19 - 01 - 2022
رشد نا متوازن زنجیره تولیدی سنگآهن
گروه معدن- مدتها بود که شرکتهای فولادی با قیمتهای دستوری از سوی دولت به مواد اولیه ارزان دسترسی داشتند، در حالی که هرگز حاضر نبودند، تولید خود را با قیمت ارزان و با همان نرخ یارانهای به صنایع پاییندستی بفروشند! این در شرایطی بود که بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط تامینکننده مواد اولیه نمیتوانستند به سود منطقی دسترسی پیدا کنند و شاهد یک شکاف گسترده بین بزرگترها و کوچکترها بودیم. حالا که به عنوان راهکار تاکید میشود تمامی محصولات معدنی به بورس کالا ورود پیدا کنند، این موضوع به مزاج این بزرگترها خوش نمیآید و به دنبال مانعتراشی هستند؛ مسالهای که میتواند مانع رسیدن به برنامههای توسعه در افق ۱۴۰۴ شود و هزینه سنگینی را به کل اقتصاد وارد کند.
در واقع رایزنی شرکتهای بزرگ فولادی با دولت طی سالیان گذشته موجب شکلگیری نظام قیمتی تنها به نفع این حوزه شده بود. به این ترتیب شرکتهای بزرگ فولادی مواد اولیه را ارزان به دست آورده و آن را با نرخ جهانی به فروش میرساندند و از فشار حداکثری به سایر حلقهها، سودهای کلانی به دست میآوردند. با این سیاست حلقههای ابتدا و انتهای زنجیره فولاد، ضعیف شده و بدون هیچ سود منطقی فعالیت میکردند.
با اینکه برای حل این مشکل راهکارهای مختلفی از سوی کارشناسان پیشنهاد شده اما هنوز جای کار زیاد است و مانعتراشیها فراوان! از جمله راهکارها یکی این بود که عرضه همه محصولات در بورس کالا صورت گیرد تا قیمت همه کالاها در بازار براساس عرضه و تقاضا و به صورت واقعی کشف شود. در واقع مطرح شد که اقتصاد آزاد بهترین راه برای رسیدن به تعادل و ثبات قیمتی در بازار است، بنابراین از عرضه محصولات در بورس استقبال شد؛ اتفاقی که مورد اعتراض فولادسازان قرار گرفته و مورد پسندشان نبوده است.
در واقع وقتی سنگآهنیها محصولات گندله را به بورس کالا عرضه کردند، منافع حداکثری فولادسازان کاهش یافت و این مساله باعث اعتراض آنها شده است. کارشناسان باور دارند که اعتراض فولادسازان به افزایش قیمت مواد اولیه و خریداری گران آنها از بورس کالاست. حالا گفته میشود با اینکه بورس کالا راهکار خوبی برای سودرسانی به همه است اما وضعیت خوشایند همه نیست، چراکه در این سیستم تولیدکنندگان فولاد و شمش نگران عرضه محصولات پاییندستی زنجیره فولاد نیستند و بیشتر نگران تامین مواد اولیهشان هستند. آنها باور دارند که نباید مواد اولیه در بورس عرضه شود و روند توزیع آنها خارج از بورس با قیمتگذاری دستوری باید ادامه پیدا کند. این در حالی است که نادیده گرفتن واحدهای کوچک تولیدی و فعالان در طول زنجیره تولید موجب ورشکستگی، تعطیلی و توقف فعالیتهای آنها خواهد شد.
در این خصوص رییس انجمن سنگآهن کشور گفت: تصمیمات و سیاستهای بورسی باید برای تمام فعالان این صنف باشد و نباید فقط منافع و آینده شرکتهای بزرگ در نظر گرفته شود.
مهرداد اکبریان افزود: شرکتهای کوچکمقیاس و متوسط معدنی، فولادی و زنجیره با این تصور که تناژ تولیدیشان کم است و در بازار تاثیرگذار نیستند، نباید نادیده گرفته شوند.
بورس کالا خوب است اما نه این بورس!
رییس انجمن سنگآهن کشور با اعلام حمایت از سامانه بورس تصریح کرد: بورس کالا سیستم خوبی است اما نه این بورسی که در حال حاضر با آن کار میکنیم. در این بورس تولیدکنندگان فولاد و شمش نگران عرضه محصولات پاییندستی زنجیره فولاد نیستند بلکه بیشتر نگران این هستند که نتوانند مواد اولیهشان را تامین کنند و میگویند مواد اولیه ما را در بورس عرضه نکنید و خارج از بورس با قیمتگذاری دستوری به ما بدهید. همچنین گفته میشود نگذارید از حدی بالاتر برود و ارزانتر به دست ما برسد تا بتوانیم به قیمت واقعی به فروش برسانیم.
