دو چالش مهم مجموعه‌های بزرگ معدنی در ایران

امروز مجموعه‌های بزرگ معدنی مانند شرکت معدنی ‌و صنعتی چادرملو با دو چالش بزرگ کاهش ماده ‌خام و وضعیت نرخ‌ها و سهمیه‌بندی‌های دستوری مواجه است که بالانس عرضه و تقاضا را به‌هم می‌ریزد.
دکتر حسین اطمینان، مدیر بازرگانی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» ضمن تشریح فعالیت کلی معادن با اعلام اینکه چادرملو
از جمله شرکت‌هایی است که زنجیره‌ فولاد از معدن تا شمش را در اختیار دارد و همواره نگرش مدیران ارشد سازمان در راستای ارزش‌آفرینی و ایجاد ارزش‌افزوده در زنجیره‌ فولاد است، تصریح کرد: آنچه مشخص است ذخایر فعلی چادرملو رو به اتمام است و حداکثر تا سه سال آینده ذخیره دارد، بنابراین یکی از وظایف ما شناسایی تامین‌کنندگان سنگ‌آهن از معادن کوچک‌‌مقیاس منطقه یا سایر تامین‌کنندگان سنگ است.
وی با اشاره به اینکه مدیریت جدید شرکت، از بدو ورود دستور موکد بر تهیه و خریداری سنگ‌آهن‌های موجود در بازار و به ویژه معادن کوچک‌‌مقیاس را داده‌ و ما نیز ضمن فراخوان، فاز شناسایی را به اتمام رسانده‌ایم، گفت: هم‌اینک در حال مذاکره با فروشندگان سنگ هستیم و پیش‌بینی می‌شود بین سه تا پنج میلیون تن از طریق منابع خارج از شرکت و ترجیحا از معادن استان یزد تهیه شود، ولی چنانچه صرفه اقتصادی داشته باشد، از سایر مناطق نیز خریداری خواهد شد.
اطمینان افزود: البته چون کنسانتره،گندله و
آهن اسفنجی را با نرخ مصوب به فروش می‌رسانیم، بنابراین دستمان برای خرید سنگ‌آهن به هر قیمتی بسته است. این شرکت راه‌حلی در این زمینه تهیه و بر اساس مکانیسم‌های استاندارد قیمت‌گذاری، مذاکرات خود را با چهار تا پنج ساپلایر اصلی آغاز کرده و با برخی از این تامین‌کنندگان به توافق رسیده و عملیات دریافت سنگ شروع شده است.
مدیر بازرگانی شرکت چادرملو همچنین از دستوری بودن نرخ‌ها و سهمیه‌ها انتقاد کرد و آن را مانعی بر سرراه ایجاد بالانس عرضه و تقاضا در صنایع معدنی کشور برشمرد.
وی معتقد است، با نرخ‌های دستوری توجیه عرضه بسیار پایین است و اگر قرار بر اعمال نرخ دستوری برای کنسانتره باشد، شرکت‌های تولید‌کننده کنسانتره نیز انتظار دارند خرید سنگ هم دستوری باشد. در حال ‌حاضر معدن‌داران و فروشندگان سنگ‌آهن در تلاش هستند سنگ‌آهن خود را به نرخ ‌جهانی به ‌فروش برسانند ولی ما موظف به عرضه محصول با نرخ دولتی هستیم که خود زمینه کاهش درآمدها و لطمه به صنایع معدنی کشور است.
اطمینان با تاکید بر اینکه باید نرخ‌ها و ضرایب اصلاح شود و راه دیگری متصور نیست، افزود: امروز قیمت کنسانتره در ایران نسبت به قیمت‌های جهانی ۱۰ درصد، گندله هفت درصد و اسفنجی سه درصد کمتر است، بنابراین پیشنهاد ما اصلاح قیمت‌ها به شکل منصفانه و پلکانی با هدف جلوگیری از ورود شوک به بازار است.
مدیر بازرگانی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو همچنین بحث تحریم‌های فعلی و مشکل خرید تجهیزات را یادآور شد و تصریح کرد که نقطه‌قوت ما بومی‌سازی است که تا حدود بسیار زیادی بحث تحریم‌ها را خنثی کرده‌ایم. به عنوان مثال، در بخش کنسانتره و برخی دیگر از بخش‌های کارخانجات مربوطه به خودکفایی کامل رسیده‌ایم و تقریبا به خارج وابسته نیستیم، بنابراین شرکت چادرملو یکی از پیشگامان موفق بومی‌سازی است.
وی با اعلام اینکه چادرملو همواره محصولات خود را از طریق بورس عرضه می‌کند و اولویت را در تامین نیاز‌های کارخانجات داخلی قرار داده، گفت: این شرکت در حال حاضر یک میلیون تن شمش تولید می‌کند که تمامی فروش داخلی را از طریق بورس به فروش می‌رساند و بخشی را نیز با هدف تامین ارز به خارج از طریق مزایده صادر می‌کند.
او از برندسازی محصولات این شرکت (ثبت‌جهانی که در شرف تکمیل است) خبر داد و گفت: شمش چادرملو در بازارهای جهانی با نام CMIC عرضه می‌شود و صرفا نیز از طریق مزایده به فروش می‌رسد. این شرکت از ابتدای سال تا‌کنون بیش از ۳۳۰ هزار تن شمش به ارزش بیش از ۱۱۸ میلیون دلار صادرات داشته است. ضمن آن ‌که چادرملو در زمینه بازگشت ارز حاصل از صادرات نیز یکی از موفق‌ترین شرکت‌های معدنی و صنعتی کشور محسوب می‌شود.
