دو روی سکه تجدید ارزیابی دارایی شرکت‌ها

«جهان‌صنعت»‌‌‌- فراخوان جدید سازمان بورس برای تجدید ارزیابی دارایی هلدینگ‌های بزرگ به عنوان گامی در مسیر شفافیت مالی بنگاه‌ها از سوی کارشناسان تفسیر و تعبیر شده است. سازمان بورس و اوراق بهادار فراخوان جدیدی را برای تجدید ارزیابی دارایی ۲۶ هلدینگ و شرکت اعلام کرده است. تجدید ارزیابی یک مساله قدیمی در بازار سرمایه و آشنا برای همه است. در سال‌های گذشته شرکت‌ها برای پرهیز از هزینه استهلاک، به سمت تجدید ارزیابی از محل زمین می‌رفتند و حتی بحث‌های ساختمان و به ویژه ماشین‌آلات را درگیر نمی‌کردند. با توجه به روند کاهشی سرمایه‌گذاری در کشور و فرسوده شدن ماشین‌آلات در کارخانه‌ها و همچنین کمتر بودن نرخ سرمایه‌گذاری از نرخ استهلاک، دولت نگران است که ادامه این شرایط می‌تواند به کاهش شدید تولید ناخالص ملی منجر شود، به همین دلیل طرح افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های استهلاک‌پذیر از سوی مجلس دنبال می‌شود و هلدینگ‌ها را نیز به همین دلیل فراخوانده‌اند. به اعتقاد کارشناسان برای اینکه هلدینگ‌ها بتوانند افزایش سرمایه دهند، باید شرکت‌های زیرمجموعه آنها تجدید ارزیابی کنند که اگر بخواهند این مهم را با به روز کردن ارزش ماشین‌آلات انجام دهند، به‌طور قطع همه شرکت‌ها زیان ده خواهند شد. برای اینکه هلدینگ‌‌ها بتوانند افزایش سرمایه دهند، باید شرکت‌های زیرمجموعه آنها تجدید ارزیابی کنند که اگر بخواهند این مهم را با به روز کردن ارزش ماشین‌آلات انجام دهند، به‌طور قطع همه شرکت‌ها زیان‌ده خواهند شد.
هدف از تجدید ارزیابی دارایی‌ها
این اقدام با هدف همگرایی و نزدیک‌تر شدن ارزش بازار سهام و ارزش ذاتی شرکت‌ها در دستور کار قرار گرفته است. به گفته متولیان بورسی اگر دارایی‌های در نظر گرفته شده جزو دارایی‌های استهلاک‌پذیر باشد، باید آثار مربوط به افزایش هزینه استهلاک در صورت وضعیت عملکرد شرکت‌ها مورد بررسی قرار بگیرد، اما تجدید ارزیابی دارایی‌هایی مانند زمین می‌تواند علاوه بر به ‌روز شدن ارزش خالص دارایی‌ها، زمینه‌ساز بهبود ساختار صورت‌های مالی شرکت‌ها و شفافیت بیشتر برای سرمایه‌گذاران باشد. آن طور که سازمان بورس اعلام کرده به ‌روز شدن ارزش دارایی‌ها از جمله اتفاقاتی است که با اجرای این تصمیم سازمان بورس می‌توان شاهد آن بود، چراکه برای ارزیابی NAV شرکت‌های بورسی به‌جز دارایی‌هایی که روی تابلو تعیین قیمت می‌شوند، بقیه آنها به صورت دارایی با ارزش دفتری است و اطلاعات دقیقی درباره ارزش این دسته از دارایی‌ها که عمدتا بخش ارزشمند دارایی‌های هلدینگ‌ها را تشکیل می‌دهد، وجود ندارد.
هلدینگ‌هایی که فراخوانده شدند
در بین هلدینگ‌هایی که برای تجدید ارزیابی دارایی‌ها فراخوانده شده‌اند می‌توان به تعدادی از هلدینگ‌های بزرگ مثل فولاد مبارکه، شرکت ملی مس، مخابرات ایران، ارتباطات سیار ایران، سیمان فارس و خوزستان، توسعه معادن و فلزات، صدر تامین و‌… اشاره کرد. به اعتقاد ناظران نخستین مزیت تصمیم اخیر سازمان بورس در زمینه تجدید ارزیابی دارایی هلدینگ‌ها، مربوط به معافیت مالیاتی هلدینگ‌ها و صنایع است که می‌تواند با آثار مثبتی بر عملکرد شرکت‌ها همراه شود. این در شرایطی است که در سال‌های گذشته شرکت‌ها برای پرهیز از هزینه استهلاک به سمت تجدید ارزیابی از محل زمین می‌رفتند و حتی بحث‌های ساختمان و ماشین‌آلات را در‌گیر نمی‌کردند. حالا با توجه به شرایط تورمی در کشور و همین‌طور روند کاهشی نرخ سرمایه‌گذاری نسبت به استهلاک، تجدید ارزیابی‌ها می‌تواند فرصت و امکان جدیدی هم برای دولت و هم برای شرکت‌ها باشد. با این وجود برخی از کارشناسان بازار سرمایه اجرای این سیاست و اعلام این فراخوان برای تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت‌ها را مانند یک تیغ دو‌لبه ارزیابی می‌کنند.
ارزیابی کارشناسی
پیام الیاس‌کردی کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» درباره این موضوع اظهار کرد: واقعیت این است که بحث تجدید ارزیابی دارایی‌ها یک شمشیر دو‌لبه است. به‌طور طبیعی این کار خیلی خوب است، از این جهت که شرکت‌ها را به لحاظ حسابداری واقعی کند می‌تواند جذاب و کمک‌کننده باشد و صورت سود و زیان را در اختیار بدهد.
او ادامه داد: باید این را هم بدانیم که در سوییس زندگی نمی‌کنیم و در تهران هستیم و در اکوسیستم و فضای بازار بورس تهران کار و زندگی می‌کنیم. الیاس‌کردی تصریح کرد: در این فضا که اصولا ابهامات را در بازار سرمایه می‌خرند لزوما با توجه به ریسک‌های فعلی اگر همه چیز شفاف و مستقیم بشود، آیا به‌طور مداوم همین اتفاق خواهد افتاد و قیمت سهم‌ها به واسطه تجدید ارزیابی‌ها همین‌گونه بالا خواهد رفت؟ بازار یک بالای خوبی را با تجدید ارزیابی‌ها خواهد زد.
ولی بعد از آن چه؟ این سو‌ال بزرگ وجود دارد، ولی دیگر کسی نمی‌تواند پشت سر اینکه تجدید ارزیابی نشده است، قایم شود.