دگردیسی هنر هفتم

همه‌گیری ویروس کرونا همچنان ادامه دارد و رخدادی که تمام ابعاد زندگی بشر را از هنر تا صنعت تحت تاثیر قرار داد ممکن است برخی از صنایع پرمخاطب چون سینما را برای همیشه دگرگون کند. برخی تغییرات در صنعت جهانی سینما از مدت‌ها پیش مطرح شده بود و روندی چندساله برای عملی شدن آن در نظر گرفته می‌شد اما دوران همه‌گیری به آن سرعت داد تا آن را برای همیشه متحول کند.
با ادامه یافتن همه‌گیری کرونا و تاثیر آن بر صنعت جهانی سینما، یک نویسنده آمریکایی و منتقد سینما در یادداشتی نوشت: این صنعت به‌ویژه در ‌هالیوود پس از همه‌گیری کرونا تغییر کرده و دیگر مثل قبل نخواهد شد.
جیک کویل نویسنده و منتقد سینما با انتشار یادداشتی در تارنمای خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت: روزنامه نیویورک‌تایمز روز ۱۰ اکتبر ۱۹۱۷ همزمان با شروع موج دوم شیوع آنفلوآنزای مرگبار اسپانیایی، با تیتر «تا پایان آنفلوآنزا از فیلم جدید خبری نیست» منتشر شد. یک قرن بعد، با شیوع یک همه‌گیری دیگر، صنعت فیلم بار دیگر در برهه‌ای حساس قرار گرفته است اما این بار مشکل نبود فیلم‌های جدید نیست. با وجود سرویس‌های پخش اینترنتی، ویدئو به درخواست و تئاترهای مجازی و حقیقی، در دوران کرونا هر هفته فیلم‌های جدیدی اکران شده و روزنامه نیویورک‌تایمز از اواسط ماه مارس (اسفند ۹۸) که کرونا در جهان شایع شد، تاکنون بیش از ۴۶۰ فیلم نقد کرده است.
با این وجود تا همین اواخر به جز چند مورد خاص، هیچ‌کدام از این فیلم‌ها آن فیلم‌های پرهزینه‌ای که صنعت‌ هالیوود بر پایه آنها می‌چرخد، نبودند. حال با گذشت هشت ماه از آغاز همه‌گیری کرونا شرایط در حال تغییر است. کمپانی والت دیزنی ماه گذشته لایو اکشن ۲۰۰ میلیون دلاری مولان را در سرویس پخش اینترنتی روبه‌رشد خود یعنی دیزنی‌پلاس عرضه کرد. فیلم روح از کمپانی پیکسار هم در تاریخ ۲۵ دسامبر امسال (۵ دی ۹۹) در همین سرویس اکران خواهد شد. کمپانی وارنرمیدیا‌ نیز هفته گذشته اعلام کرد فیلم زن شگفت‌انگیز ۱۹۸۴ که در یک تابستان معمولی می‌توانست یک میلیارد دلار در گیشه فروش کند، ماه آینده همزمان در سینماها و سرویس اچ‌بی‌او مکس اکران می‌شود.
درباره اینکه صنعت فیلمسازی چگونه از این همه‌گیری جان به در خواهد برد، ابهامات بسیاری وجود دارد اما روز‌به‌روز روشن‌تر می‎‌شود که ‌هالیوود پس از کرونا دیگر مثل قبل نخواهد شد. همان‌طور که آنفلوآنزای اسپانیایی در تشکیل سیستم مبتنی بر کمپانی‌های کوچک‌تر و استودیوهای مستقل در دنیای‌ هالیوود نقش داشت، کووید۱۹ نیز در حال بازسازی ‌هالیوود است و فرآیند دیجیتالی شدن و تغییر و تحول در ساختار این صنعت که از قبل در حال تغییر بود را تسریع می‌بخشد.
