رمزگشایی از روابط تجاری ایران و عراق

گروه بازرگانی- با وجود اینکه اروپا مدافع برجام و همکاری‌های تجاری با ایران است اما هنوز از ساز و کار مالی ویژه SPV خبری نیست‌‌. به دنبال تعلل اروپا در ارائه برنامه مالی برای ادامه همکاری با ایران در شرایط تحریم، چندی پیش وزیر امور خارجه اعلام کرد: «به همکاری خود با اروپا درباره SPVادامه می‌دهیم اما منتظر آنها نمی‌مانیم‌‌. از این‌رو در حال حاضر با شرکای سنتی خود مثل چین، هند و روسیه در راستای منافع مردم‌مان کار می‌کنیم‌.» بر همین اساس وزیر امور خارجه در راستای افزایش روابط تجاری با کشورهای همسایه و همچنین شرکای قدیمی ایران سفرهایی را به همراه فعالان بخش خصوصی به کشورهایی نظیر هند و عراق آغاز کرده تا در شرایط بحرانی فعلی، برای افزایش سطح روابط تجاری با این کشورها گام بردارد‌‌. این در حالی است که به گفته فعالان اقتصادی، در حال حاضر ناهماهنگی سیاست‌های اقتصادی دولت به جایی رسیده که تا چند ماه دیگر باید فاتحه صادرات و واردات را خواند‌‌. از این رو پس از سفر محمدجواد ظریف و فعالان اتاق بازرگانی به هند، وزیر امور خارجه بعدازظهر یکشنبه وارد بغداد شد و طی دو روز اقامت در این شهر با مقامات ارشد و نیز شخصیت‌های سیاسی از طیف‌های مختلف این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد‌‌. وی سپس به اربیل و سلیمانیه رفت و با مقامات عالی اقلیم کردستان عراق دیدار کرد‌‌.
در نهایت وزیر امور خارجه پس از حضور در سه همایش بزرگ اقتصادی ایران و عراق در بغداد، اربیل و سلیمانیه به نجف و سپس کربلا رفت و در همایش فعالان اقتصادی دو کشور شرکت کرد‌‌.
نگاهی به آمارها نشان می‌دهد که میانگین تبادلات تجاری غیرنفتی ایران و عراق در طول سنوات گذشته حدود شش میلیارد دلار بوده است‌‌. این در حالی است که انتظار می‌رود با لغو روادید برای بازرگانان و لغو کامل روادید بین دو کشور برای عموم مردم، حجم تبادلات تجاری و رفت‌وآمد‌های مردمی بین ایران و عراق به ۹ میلیارد دلار برسد‌‌. اگرچه به گفته وزیر امور خارجه ایران، به رغم تحریم‌ها و فشارهای آمریکا علیه ایران، در حال حاضر حجم مبادلات تجاری غیرنفتی بین ایران و عراق ۸ میلیارد دلار است‌.
از این رو وزیر امور خارجه کشورمان در جریان سفر به عراق بر آمادگی ایران برای لغو روادید بازرگانان ایرانی و عراقی تاکید کرد و گفت: «ایران از پنج سال پیش آماده لغو روادید به صورت متقابل میان دو کشور بوده اما طرف عراقی هنوز به این درخواست پاسخ نداده است‌‌. اما رسانه‌های عراقی به اشتباه از قول وزیر خارجه ایران خبری نقل کردند مبنی بر اینکه روادید بین دو کشور به کلی لغو شده است‌‌. از این رو این خبر موجی از تماس‌های تلفنی و مستقیم بازرگانان عراقی را از کنسولگری‌های ایران در عراق به دنبال داشته است‌.
برای گسترش تبادلات تجاری سقفی قائل نیستیم.
بر همین اساس محمدجواد ظریف در همایش تجاری در کربلای معلی بار دیگر تاکید کرد که ایران از پنج سال قبل طرح لغو روادید را به طرف عراقی ارائه کرده اما تاکنون در خصوص آن پاسخی دریافت نکرده است‌‌. این در حالی است که ظریف در همایش همکاری‌های اقتصادی عراق و ایران در بغداد، روز دوشنبه نیز گفته بود که ایران آمادگی دارد حتی از روادید الکترونیک برای سفر بازرگانان عراقی به ایران بهره ببرد‌.
وی اضافه کرد که اگر عراق قادر به لغو روادید نیست ایران گزینه‌های دیگری را مطرح کرده از جمله پیش‌نویس توافقنامه‌ای که از دو هفته قبل به وزارت خارجه عراق ارائه کرده و در برگیرنده لغو روادید برای بازرگانان دو کشور است‌.
وزیر امور خارجه تاکید کرد که ایران برای گسترش تبادلات تجاری با عراق هیچ سقفی قائل نیست و هرچه بخش خصوصی در این زمینه قادر به افزایش سقف میزان روابط باشد، دولت‌های دو کشور نیز بستر لازم را برای آن فراهم کرده و از آن حمایت می‌کنند‌‌. وی تاکید کرد که ما آمده‌ایم از همین امروز روادید را به شکل متقابل میان دو کشور به شکل کامل و یا دست‌کم برای بازرگانان دو کشور برداریم‌‌.
