های اقتصادی و اجتماعی است ولی باز هم می‌توان نه با رفتاری سلبی، بلکه با تصمیمی ایجابی به حفاظت از آینده و ساختن امروز و رفع مشکلات معیشتی روزمره همت گمارد. اینجانب ضمن احترام به نظر همه ایرانیان بر این باورم که یکی از راه‌های حفظ جمهوریت نظام، دادن «رای صحیح» است.