پیتر گوبر رییس سابق کمپانی سونی‌پیکچرز در این باره می‌گوید: فکر نمی‌کنم اوضاع هیچ‌گاه به حالت اول برگردد. یک سیستم استودیویی جدید ایجاد خواهد شد و به جای مترو گلدوین مایر (ام‌جی‌ام) و فاکس دیزنی، دیزنی پلاس، آمازون، اپل، نتفلیکس، اچ‌بی‌او مکس و پیکاک خواهیم داشت.
تمرکز بیشتر بر سرویس‌های برخط و دیجیتال
بسیاری از مهره‌های کلیدی صنعت‌ هالیوود در سال ۲۰۲۰ با شرایط غیرعادی کنونی کنار خواهند آمد اما بسیاری از استودیوهای فیلمسازی به دنبال ایجاد تغییرات بلندمدت با تمرکز بر حوزه پخش اینترنتی یا استریمینگ هستند. در همین راستا باب چاپک رییس اجرایی دیزنی ماه گذشته از ایجاد تغییراتی حول تاکید بر پخش اینترنتی و تسریع ارائه خدمات مستقیم به مشتری در این کمپانی خبر داد.
فعالیت‌های استودیو فیلمسازی یونیورسال‌‌پیکچرز نیز این روزها بیشتر به سمت ویدئو به درخواست رفته است. انیمیشن ترول‌ها اولین عرض اندام عمده این کمپانی در این حوزه بود که در سینماها نیز سروصدا کرد. اما با تداوم شیوع کرونا، استودیو یونیورسال قراردادهای بی‌سابقه‌ای را با سینماهای‌ ای‌ام‌سی و سینه‌مارک امضا کرد تا پنجره اکران سینمایی فیلم‌هایش را که معمولا تا سه ماه بود، به ۱۷ روز کاهش دهد. بنابراین یونیورسال از این پس می‌تواند اکران آن دسته از فیلم‌هایش که در سینماها با استقبال مطلوب روبه‌رو نشدند را به پلتفرم‌های دیجیتال منتقل کند. اگرچه سینمای رگال که دومین مجتمع سینمایی بزرگ در آمریکاست از انعقاد چنین قراردادهایی خودداری کرده اما براساس باور عمومی، روزهای اکران ۹۰ روزه دیگر به سر آمده است.
اعمال محدودیت بر پنجره اکران سینمایی
کاهش مدت اکران سینمایی، همان چیزی است که استودیوهای فیلمسازی مدت‌ها به دنبالش بودند و می‌خواستند هر دو پلتفرم را با یک کمپین بازاریایی پوشش دهند. بسیاری از افراد، همه‌گیری کرونا را عاملی برای تسریع تحقق گرایشی می‌دانند که ‌هالیوود دهه‌ها به دنبالش بود.
کریس ارونسون مدیر توزیع کمپانی پارامونت پیکچرز در این باره می‌گوید: پنجره‌های اکران به وضوح در حال تغییر هستند. تمام تغییراتی که در صنعت فیلمسازی شاهد هستید، قرار بود اتفاق بیفتد. این تکامل حالا فقط سریع‌تر از سیر طبیعی خود در حال روی دادن است. چیزی که قرار بود بین سه تا پنج سال طول بکشد حالا طی یک سال و شاید یک سال و نیم انجام خواهد شد.
در شرایطی که گیشه جهانی نسبت به سال‌های گذشته، ده‌ها میلیارد دلار کاهش درآمد داشته، پخش اینترنتی کورسوی امیدی برای کمپانی‌های رسانه‌ای است و همه‌گیری کرونا می‌تواند شانس بزرگ آنها در جذب عضو برای این سرویس‌ها باشد. فیلم‌هایی چون زن شگفت‌انگیز ۱۹۸۴ و روح تبلیغات گران و ارزشمندی برای سرویس‌های پخش اینترنتی خواهند بود. هر کدام از استودیوهای‌ هالیوودی بسته به موقعیتی که در صنعت استریمینگ یا رسانه‌های سیال دارند رویکرد متفاوتی در این باره اتخاذ کرده‌اند؛ استودیو پارامونت همچون سونی پیکچرز که سرویس استریمینگ انحصاری برای پخش تولیدات خود ندارد، از اکران فیلم‌های بزرگ خود دست نگه داشته و فیلم‌های متوسطش را به سرویس‌های پخش اینترنتی فروخت. این استودیو فیلمسازی در راستای همین سیاست، اکران قسمت دوم فیلم یک مکان ساکت، تاپ گان ماوریک و ماموریت غیرممکن ۷ را تا سال ۲۰۲۱ به تعویق انداخته اما فیلم‌هایی چون محاکمه شیکاگو ۷ را به مبلغ ۵۶ دلار و فیلم سفر به آمریکا (۲) با بازی ادی مورفی را به قسمت ۱۲۵ میلیون دلار به ترتیب به نتفلیکس و آمازون پرایم فروخته است.