اطمینان افزود: این شرکت یکی از موفق‌ترین شرکت‌های معدنی و صنعتی کشور است که تاکنون به تمام تعهدات خود در خصوص تعهدات برگشت ارز حاصل از صادرات و ثبت آن در سامانه نیما عمل کرده و از اینکه در این شرایط بحرانی توانسته بخشی از نیاز ارزی کشور را مرتفع سازد، به خود می‌بالد.
مدیر بازرگانی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو با اشاره به اینکه این مجموعه علاوه بر تولیدات خود، سهامدار غالب شرکت‌هایی نظیر ارفع، سرمد ابرکوه، غدیر ایرانیان و… است و نیز یکی از رسالت‌های آن حمایت از طرح‌های توسعه شرکت‌های زیرمجموعه است، گفت: سهام عمده شرکت سرمد ابرکوه با تولید ۴۰۰ هزار تن میلگرد متعلق به این مجموعه است که با حمایت‌های مالی و فنی صورت گرفته مقرر شده در آن شرکت طرح توسعه ذوب و تولید کلاف‌گرم که یکی از تکنولوژی‌های جدید صنعت فولاد محسوب می‌شود، به مرحله اجرا درآید.
وی تمرکز بر اکتشاف بر پهنه‌های جدید را از جمله مهم‌ترین اولویت‌ها و دغدغه‌های مدیریت ارشد این شرکت دانست و تصریح کرد که یکی از اصول مهم در معادن در کنار استخراج، موضوع اکتشافات است که در نوع خود موضوع تخصصی و تکنیکال محسوب می‌شود. ضمن آنکه چون اکتشافات هزینه‌بر است و گاه جذابیت زیادی برای بخش‌خصوصی ندارد، بنابراین به ‌نظر می‌رسد که باید دولت مشوق‌های زیادی برای بخش خصوصی در نظر بگیرد. مثلا اگر پهنه‌ای اکتشاف شد، بخش خصوصی هم در آن مشارکت کند و سهیم شود.
اطمینان در خصوص معدن D19 نیز با اعلام اینکه هم‌‌اینک برخی موضوعات میان این شرکت و سازمان محیط‌زیست در حال حل‌شدن است، اظهار امیدواری کرد که با هماهنگی محیط‌زیست و سایر ارگان‌ها، این پهنه نیز به فاز اجرایی برسد.
مدیر بازرگانی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو در ادامه و در پاسخ به این سوال که اساسا چرا معدنکاران وارد فاز تولید فولاد شده‌اند، مگر از ابتدا وظیفه معادن بزرگ تامین مواد اولیه فولادسازان کشور نبوده است، گفت: اگر در چرخه‌ تولید فولاد، تقسیم عادلانه سود وجود داشت و قیمت‌ها و همچنین میزان عرضه و فروش محصولات اجباری نبود و در نتیجه بازار منطبق‌ بر عرضه و تقاضا شکل می‌گرفت، شاید هیچ معدنکاری از حیطه کار معدن خارج نمی‌شد. وقتی یک معدنکار با احداث یک کارخانه اسفنجی، شمش و… شاهد کسب سودهای بالاست، طبیعی است که به آن سمت حرکت ‌کند.
اطمینان معتقد است اگر سهمیه‌بندی وجود نداشته و شرکت‌ها براساس عرضه و تقاضا وظیفه هماهنگی را برعهده می‌گرفتند، بسیاری از معضلات حل، سود نیز عادلانه تقسیم و جلوی وارد شدن زیان نیز گرفته می‌شد.
وی افزود: نتیجه این تصمیمات غیرکارشناسانه و چرخه معیوب است که باعث می‌شود معدنکار به فکر تولید فولاد و فولادساز نیز به فکر خرید معدن بیفتد.
اطمینان با تاکید بر اینکه چادرملو در انجام اکتشافات در اقصی نقاط کشور پیشگام است و‌‌‌ انتظار دارد اجازه عملیات اکتشافی داده شود، افزود: امروز اگر از معادن و پهنه‌های جدید غافل شویم، چند سال دیگر شاهد اتمام ذخایر و در نهایت کاهش تولید فولاد خواهیم بود که این یک تهدید استراتژیک برای کشور است. بنابراین باید پهنه‌های معدنی کشور در اختیار تیم اکتشافی معادن قرار گیرد. این مهم راه برون‌رفت از تهدیدهای فعلی است.
مدیر بازرگانی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو خاطرنشان کرد که متاسفانه هم‌اینک تصمیم‌گیری در کشور ما زمانبر است، زیرا قرار بود امسال قیمت‌گذاری و ضرایب قیمتی اصلاح شود که تا به‌حال عملی نشده است. طبیعی است، در این فرآیند سهامداران متضرر می‌شوند.
وی در پایان تاکید کرد که چکیده مباحث ما آن است که باید اجازه دهند بازار بر اساس انتخاب آزاد و رقابت آزاد شکل گیرد و تقریبا راهی جز این وجود ندارد.
گفتنی است که حسین اطمینان که دکترای مهندسی مواد (متالورژی استخراجی) از دانشگاه علم ‌و صنعت دارد، سابقه فعالیت در کارخانه ذوب مس سرچشمه، ریاست کارخانه گندله‌سازی گل‌گهر و مدیریت فروش آن را در کارنامه خود دارد.