راه‌اندازی اولین مرکز پردازش سریع ملی در سه ماهه اول ۱۴۰۴

مهر- عبدالحسن بهرامی، رییس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در مورد اهمیت استفاده از پردازنده‌های گرافیکی (GPU) در توسعه هوش مصنوعی گفت: توسعه فناوری و به‌کارگیری هوش مصنوعی و یادگیری ماشین نیازمند پردازش حجم عظیمی از داده‌هاست. پردازنده‌های گرافیکی به عنوان زیرساخت توسعه این فناوری، به دلیل ساختار موازی خود، قابلیت پردازش تعداد زیادی از داده‌ها را به صورت همزمان دارند. این ویژگی باعث می‌شود تا عملیات‌ پردازشی پیچیده و حجیم در زمان کمتری انجام شوند. در واقع، از شاخص‌های کلیدی در اندازه‌گیری سطح توسعه هوش مصنوعی در یک کشور، میزان استفاده از پردازنده‌های گرافیکی است. او با اشاره به کاربرد این پردازنده‌ها و نقش حمایتی معاونت علمی در این حوزه گفت: با توجه به اینکه این نوع پردازنده‌ها برای پردازش‌های سنگین، محاسبات پیچیده‌تر و داده‌های حجیم استفاده می‌شوند، کاربردهای متعددی در زمینه‌های صنعتی و پژوهشی دارند اما ماموریت و مبنای فعالیت‌های معاونت علمی، توسعه فناوری و رونق اقتصاد دانش‌بنیان این حوزه در کشور است و بر این اساس با ایجاد و تسهیل سازوکارهای حمایتی و قانونی، شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های فناور را در این مسیر هدایت می‌کند، بنابراین اولویت ما حمایت از شرکت‌های فعال در زمینه فناوری‌های هوش مصنوعی در کاربردهای مختلف بوده است. رییس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان با بیان اینکه هزینه به‌کارگیری این نوع پردازنده‌ها بالاست، بیشتر شرکت‌های استارتاپی و دانش‌بنیان نوپا بوده و بودجه کافی برای پرداخت هزینه‌های خدمات پردازشی گرافیکی را که نسبت به سایر خدمات ابری قابل توجه است، نداشته و ندارند، در مورد سازوکار این حمایت‌ها توضیح داد: با توجه به وجود پردازنده‌های مورد نیاز در کشور، رویکرد موقت معاونت تا زمان توسعه زیرساخت پردازش سریع ملی، ارائه یارانه مصرف به شرکت‌های دانش‌بنیان و عملا کاهش هزینه بهره‌برداری از این تجهیزات برای شرکت‌های نوپای هوش مصنوعی و از طرف دیگر تحریک سرمایه‌گذار بخش‌ خصوصی برای سرمایه‌گذاری در حوزه زیرساخت پردازشی هوش مصنوعی بود. او افزود: روال کار به این صورت بوده که پس از انعقاد تفاهمنامه‌ای با شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پردازشی، به هر یک از شرکت‌های دانش‌بنیان برای استفاده از زیرساخت پردازشی، ماهانه تا سقف ۵۰۰‌میلیون ریال اعتبار یارانه تخصیص داده شود که این مبلغ در صورت ارائه طرح‌های ویژه که نیازمند به‌کارگیری تعداد و نوع پردازنده با هزینه بالاتر است با تایید کارگروه تخصصی در ستادهای اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی تا سقف ۲‌میلیارد ریال قابل افزایش بوده است. بهرامی خاطرنشان کرد: با توجه به نیاز روزافزون شرکت‌های دانش‌بنیان به زیرساخت پردازشی، لزوم هدفمند شدن ارائه حمایت‌ها در دستور کار قرار گرفت. برای این موضوع جلساتی با حضور برخی اساتید هوش مصنوعی دانشگاه‌ها، نمایندگان شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری پردازش گرافیکی و اعضای کمیسیون هوش مصنوعی نظام صنفی رایانه‌ای برگزار شد و چالش‌های مختلف ارائه یارانه به این خدمات مانند استفاده از آن برای معدنکاوی رمزارزها، تهیه محتوای گرافیکی، بازی‌های رایانه‌ای، امنیت داده، مدل‌ها و نظایر آن مطرح شد و برای هر یک از چالش‌ها تلاش شد راه‌حل‌های قطعی یا ضمنی اندیشیده شود. بر این اساس مقرر شد تخصیص یارانه با تاکید بر فعالیت‌های تحقیقاتی و توسعه فناوری‌های نوین هوش مصنوعی و اقتصادی کردن آنها در شرکت‌های دانش‌بنیان انجام شود.
او در مورد شرکت‌هایی که از این خدمات استفاده کرده‌اند، توضیح داد: در مجموع این فرآیند که از اسفند ۱۴۰۱ تاکنون ادامه دارد، در دو فاز قابل تفکیک است؛ در فاز اول که ستاد اقتصاد دیجیتال مجری آن بود، شش شرکت ارائه‌دهنده خدمات ابری پردازشی تایید شدند و ۴۷‌شرکت دانش‌بنیان از خدمات این شرکت‌ها استفاده کردند که مبلغ کل یارانه تخصیصی بالغ بر ۱۵۰‌میلیارد ریال شد. به گفته بهرامی، در فاز دوم که از اردیبهشت ماه سال جاری با تمرکز بر فرآیندهای تحقیق و توسعه از سوی ستاد هوش مصنوعی در حال اجراست، با به‌کارگیری ظرفیت‌های موجود در هفت شرکت ارائه‌دهنده خدمات پردازشی، بیش از ۳۰‌شرکت دانش‌بنیان جهت دریافت حمایت مورد تایید قرار گرفتند که تا پایان دی‌ماه، رقمی بالغ بر ۱۳۰‌میلیارد ریال یارانه برای آنها برآورد شده است. از این مبلغ حدود ۸۰‌میلیارد ریال تایید نهایی شده و در فرآیند پرداخت است و مابقی در دست بررسی و صحت‌سنجی گزارشات شرکت‌ها و سرویس‌دهندگان توسط کارگروه تخصصی ستاد قرار دارد و میزان تایید شده تا پایان سال پرداخت و تسویه خواهد شد. رییس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در مورد رویکرد جدید معاونت علمی در این زمینه گفت: علاوه بر تجربیاتی که در فرآیندهای اجرایی حاصل شده و قطعا منجر به اصلاح و بهبود ساختارها خواهد شد، با توجه به نظرات دریافتی از شرکت‌ها، مشخص شد که بازده مصرف پردازنده‌های گرافیکی به‌ طور متوسط بین ۶۰ تا ۷۰درصد بوده است. بنابراین برای تشویق شرکت‌ها به ارائه گزارشی از نمودار مصرف زیرساخت پردازشی تصمیم گرفتیم که در صورت ارائه نکردن این گزارش از مقدار یارانه تخصیصی کاسته شود. به همین دلیل شرکت‌ها تلاش می‌کنند ضمن افزایش بازده مصرف، بازده تحقیقات و میزان دستیابی به اهداف تحقیق و توسعه را بهبود دهند. به این ترتیب علاوه بر افزایش کارایی و بهبود کیفیت خدمات به شرکت‌های دانش‌بنیان، ارائه حمایت‌های منسجم به مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها با هدف توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی در اولویت قرار خواهد گرفت. او افزود: تخصیص یارانه برای بهره‌برداری از امکانات پردازشی، بیشتر جنبه نسخه موقتی دارد که تا زمان راه‌اندازی مرکز پردازش سریع ملی، ظرفیتی ولو کوچک را برای توسعه فعالیت‌های هوش مصنوعی در کشور فراهم کند، بنابراین همچنان بر این سیاست حمایتی متعهد خواهیم بود اما در تلاشیم در سه ماهه اول سال ۱۴۰۴ با همکاری نهادهای همکار اولین مرکز پردازش سریع ملی را راه‌اندازی کنیم تا امکان بهره‌برداری بهتر و بیشتر از زیرساخت‌های پردازشی هوش ‌مصنوعی برای تمام شرکت‌های فعال در این حوزه فراهم شود.