ایرا دوچمن فیلمساز مستقل و استاد دانشگاه کلمبیا در این باره می‌گوید: این موضوع از آنچه مردم می‌خواهند باشد، پیچیده‌تر است. نحوه ساخت و توزیع فیلم‌ها، به ویژه در سطح استودیوهای فیلمسازی، مدت‌ها بود که به تغییر نیاز داشت و امیدواریم شرایط فعلی زمینه‌ساز بروز این تغییر باشد. اما وقتی این خبر را به مردم می‌دهید این طور به گوش‌شان می‌رسد که همه‌گیری کرونا کار سینما را تمام کرده و این صنعت مرده است؛ چیزی که به نظر شخص من چرند و مزخرف است.
دوچمن این ایده که مردم پس از یک سال قرنطینه و خانه‌نشینی دیگر علاقه‌ای به ترک اتاق نشیمن‌شان نخواهند داشت را مضحک می‌داند اما ادامه ادغام و خریدهای جاری و رسیدن به یک توازن جدید را برای توزیع‌کنندگان و صاحبان سینما پیش‌بینی می‌کند.
پیش‌بینی وضعیت سینماها پس از بحران کرونا
کویل در بخش پایانی یادداشت خود درباره تصویری که از سینمای دوران پس از رفع بحران کرونا دارد، می‌نویسد: وقتی سینمادوستان بار دیگر از حضور در سینماهای شلوغ و پرجمعیت احساس راحتی کنند، دیگر خبری از اکران‌های طولانی که در زمان فیلم‌هایی چون تایتانیک و برو بیرون داشتیم، نخواهد بود. و این بدان معناست که قیمت بلیت سینما در شب‌های مختلف هفته، متفاوت خواهد بود و شکاف میان فیلم‌های استودیوهای شناخته شده و فیلم‌های سینمای هنر و تجربه عمیق‌تر شده و هر چیزی که در این دو گروه قرار نگیرد، مستقیم به سرویس پخش اینترنتی می‌رود.
در این بین، با توجه به دهه‌ها کاهش کم و در عین حال مستمر حضور تماشاگران حاضر در سینماها، سینماداران باید در این باره چاره‌ای مبتکرانه ورای افزایش قیمت بلیت بیندیشند.
ویروس کرونا اواسط ماه دسامبر (۲۴ آذر) در شهر ووهان در استان هوبی چین گزارش شد. ابتدا از این بیماری به عنوان ذات‌الریه نام برده می‌شد اما کمیسیون ملی بهداشت چین در ۳۰ دسامبر سال ۲۰۱۹ (۹ دی ماه ۹۸) به صورت رسمی شیوع این ویروس را در چین اعلام کرد.
این بیماری که به تدریج به کشورهای مختلف سرایت و سازمان جهانی بهداشت از آن با واژه همه‌گیری یاد کرد، تا لحظه تنظیم خبر ۶۱ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر را در جهان مبتلا کرده است که از این میان بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر جان باخته‌اند.
شیوع این ویروس موجب تعطیلی بسیاری فعالیت و رویدادهای مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی از جمله جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و بسته شدن سینماها، سالن‌های تئاتر و کنسرت و کتابفروشی‌ها شد و تاثیرات منفی زیادی بر بازارهای جهانی و اقتصاد کشورها در بخش‌های گوناگون از جمله فرهنگ گذاشت.