راه‌حل‌های دیروز علت مشکلات امروز

محمد‌رضا نعمت‌زاده *
در ارتباط با اعلام ممنوعیت صادرات بعضی از اقلام تولیدی، نکاتی وجود دارد که به نظر می‌رسد در صورت امکان باید اقداماتی برای تعدیل آن صورت گیرد.
۱- به خاطر داشته باشیم که تولید و تجارت و امثالهم همگی سیستم‌هایی هستند که باید مسایل آنها را با نگرش سیستمی حل و فصل کرد.
۲- قوانین سیستم‌ها حاکی از نکات مهم زیر است که باید دقیقا مورد توجه قرار گیرند.
الف- مسایل امروز ما ناشی از راه‌حل‌های دیروز ماست.
ب- راه‌حل‌های مسکن بدون پیش‌بینی نتایج آن می‌تواند عوارضی به مراتب ناخوشایندتر از مشکل اصلی به بار آورند.
ج- تصمیمات عجولانه و واکنشی و مقطعی، خسارات سخت‌تری را به بار می‌آورند.
د- راه‌حل‌های ساده‌انگارانه راه به جایی نمی‌برند.
ه- همیشه علایم و مشکلات در کنار هم نیستند.
۳- به نظر می‌رسد در هنگام تدوین بخشنامه مزبور هیچ‌گونه از موارد فوق مد نظر قرار نگرفته است زیرا این بخشنامه در مغایرت با شعار سال که «سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» است، صادر شده است.
۴- اگر چه شرایط اقتصادی، ارزی و بین‌المللی حاضر، راه‌حل ایجاد محدودیت برای صادرات تعدادی از اقلام وارداتی نیست اما نحوه کار و عدم پیش‌بینی زمان مناسب برای ایفای تعهدات و معاملات از پیش انجام‌ شده، موجب بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران می‌شود. لازم به توضیح است که عطف بماسبق کردن تصمیمات، نه منطقی و نه انسانی و نه شرعی است.
۵- این بخشنامه به تعهداتی که تولیدکنندگان به مشتریان خارجی خود سپرده‌اند خدشه وارد می‌کند و اعتبار تجار ایرانی را نزد آنان
زائل می‌کند.
۶- این بخشنامه تولیدکنندگان را که در شرایط دشوار فعلی توانسته‌اند محصول خود را صادر کنند با مشکل مواجه می‌کند.
۷- با وجود لغو ممنوعیت صادرات برخی از اقلام پتروشیمی به هر روی، این بخشنامه فعالیت بعضی از تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی نظیرPVC، LAB، بنزن، دوده کربن (دوده صنعتی)، استایرن مونومر، پلی‌اتیلنPE، پلی‌پروپیلنPP، کریستال ملامین، پلی‌اتیلن ترفتالاتPET را که بیش از نیاز کشور تولید می‌کنند و از اقلام عمده صادراتی کشور می‌شود، دچار اختلال می‌کند.
۸- این بخشنامه بعضی از تولیدکنندگان نظیر شرکت پلیمر آریاساسول و پتروشیمی مهر را که دارای شریک خارجی بوده و طبق دستور سازمان حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی موظف به صدور بخشی از تولیدات خود هستند با سردرگمی مواجه خواهد کرد.
با عنایت به این نکات، باید اذعان کرد که در تنظیم این بخشنامه آن ‌طور که شایسته است دقت لازم صورت نگرفته است.
وزیر سابق صنایع*