دو جناح سرنوشت‌ساز آلمان

حال که کارت‌های بازی انتخابات میان نامزدهای انتخابات آلمان پخش شده و سهم هر حزب مشخص شده، تردیدی نیست که در بازی سیاست آلمان همچنان ائتلاف‌ها حرف اول را خواهند زد. مساله این است که کدام ائتلاف سر می‌گیرد.
مذاکرات میان‌حزبی برای تشکیل دولت ائتلافی ممکن است ماه‌ها طول بکشد و در این مدت آنگلا مرکل همچنان صدراعظم آلمان باقی خواهد ماند. انتخابات همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد بسیار نزدیک و شانه به شانه پیش رفت به طوری که هیچ کدام از احزاب نتوانستند برای کسب اکثریت در پارلمان آلمان تعداد کرسی لازم را کسب کنند.
این به آن معنی است که دولت جدید آلمان باید در نتیجه ائتلاف میان احزاب به وجود آید. البته این رویداد جدیدی در تاریخ سیاسی آلمان نیست. این کشور از زمان جنگ جهانی دوم تا کنون هیچ گاه حزبی را برنده مطلق انتخابات معرفی نکرده و برلین همیشه به طور ائتلافی کنترل شده است.
احتمال ائتلاف دو حزب عمده یعنی سوسیال‌دموکرات‌ها و دموکرات‌مسیحی‌ها منتفی نیست اما ضعیف است. اما دو احتمال مطرح است: یا اولاف شولتس نامزد اول سوسیال‌دموکرات‌ها ائتلافی را با سبزها و حزب دموکرات آزاد تشکیل می‌دهد یا رقیب او آرمین لاشت از حزب دموکرات‌مسیحی همین کار را می‌کند. با توجه به رنگ سازمانی احزاب، ائتلاف اول را ائتلاف «چراغ راهنمایی» و ائتلاف دوم را «جامائیکا» نامیده‌اند. در کنار دو حزب عمده صاحب آرا، دو حزب نقشی کلیدی و سرنوشت‌ساز در تشکیل دولت آینده دارند: «حزب سبزها» و «حزب دموکرات آزاد آلمان» و کارشناسان از خود می‌پرسند آیا این دو حزب آنقدر نقاط مشترک دارند که حکومت را قسمت کنند؟
نقطه اشتراک عمده این دو حزب خاستگاه رای‌دهندگان‌شان است که عمدتا جوانان شهرنشین و تحصیلکرده هستند اما نقطه افتراق آنها سیاست‌های اقتصادی‌ و نیز بحران تغییرات آب‌وهوایی است. هم‌وغم سبزها مهار سریع پیامدهای تغییرات اقلیمی است اما حزب دموکرات آزاد، که گاهی آن را «حزب پورشه‌سواران» می‌خوانند دغدغه چندانی در این زمینه ندارد. از طرف دیگر سبزها به تغییرات دولتی اعتقاد دارند اما سران حزب دموکرات آزاد گفته‌اند مداخله‌های دولت باید محدود شود و افزایش مالیات‌ها یا افزایش بدهی‌‌های دولتی، در هر مذاکره بر سر ائتلاف «خط قرمز» آنها خواهد بود. هرچند بیانیه‌های اخیر سبزها خبر از آن می‌دهد که آنها ممکن است در این زمینه سر سازگاری داشته باشند.
از یک سو ممکن است اختلاف‌نظرهای دو رهبر کنونی سبزها یعنی آنالنا بائربوک و رابرت هابک (که به نفع بائربوک کنار کشید)، هنگام ائتلاف رو شود و از سوی دیگر کریستین لیندنر، رهبر حزب دموکرات آزاد آلمان، خواستار آن شده است که سران سبزها و حزب خودش پیش از ائتلاف با هر حزب عمده‌ای نخست با هم گفت‌وگو کنند.
هر چند آلمان پس از جنگ را همواره دولت‌های ائتلافی اداره کرده‌اند اما «ائتلافی سه‌جانبه» در تشکیل دولت نادر بوده و تنها در آغاز دوران جمهوری آلمان شکل گرفته است. بسیاری به‌خاطر دشواری همین مسیر معتقدند که بعید است تا پیش از کریسمس دولتی تازه در آلمان تشکیل شود.
پارلمان آلمان بزرگ‌تر می‌شود
پارلمان آلمان بزرگ‌تر می‌شود و این بار دارای ۷۳۵ نماینده خواهد شد. پیش‌بینی شده بود که تعداد نمایندگان از این هم بیشتر باشد. بوشمن، سیاستمدار دموکرات‌های آزاد می‌گوید، پارلمان بزرگ به دموکراسی آسیب می‌زند.
بوندستاگ یا پارلمان آلمان باز هم بزرگ‌تر می‌شود. بر اساس نتایجی که تاکنون از انتخابات پارلمانی این کشور به دست آمده است، این بار ۷۳۵ نماینده بر کرسی‌های پارلمان تکیه خواهند زد. این یعنی پارلمان به رکورد جدیدی در شمار نمایندگان خود دست می‌یابد، اگرچه این شمار کمتر از پیش‌بینی‌هاست. مردم آلمان در انتخابات پارلمانی دو رای به صندوق‌ها انداختند: یک رای برای نماینده محلی در پارلمان و یک رای برای فهرست یکی از احزاب سیاسی. تعداد نمایندگان پارلمان آلمان به صورت استاندارد باید ۵۹۸ باشد. نیمی از این تعداد یعنی ۲۹۹ نماینده با آرای مستقیم مردم و نیم دیگر بر اساس آرای رای‌دهندگان‌ به فهرست‌های احزاب انتخاب می‌شوند.
اگر شمار نمایندگانی که یک حزب از طریق آرای مستقیم مردم به دست می‌آورد بیش‌تر از تعداد نمایندگانی باشد که بر اساس آرای داده‌ شده به فهرست آن حزب حائز می‌شود، آن موقع نابرابری بین آرای هر حزب در این دو رای‌گیری به وجود خواهد آمد و شمار کرسی‌های پارلمان می‌تواند افزایش یابد. به این معنی که چون این حزب کرسی اضافه به دست آورده، باید به احزاب دیگر هم متناسب با آرایشان کرسی‌های اضافه تعلق بگیرد تا این وضعیت جبران شود.
در همین حال مارکو بوشمن، کارشناس حقوق انتخاباتی حزب دموکرات‌های آزاد (FDP) در مورد افزایش مداوم تعداد نمایندگان پارلمان ابراز نگرانی کرده است. او به خبرگزاری فرانسه گفت، این روند فزاینده باعث کندترشدن کار نمایندگان می‌شود و در نتیجه به دموکراسی آسیب خواهد زد.
بوشمن تاکید کرد که پارلمان جدید وظیفه دارد، یک قانون انتخاباتی عادلانه و مطابق قانون اساسی تصویب کند تا مقرراتی محدودکننده برای افزایش تعداد نمایندگان وضع شود. در آخرین دوره انتخاباتی تعداد نمایندگان به رقم رکوردشکن ۷۰۹ رسیده بود. برای انتخابات سال ۲۰۲۵ اصلاحاتی عمده برنامه‌ریزی شده است.