رسیدن به نقطه‌ خاص

رضا صادقیان*
مطالعه اخبار مربوط به آزادسازی پول‌ها در کشور کره‌جنوبی پس از چهار سال نمایی کامل‌تر از مسیرهای سخت و بسی دشوار را در اقتصاد به نمایش می‌گذارد. بیش از یک‌سال است که انواع خبرهای ریز و درشت درباره آزادسازی پول‌های ایران در کره‌جنوبی منتشر شده، اخیرا رییس کل بانک مرکزی در رشته توئیتی اعلام کرده است طی سال‌های پایانی دهه ۹۰ به ‌صورت وون (واحد پول ملی کره‌جنوبی) به بانک‌های کره‌جنوبی واریز شده بود و به آن ‌هم، هیچ سودی تعلق نمی‌گرفت. حتی طی این سال‌ها نیز به دلیل کاهش برابری وون به دلار، نزدیک به یک میلیارد دلار آن با کاهش ارزش برابری مواجه شد. مشخص است، یک میلیارد دلار از دارایی‌های کشورمان به هر دلیل مشخص و نامشخص و قبل‌تر از آنکه برای مدیریت اقتصاد به دست دولت برسد، سوخت شده و به هوا رفته است. همچنین نوشته‌اند: بر همین اساس، به‌زودی تمامی این منابع یورویی به حساب‌های ۶ بانک ایرانی در قطر واریز و به ‌صورت پرداخت بانکی جهت خرید کالاهای غیر‌تحریمی استفاده می‌شود. این عبارت نیز مشخص است؛ پول‌ها در دست یا بانک خارجی دیگری است که ما فقط می‌توانیم برای خرید کالاهای غیر‌تحریمی از آن بهره‌برداری کنیم.
چنانچه اظهارات رییس کل بانک مرکزی را از منظر شفافیت نگاه کنیم، محتوای سخن ایشان در مقایسه با سایر مدیران زیاده‌گو جای بسی تقدیر و تشکر دارد؛ حداقل آنکه ما با تصویری نزدیک به واقع از وضعیت اقتصادی کشور و دشواری‌های مربوط به کسب منابع ارزی و هزینه‌کرد برای آبادانی کشور روبه‌رو هستیم.
به نظر می‌رسد برخلاف سر و صدایی که بازوهای رسانه‌ای دولت درباره پیروزی بزرگ، کار بزرگ دولت، کار جهادی دولت، هوشمندی دولت انقلابی و… در فضای شبکه‌های اجتماعی به راه انداخته‌اند و حتی برخی چهره‌های نزدیک به دولت با ادبیات کارشناسی‌شده و در جهت اقناع‌سازی افکار عمومی انجام می‌دهند، در عمل دست یافتن به منابع ارزی که کاملا متعلق به کشور ایران است، تصویر مطلوبی را برای مخاطبان و عموم شهروندان به نمایش نمی‌گذارد. اگر کلمات پس و پیش جملات مورد استفاده توسط طیف مدافع دولت را کنار بزنیم با گزاره‌هایی مانند ضرر یک میلیارد دلاری، انتقال پول به ۶ بانک ایرانی در قطر و خرید کالاهای غیر‌تحریمی روبه‌رو هستیم.
اخبار خردادماه سال ۱۴۰۲ نمایی دقیق‌تر از آزادسازی پول‌های ایران در عراق را نشان می‌دهد. براساس گفته‌های دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، کشور ایران با پول‌های آزادشده در عراق فقط می‌تواند غذا و دارو تهیه کند، حال شاهد تکرار همین کلیدواژه بسیار مهم درخصوص آزادسازی منابع ارزی ایران در کشور کره‌جنوبی هستیم. بدون شک و در زمانه‌ای که آمریکا با توسل جستن به تمام ابزارهای اعمال محدودیت در سراسر جهان می‌کوشد رفع نیازهای یک کشور مانند ایران را با موانع مختلف روبه‌رو کند، سایر کشورها به کشور تحریم‌شده کالاهای صنعتی، کالاهای تکنولوژی‌محور و تجهیزات مدرن نمی‌فروشند و این همه یعنی تمام تلاش‌ها به گونه‌ای در حال انجام است که وضعیت اقتصادی در حالت تثبیت قرار بگیرد و از وارد شدن شوک‌های مخرب تا حد ممکن جلوگیری شود. در چنین شرایطی سخن گفتن درباره پیشرفت، توسعه و اجرایی شدن برنامه هفتم توسعه با توجه به دشواری‌های بسیار برای دسترسی به منابع ارزی دور از ذهن خواهد بود.
آزادسازی منابع ارزی و سپرده شدن آن در کشور قطر نشان داد برخلاف برخی دیدگاه‌های خاص که ریشه در واقعیت‌های جاری وضعیت کشور در حوزه اقتصاد ندارند، تحریم‌های آمریکا به صورت مشخص و سایر کشورهای همراه با سیاست‌های ایالات‌متحده، توانایی بهره‌برداری از ظرفیت‌های کشور را محدود و تا جای ممکن دچار خسران کرده است.
* کارشناس اقتصادی