رانده شدن از بازارهای صادراتی

گروه بازرگانی- در حال حاضر به دلیل نبود زیرساخت‌های مناسب از جمله زیرساخت‌های مربوط به حمل‌ونقل و ترانزیت، ایران نتوانسته از فرصت‌های صادراتی پیش آمده برای خود بهره ببرد و در برخی از امور با مشکلات اقتصادی زیادی روبه‌رو است. به همین خاطر درآمدهای دولت کاهش یافته است و ایران در استفاده از فرصت‌های صادراتی پیش آمده برای خود همچون فرصت صادرات کالا به روسیه مغفول مانده است. بر همین اساس تجاری‌سازی خدمات ترانزیت و حمل‌ونقل، یکی از بخش‌هایی است که می‌توان برای بهره بردن از فرصت‌های پیش آمده در آینده و درآمدزایی در کشور به آن توجه کرد.
همچنین با انجام اقدامات جدی در زمینه خدمات ترانزیتی و حمل‌ونقل می‌توان طرح‌های اشتغال را در مناطق مرزی ایجاد کرد تا به این صورت قاچاق کالا در این مناطق با کاهش روبه‌رو شود. این در حالی است که مزیت‌های جغرافیایی و منطقه‌ای، مخازن عظیم نفت و گاز، نیروی انسانی تحصیلکرده و جوان و همچنین ثبات و امنیت ایران در منطقه باعث شده تا سرمایه‌گذاران خارجی میل و رغبت زیادی برای همکاری با ایران داشته باشند که می‌توان با کارهای کارشناسی شده در بخش حمل‌ونقل و ترانزیت از ظرفیت‌های خارجی در این حوزه بهره برد. در همین راستا نشستی در مورد تجاری‌سازی خدمات ترانزیت و حمل‌ونقل کالا در سازمان توسعه و تجارت برگزار شد تا به این صورت مشکلات ترانزیتی و حمل‌ونقل کشور برای صادرات کالا به کشورهای خارجی مورد بررسی قرار بگیرد.
ناتوانی صادرکنندگان ایرانی برای تامین میوه روسیه
بر همین اساس قائم‌مقام وزیر صنعت با اشاره به بهره نبردن ایران از فرصت صادرات کالا به روسیه گفت: کاهش نرخ روبل، مقررات دست و پاگیر روس‌ها در صادرات، عدم وجود زیرساخت‌های حمل‌ونقل و عدم وجود شبکه بانکی برای نقل و انتقال مالی چهار عامل اصلی عدم موفقیت صادرات به روسیه است.
مجتبی خسروتاج اظهار کرد: طبق برنامه راهبردی وزارت صنعت، تا پایان سال برنامه ششم توسعه پیش‌بینی شده است تا حجم صادرات کالا و خدمات به ۱۳۰ میلیارد دلار برسد. وی اظهار داشت: بر این اساس، حجم صادرات کالا باید در یک برنامه پنج ساله به ۱۰۰ میلیارد دلار و حجم صادرات کالا به ۳۰ میلیارد دلار افزایش یابد که این رقم دو برابر میزان کنونی صادرات فعلی است.
قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت اظهار داشت: برای توسعه صادرات لازم است تا به بخش‌های مختلف از جمله توسعه گردشگری و توسعه صنعت IT توجه شود.
وی با اشاره به اینکه یکی از مضرات اقتصاد نفتی این است که کارآفرینان از درآمدزایی از روش‌های دیگر غافل می‌شوند، گفت: تجاری‌سازی خدمات ترانزیت و حمل‌ونقل، یکی از بخش‌هایی است که می‌توان برای درآمدزایی در کشور به آن توجه کرد. خسروتاج با بیان اینکه در بخش ترانزیت، کارآفرینان بسیاری می‌توانند درآمد ایجاد کنند، گفت: مقایسه کارآفرینان ایران و کارآفرینان سایر کشورها نشان می‌دهد که دو تفکر جداگانه بین این دو گروه وجود دارد که خیلی کشورها زمینه رشد را در وجود کارآفرینان می‌دانند ولی ما در کشور متکی به درآمد نفتی هستیم.
وی افزود: در بحث مبارزه با قاچاق کالا، یکی از موضوعات، بحث محرومیت‌زدایی و اشتغالزایی در مناطق مرزی است بنابراین اگر برای مناطق مرزی طرح‌های اشتغال ایجاد شود، می‌توان قاچاق را از بین برد و در این مناطق، توجه به خدمات ترانزیتی و حمل‌ونقل می‌تواند باعث رونق اشتغال شود.
خسروتاج با تاکید بر اینکه برای ترانزیت باید برنامه راهبردی داشته باشیم، گفت: ما هیچ بازاریابی در بخش ترانزیت شاهد نیستیم و در جهت نام و نشان، وسایلی که در امر ترانزیت هستند، تاکنون اقدامی انجام نشده است.
قائم‌مقام وزیر صنعت بیان داشت: بنابراین اگر ما بتوانیم موضوع ترانزیت را در یک سند راهبردی تعریف کنیم، می‌توانیم یک حرکت سازنده داشته باشیم و لازم است تا این سند هر چه زودتر تهیه و به شورای عالی توسعه صادرات ارائه شود.