اکبریان گفت: اعتراض فولادسازان در واقع به افزایش قیمت مواد اولیه و خریداری گران آنها از بورس کالاست که با اعتراض سنگآهنیها، نوردیها، لوله پروفیل و پاییندستیها متفاوت است. همه فعالان صنعتی این تشکلها بورس را تایید میکنند اما معتقدند باید در کنار بورس راهکارهای مکمل هم وجود داشته باشد که بورس از کارکرد نیفتد. شمشیها و فولادیها میگویند بورس خوب است اما عرضه مواد اولیه در بورس نباشد.
نادیده گرفتن واحدهای کوچک
رییس انجمن سنگآهن کشور گفت: نادیده گرفتن واحدهای کوچک تولیدی موجب ورشکسته شدن، تعطیلی و توقف فعالیتهای آنها خواهد شد. چنین سیاستی ممکن است در کشوری مانند چین انجام شود ولی در کشور اسلامی ایران که اتفاقا اولین هدف کمک به مظلومان و ضعیفان است قابل هضم نیست.
اکبریان تصریح کرد: نباید در این شرایط به فکر این باشیم که فقط گلیم خودمان را از آب بیرون بکشیم ولی چندده یا چندصد واحد کوچک که فعالان ضعیفتری هم هستند و شاید در شرایط اشتغالزایی خودشان تاثیرگذارتر باشند را ورشکست کنیم.
چندی پیش بود که انجمن فولاد از عدم کارکرد بورس کالا گله کرد و کارکرد آن را زیر سوال برد. اکبریان با اشاره به نامه ارسالی انجمن تولیدکنندگان فولاد به بورس کالا تاکید کرد: انجمن فولاد با ارسال نامه تندی به بورس کالا اعتراض خود به تعیین قیمتها را اعلام کرد اما به نظر میرسد کسی که این نامه را تنظیم کرده قصدش حمایت از کل زنجیره نیست و دغدغه همه حلقههای زنجیره را ندارد. در این صورت اعضای دیگر انجمنها نمیتوانند با این نامه همراهی کنند.
او ادامه داد: انجمن تولیدکنندگان فولاد با دیگر انجمنها، تشکلها و واحدهای فولادی و معدنی کنار یکدیگر هستند و بهتر است نظرات این انجمن با دیگر تشکلها هماهنگ و یکسان باشد تا بتوان از این نظرات در همه محافل دفاع کرد. این در حالی است که اگر نظرات انجمن فولاد فقط مورد تایید و خوشایند فولادسازان و اعضای خود انجمن باشد و خارج از انجمن به آن انتقاد شود قابل دفاع نیست.
به برخی حلقههای زنجیره اجازه رشد نمیدهند
رییس انجمن سنگآهن ایران گفت: زنجیره تولیدی سنگآهن در سالهای گذشته به صورت متوازن رشد نکرده است. به این ترتیب، یک حلقه نسبت به حلقه بعدی خود، جلوتر یا عقبتر بوده است. یعنی یک حلقه سود بسیار بالا برده و روزبهروز فربهتر شده، ولی یک حلقه ضعیف نگه داشته شده و تحت فشار قیمتی اجازه رشد پیدا نکرده است.
وی افزود: دولت در سالهای گذشته تصمیم گرفت، مدیریت بازار تولید فولاد را خود برعهده بگیرد و به واسطه بخشنامههای متعدد قیمتها را تعیین و سعی در کنترل داشته باشد. هرچند انگیزه دولت برای ورود به این بازار به این جهت بود که تولیدکنندگان پایین دست، بدون مواد اولیه نمانند، اما این تصمیم زمینه بهره فراوان فولادسازان و به ویژه تولیدکنندگان شمش را فراهم آورد.
به گفته وی، شرکتهای فولادی با قیمتهای دستوری دولت، به مواد اولیه ارزانقیمت دسترسی پیدا میکردند، اما همین گروه که مواد اولیه ارزان در اختیار داشتند، حاضر نمیشدند، تولید خود را با قیمتهای ارزان و با همان قیمتهای یارانهای به صنایع پاییندستی بفروشند. رایزنیهای مختلف این گروه طی سالیان باعث شکلگیری نظام قیمتی برمبنای قیمتهای جهانی برای آنها شد. به عبارت دیگر، فولادیها مواد اولیه را به قیمت یارانهای خریداری کرده و تولید خود را با قیمت جهانی میفروختند.
