رقابت اقتصادی چین و آمریکا در ویتنام

شی جین‌پینگ رییس‌جمهوری چین در حالی این هفته عازم ویتنام است که سرمایه‌گذاری‌ها و روابط تجاری پکن در مقایسه با آمریکا در هانوی به شدت افزایش یافته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، سرمایه‌گذاری‌های چین در ویتنام در سال ۲۰۲۳ توسعه قابل‌توجهی داشته اما در مقایسه، تجارت آمریکا در این کشور با کاهش روبه‌رو بوده است، این در حالی است که دو اقتصاد بزرگ جهان به دنبال نفوذ در این کشور راهبردی جنوب شرق آسیا هستند.
ویتنام به عنوان قطب تولید در امتداد دریای جنوبی چین، یک عامل مونتاژ کلیدی در زنجیره‌های تامین جهانی بوده که اغلب وابسته به قطعات چینی است و از مصرف‌کنندگان آمریکایی محسوب می‌شود.
جو بایدن رییس‌جمهوری آمریکا توانست در یک سفر به هانوی در ماه سپتامبر (شهریور/ مهر) روابط دیپلماتیک با دشمن سابق خود را ارتقا دهد. این مساله پس از یک سال تلاش‌های دیپلماتیک فشرده در راستای ارتقای سطح روابط آمریکا با ویتنام اتفاق افتاد.
شی جین‌پینگ این هفته با هدف تعمیق روابط بیشتر به ویتنام سفر خواهد کرد. دیپلمات‌های آگاه گفتند که او ممکن است اعلام کند که دو کشور یک سرنوشت مشترک خواهند داشت این می‌تواند در پکن به عنوان ارتقای روابط دیپلماتیک رسمی تعبیر شود.
مشخص نیست که کدام تلاش برای ارتقای نمادین روابط وزن بیشتری دارد، اما در اصطلاح اقتصادی، چین به نظر تا‌کنون دست بالاتر را داشته که این تا حدودی از عواقب سیاست تجاری آمریکا ناشی می‌شود. تنش‌های بین واشنگتن و پکن و تحریم‌های مختلف آمریکا علیه چین در سال‌های اخیر به ترغیب سرمایه‌گذاری‌های چین در ویتنام منجر شده است.
طبق آمار رسمی ویتنام، سرمایه‌گذاری ثبت‌شده از چین و هنگ‌کنگ در مجموع به ۲/۸ میلیارد دلار در ۱۱ ماه اول سال ۲۰۲۳ افزایش یافته که آنها را به بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران در ویتنام تبدیل کرده است. این میزان دو برابر مدت مشابه در سال ۲۰۲۲ است؛ زمانی که هنوز چین محدودیت‌های کرونایی را رفع نکرده بود. در عوض سرمایه‌گذاری ثبت‌شده آمریکا از ۷۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ به ۵۰۰ میلیون دلار در سال جاری کاهش یافته که این کشور را پس از ساموا و هلند در رتبه ۱۰ سرمایه‌گذاران در ویتنام قرار داده است.
تجارت دو‌جانبه آمریکا و ویتنام هم با رکود مواجه بوده، در حالی که مصرف‌کنندگان آمریکایی با بحران هزینه‌های زندگی در سال ۲۰۲۳ روبه‌رو هستند و هیچ توافقی برای کاهش تعرفه‌ها در جریان سفر بایدن به ویتنام به دست نیامد.
در مدت مشابه، صادرات ویتنام به چین با افزایش ۵ درصدی به حدود ۵۰ میلیارد دلار رسید، اما واردات کاهش پیدا کرده، چرا‌که ویتنام به صورت عمده قطعاتی از پکن می‌خرد که برای صادرات به کشورهای غربی مونتاژ می‌شود.
به‌رغم تبادل‌های اقتصادی قوی، روابط با پکن به علت منازعات بر سر حد و مرزها در دریای جنوبی چین پیچیده است. حس ضد‌چینی در میان مردم ویتنام وجود دارد و منجر به اعتراض‌های مکرر در این کشور می‌شود؛ از جمله اعتراض سال ۲۰۱۸ علیه ایجاد مناطق ویژه اقتصادی که می‌توانست به نفع شرکت‌های چینی باشد.
ریسک‌زدایی
ارتقای سطح روابط دیپلماتیک آمریکا در حالی است که کاخ سفید سرمایه‌گذاری‌های بیشتر و تجارت آسان‌تر با ویتنام را خواستار است. به گزارش ایرنا در ادامه این مطلب آمده است: زاخاری ابوزا استاد سیاست جنوب شرق آسیا در کالج ملی جنگ در واشنگتن، با اشاره به اینکه کسب و کارهای خارجی در هنگام سرمایه‌گذاری در ویتنام با چالش‌های قابل‌توجهی روبه‌رو هستند، گفت: علی‌رغم هیاهوهایی که در طول سفر بایدن به راه افتاد، تاکنون تحقق چندانی (از سرمایه‌گذاری‌ها) را شاهد نبوده‌ایم.
چندین مشاور تجاری مستقر در ویتنام از افزایش علاقه سرمایه‌گذاران آمریکایی خبر دادند و خاطرنشان کردند که اتخاذ تصمیمات سرمایه‌گذاری به زمان نیاز دارد.
به گفته کایل فریمن از شرکت مشاوره بازرگانی
«دزان شیرا»، رونق موازی در سرمایه‌گذاری چین که بدون احتساب هنگ‌کنگ در سال ۲۰۲۳ (بیش از میزان قبل از همه‌گیری) با رسیدن به ۹/۳ میلیارد دلار دو برابر شده، تا حدی با راهبردهای ریسک‌زدایی شرکت‌ها در بحبوحه تنش‌های تجاری ایالات متحده و چین قابل توضیح است.
چاد اوول از شرکت مکونگ کپیتال که متمرکز بر ویتنام است، گفت: رکود چین عاملی در تصمیم‌گیری‌ها برای سرمایه‌گذاری است. چشم‌انداز کلان ضعیف برای کوتاه‌مدت تا میان‌مدت در این کشور، چینی‌ها را برای یافتن فرصت‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشورشان ترغیب می‌کند.