رییس سازمان توسعه تجارت گفت: امروز بخش ترانزیت ما دارای ضعف است و ما باید در قالب سند راهبردی، این کار را دنبال کنیم.
خسروتاج در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چه عواملی موجب شد، تا باوجود فرصتی که برای صادرات کالا به روسیه پیش آمد، ما از این فرصت خوب استفاده نکنیم، گفت: دربخش صادرات، قیمت کالای ما رقابتی نیست.
وی همچنین بیان داشت: برای صادرات محصولات کشاورزی به روسیه اگرچه صادرکننده‌های ما حجم زیادی میوه دراختیار داشتند اما جوابگوی بازار ۲۰۰ میلیونی آنها نبودند، چراکه در سال‌های اخیر صادرکنندگان ما بیشتر صادرات را به بازارهایی از جمله عراق، عمان و امارات انجام می‌دادند که نسبت به بازار ترکیه بازار کوچکی بود.
نرخ ارز با تورم همخوانی ندارد
وی افزود: زمانی که روحانی دولت را در دست گرفت نرخ دلار در بازار ۳۶۰۰ تا ۳۷۰۰ تومان بود که نرخ امروز نیز همین قدر است.
باید اذعان داشت که این نرخ ارز با میزان تورم همخوانی ندارد و هزینه‌های بخش خصوصی را پاسخ نمی‌دهد.
رییس سازمان توسعه تجارت افزود: طی سال‌های گذشته هزینه‌های تولید افزایش یافته و از طرف دیگر، صادرکنندگان معتقدند که نرخ ارز جوابگوی هزینه‌ها نیست.
خسروتاج با تاکید براینکه ثبات نرخ ارز اگرچه زمینه‌ساز برای تولید است و به شخصه معتقد، به نوسان نرخ ارز نیستم، اما لازم است برای توسعه صادرات، نرخ ارز متناسب با تورم و افزایش هزینه‌ها باشد.
خسروتاج با بیان اینکه در قیمت تمام‌شده کالا عوامل مختلفی موثر هستند، گفت: برخی از کشورها به نرخ ارز به عنوان ابزاری برای صادرات نگاه و از کاهش ارزش پول ملی خود در مقابل ارز به نفع صادرات استفاده می‌کنند.
وی با بیان اینکه عدم وجود شبکه بانکی یکی از مشکلات صادرات به روسیه بود، گفت: البته اخیرا میربیزنیس بانک در روسیه مبادلات مالی را بین دو کشور ایران و روسیه انجام می‌دهد، ولی این مورد کافی نیست و باید تعداد بانک‌ها افزایش یابد.
ساخت واگن قطار با همکاری زیمنس آلمان
وی با بیان اینکه در واردات باید به ظرفیت‌های داخلی توجه شود، اظهار داشت: با این کار می‌توان واحدهای تولیدی را فعال کرد و واردات واگن قطار از روسیه نیز در همین راستاست.
قائم‌مقام وزیر صنعت گفت: در صورتی که با کشورهای دیگر از جمله کشورهای اروپایی مشارکت شود امکان تولید واگن در داخل به جای واردات از روسیه وجود دارد و بخش خصوصی مذاکراتی در این زمینه با شرکت زیمنس انجام داده است.
مجتبی خسروتاج در پاسخ به پرسشی در خصوص آخرین وضعیت واردات واگن قطار از روسیه گفت: نگاه وزارت صنعت مبنی بر عدم واردات کالاهایی است که در داخل کشور وجود دارد و در ثبت سفارش واردات کالاهایی توجه می‌شود که واسطه‌ای و مواد اولیه تولید به حساب می‌آید.
وی افزود: در واردات باید به ظرفیت‌های داخلی توجه داشت تا بتوان واحدهای تولید را نیز فعال کرد که واردات واگن قطار از روسیه نیز در همین راستاست.
قائم‌مقام بازرگانی وزیر صنعت ادامه داد: در صورتی که با کشورهای دیگر از جمله کشورهای اروپایی صورت گیرد می‌توانیم همین واگن‌ها را در داخل کشور تولید کنیم به طوری که بخش‌خصوصی ما در اتریش مذاکراتی با شرکت زیمنس برای ساخت واگن انجام داده است.
خسروتاج با اشاره به اینکه برخی کشورها برای فروش محصولات خود از مدل اعتبار خریدار استفاده می‌کنند، گفت: این کشورها کالاهای خود را به صورت ۱۰ تا ۱۵ ساله به فروش می‌رسانند تا انگیزه خریدار
بیشتر شود.
وی تصریح کرد: در همین راستا امروز شاهد واردات واگن هستیم و در روزهای دیگر می‌توانیم شاهد واردات سایر کالاهایی که در داخل امکان تولید دارند باشیم به همین منظور این موضوع به اطلاع وزیر صنعت و معاونش رسیده است.
قائم‌مقام بازرگانی وزیر صنعت افزود: در خصوص ماشین‌آلات صنعتی ۱۰ تا ۱۲ میلیارد واردات انجام می‌شود اما آیا تکنولوژی این محصولات وارد شده برای ما مورد نیاز است و ما امکان تولید داخلی آنها را نداریم؟
خسروتاج گفت: در صورتی که دانش تولید محصولی را در داخل داشته باشیم، دیگر نباید اجازه واردات آن را بدهیم.