اقتصاد آزاد بهترین راه برای رسیدن به تعادل
رییس انجمن سنگآهن ایران متذکر شد: با سیاستهایی که در پیش گرفته شد، به تدریج حلقههای ابتدا و انتهای زنجیره فولاد ضعیف شده و بدون سود منطقی فعالیت کردند، در عوض فولادیها از فشار حداکثری به سایر حلقهها، سودهای کلان بردند. برای حل این مشکل راهکارهای زیادی پیشنهاد شد. از جمله، عرضه همه محصولات در بورس کالا تا قیمت همه کالاها در بازار براساس عرضه و تقاضا و به صورت واقعی کشف شود.
اکبریان افزود: همه ما تشکلهای صنفی معتقد به بازار آزاد هستیم و معتقدیم اقتصاد آزاد بهترین راه برای رسیدن به تعادل و ثبات قیمتی در بازار است، بنابراین از عرضه محصولات در بورس استقبال کردیم.
وی یادآور شد: پس از ابلاغ این تصمیم، سنگآهنیها محصولات گندله را به بورس عرضه کردند، اما این اتفاق مورد اعتراض فولادسازان قرار گرفت، چراکه منافع حداکثری آنها کاهش پیدا میکرد.
اکبریان معتقد است: فولادسازان به مساله عرضه سنگآهن کاملا صنفی نگاه میکنند و به دنبال کسب بالاترین آورده برای بخش خود هستند، اما برای داشتن یک تولید پایدار لازم است که به مسائل به صورت ملی نگاه کنیم و به دنبال سودهای کوتاهمدت و مقطعی نباشیم.
وی ادامه داد: در این شرایط اقتصادی که سایه تحریم از سر ما دور نشده، سرمایهها محدود بوده و امکانات حداقلی وجود دارد، نباید به دنبال منافع حداکثری برای یک گروه خاص بود.
اکبریان خاطرنشان کرد: نقطه ایدهآل برای بخش تولید، داشتن بازار آزاد است. اگر خود بازار قیمتها را متناسب با تولید عرضه شده و تقاضای موجود در بازار تعیین کند و کوچکترین دخالت از سوی دولت نیز حذف شود، بازار به عالیترین شکل خود فعالیت خواهد کرد.
تولید فعلی پاسخگوی نیازها نیست
رییس انجمن سنگآهن ایران عنوان کرد: در حال حاضر حدود ۶۰ میلیون تن کنسانتره و گندله تولید میشود که سنگآهن موردنیاز آن در کشور وجود دارد. تمامی سنگآهن مورد نیاز از منابع داخلی فعلا در حال تامین است. اما نگرانی آنجاست که اگر قرار باشد تولید فولاد با همین سرعت ادامه پیدا کند و هر ۶ ماه یک بار کارخانه متقاضی سنگآهن داشته باشیم، دیگر با میزان تولید فعلی نمیتوانیم به نیازها پاسخ دهیم و حتما لازم است افزایش تولید صورت گیرد.
وی اضافه کرد: این اتفاق نیز یک پروسه بلندمدت است که از گرفتن مجوز تا اکتشافات، تجهیز و خرید ماشینآلات و طی مراحل متعدد دیگر باید برای تامین سنگآهن انجام شود.
اکبریان با بیان اینکه این افزایش تولید از عهده یک بخش خاص برنمیآید، تاکید کرد: افزایش تولید سنگآهن نیازمند تصمیم کلان ملی است و اگر بنا باشد بیش از ظرفیت فعلی کشور تولید داشته باشیم، امروز باید برای سنگآهن تصمیمات اساسی گرفته شود.
به اعتقاد رییس انجمن سنگآهن ایران اگر دولت پایبند به تولید ۵۰ تا ۷۰ میلیون تن فولاد در کشور است، باید برنامههای توسعهای خود در بخش معادن را از همین امروز آغاز کند.
وی بیان کرد: در این مسیر، قیمتگذاری دستوری و ارزان نگه داشتن قیمت سنگآهن، مانع بزرگ اجرای برنامههای توسعه است که در نهایت میتواند زیان فولادسازان را در آینده موجب شود.
اکبریان گفت: وقتی سهم سود معدنیها کم شود، انگیزه سرمایهگذاران کاهش مییابد و در نتیجه جلوی توسعه گرفته میشود. ما چگونه میتوانیم یک بخش را حمایت نکنیم و حتی تنبیه کنیم، اما انتظار افزایش کارآیی و تولید را داشته باشیم؟!
وی گفت: امروز حدود ۱۰۰ میلیون تن سنگآهن در کشور تولید میشود، اما برای چهار سال آینده نیاز به این محصول به ۱۸۰ میلیون تن خواهد رسید. این افزایش ۸۰ درصدی با فشارهای قیمتی شدید، چگونه محقق خواهد شد؟
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد