راهکار‌هایی برای تعمیق بازار سرمایه

دکتر فرهاد رمضان*
در دو هفته گذشته تکانه‌هایی خارج از بازار در بازار سرمایه اعمال شد؛ ابتدا تغییر حجم مبنا و دیگری پیشنهاد تغییر در نوسان قیمت روزانه سهام و شایعات مبنی بر تغییر مدیریت بازار و اکنون پدیده کرونا.
بدون شک تعمیق بازار سرمایه و جلوگیری از نوسانات هیجانی مثبت و منفی در بازار یکی از موانع شکل‌گیری حباب است. سیاستگذاری و تدبیر صحیح در باب این موضوع بسیار بااهمیت است لیکن محدوده زمانی اعمال سیاستگذاری و درک صحیح شرایط حاکم بر بازار سرمایه را نیز باید در سیاستگذاری‌های تعمیق بازار در نظر داشت. گره اصلی این شرایط تعمیق بازار بر اساس مصادیق روز ادبیات اقتصادی حاکم بر بازار سرمایه است.
به نظر می‌رسد گره‌گشایی اصلی خارج از بازار سرمایه وجود دارد به این صورت که سرعت بخشیدن به اجرای افزایش سرمایه‌های شرکت‌های بورسی و همچنین محدودیت بخشیدن به فعالیت شرکت‌های در خارج از بورس یکی از سازوکارهای اصلی است.
قطع به یقین حضور شرکت‌ها و بنگاه‌های کوچک در بازار معاملات نرخ‌بندی شده به تعمیق بازار سرمایه کمک بسزایی می‌کند. همچنین باید دانست حضور بنگاه‌ها در بازار اوراق بهادار پیامدهای دیگری را هم دربر خواهد داشت از جمله شفافیت بیشتر مالیاتی و نظارت بیشتر بر شرکت‌ها توسط دیگر نهادهای ناظر. شاکله مدیریتی براساس اجرای اصول حاکمیت شرکتی و بهره بردن از تیم حسابرسی معتمد در بنگاه‌ها همگی از مزایای جانبی محدودیت در عدم حضور شرکت‌ها در تابلوی بورس اوراق بهادار است. این شرکت‌ها می‌توانند به عمق بازار سرمایه و در کنار آن افزایش سهم ارزش بازار به تولید ناخالص داخلی کشور اقدام کنند. روش مهم دیگر تدوین دستورالعمل هر چه بیشتر فعال شدن سهامداران ارشد در بازار معاملات سهام توسط سهامدار مدیر- مالک که هیچ‌گونه فعالیت معاملاتی موثری را در بازار سرمایه نداشته است و همچنین توسعه و بسط فعالیت بازارگردانی سهم توسط سهامداران نیز از ساز‌وکارهای مهم توسعه عمق بازار است.
حضور باشگاه‌های ورزشی با توجه به اینکه یکی از دغدغه‌های این امر واگذاری باشگاه است عملا موضوع واگذاری را سرعت بخشیده و یک باشگاه ورزشی را عملا در قالب یک شرکت بورسی با نظارت و اصول حاکمیت شرکتی هدایت کرده و می‌توان بر اساس مصادیق بنگاه‌داری موضوع قراردادها و مدیریت منفعت- هزینه را اجرایی و بهینه کرد بنابراین با حضور هواداران ورزشی عملا موضوع توسعه سهامداری و مدیریت سهام توسط سهامداران حقیقی و حقوقی بخش خصوصی را منبعث کرد. همچنین ممانعت از واگذاری آبشاری سهم توسط صندوق‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری و ترفند‌هایی با رویکرد شناسایی سود سرمایه حداکثری در کوتاه‌مدت به جای نگرش بلندمدت و بنیادی و تحلیل خرید و فروش مبتنی بر روش‌های غیر اصولی تکنیکالی می‌تواند از شکل‌گیری هر گونه هیجان و حباب و رفتار غیرحرفه‌ای سهامداران اجتناب کند.
نتیجه اینکه شرکت‌های بورسی بر اساس قواعد بنگاه‌داری و نظارت سازمان بورس و بازرس و حسابرس معتمد سازمان بورس و هیات‌مدیره منتخب اداره شده و عملا رعایت استانداردهای حسابداری و شفافیت مالی و جلوگیری از فرار مالیاتی را باعث می‌شود. توسعه و تصویر موارد ذکرشده می‌تواند به عمق بخشیدن بیشتر بازار کمک کند و فرهنگ سهامداری در بورس را بین اقشار مختلف توسعه دهد و بازار سرمایه به عنوان مولد نقدینگی در کشور می‌تواند سرمایه‌ها و پس‌انداز‌ها را به سمت سایر مولد سوق داده و نوسان قیمتی بازارهای غیرمولد را کاهش دهد.
* کارشناس اقتصادی