اصرار برای لغو روادید
به دنبال تاکید مجدد وزیر امور خارجه کشورمان در جریان سفر به عراق، مبنی بر آمادگی ایران برای لغو روادید، بازرگانان ایرانی و عراقی، این امر را به‌عنوان مطالبه اصلی خود و یکی از عوامل اصلی جلوگیری از گسترش هرچه بیشتر تبادلات تجاری بین دو کشور دانستند‌‌. بر این اساس روسای اتاق بازرگانی بغداد و کربلا در همایش همکاری‌های اقتصادی بین ایران و استان‌های جنوب و مرکز عراق در شهر کربلای معلی به طور ویژه بر این درخواست اصرار ورزیدند‌.
بر همین اساس استاندار کربلا طی سخنانی در این مراسم، برگزاری این گونه نشست‌ها را دارای نقش اساسی در گسترش مناسبات سازنده بین دو کشور و ملت همسایه و برادر دانست‌‌. عقیل الطریحی، حضور وزیر امور خارجه و اهتمام وی به این همایش اقتصادی را دلیل وجود افق‌های مثبت همکاری بین دو کشور در حوزه‌های مختلف خصوصا در بخش‌های صنایع، تجارت و کشاورزی ذکر کرد‌‌. وی ابراز امیدواری کرد که افق‌های همکاری همه حوزه‌های اقتصادی و فرهنگی و هنری را دربر بگیرد‌‌.
استاندار کربلا گفت: ما برای موفقیت این‌گونه همایش‌ها که باعث پیوند بیشتر بین دو کشور می‌شود همه تلاش خود را خواهیم کرد‌.
جعفر الحمدانی رییس اتاق بازرگانی استان بغداد نیز در نشست کربلا تاکید کرد که لغو روادید دست‌کم برای بازرگانان عراقی، می‌تواند مناسبات تجاری را بین دو کشور گسترش بیش از پیش دهد‌‌. الحمدانی که در همایش همکاری‌های اقتصادی ایران و عراق در بغداد در دو روز قبل نیز حضور داشته و این درخواست را مطرح کرده بود، بار دیگر آن را در همایش امروز تکرار کرد‌.
نبیل الجمیلی رییس اتاق بازرگانی کربلا نیز در همین راستا گفت که لغو روادید برای بازرگانان عراقی می‌تواند بهترین پاسخ به تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران باشد‌‌. وی خاطرنشان ساخت که لغو روادید در این برهه که آمریکا می‌کوشد ایران را با محاصره اقتصادی تحت فشار بگذارد، می‌تواند نقش موثری در گسترش تبادلات تجاری بین دو کشور ایفا کند‌.
وی ابراز امیدواری کرد که دو کشور با همکاری بیشتر در این خصوص تصمیم جدی گرفته و روادید رفت و آمد بین دو کشور را مانند دیگر کشورها بردارند‌.
تمایل برای گسترش روابط تجاری
میرمسعود حسینیان سرکنسول ایران در کربلا نیز تاکید کرد که از وقتی خبر سخنان وزیر خارجه ایران در سطح رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی عراق منتشر شده، ده‌ها نفر از بازرگانان عراقی با کنسولگری کربلا تماس گرفته و در خصوص این موضوع سوال کرده‌‌اند‌.
وی ادامه داد که این حجم بزرگ از تماس‌های تلفنی که کنسولگری کربلا در دو روز گذشته با آن مواجه شده نشان‌دهنده میزان علاقه ملت عراق به گسترش هرچه بیشتر روابط بین دو کشور است‌‌. به گفته وی، رسانه‌های عراقی به اشتباه از قول وزیر خارجه ایران خبری نقل کرده بودند که وی از لغو روادید بین دو کشور خبرداده در حالی که محمدجواد ظریف از آمادگی ایران برای لغو روادید بین دو کشور به شکل متقابل خبر داده بود‌.
حسینیان گفت: در بخش اقتصادی روابط با کربلا و بابل مناسب است گر چه هنوز عرصه گسترش بیشتری وجود دارد‌‌. وی برگزاری نشست تجاری با حضور بیش از ۲۵۰ بازرگان و صنعتگر ایرانی و عراقی و برگزاری نمایشگاه اختصاصی ایران در کربلا در سال گذشته را از جمله فعالیت‌ها در این بخش ذکر کرد‌.
سرکنسول ایران در کربلا همچنین با اشاره به مشترکات فرهنگی و تاریخی میان ایرانیان و مردم عراق به ویژه اهالی کربلا و حضور بیش از ۳۰ میلیون زائر در سال و تبادل شش میلیون زائر بین ایران و عراق و همچنین مراسم اربعین، گفت: زمینه‌های بسیار مساعدی برای گسترش همکاری در عرصه‌های مختلف میان دو کشور فراهم است‌‌. گفتنی است این نشست با مشارکت ده‌ها فعال اقتصادی دو کشور با هدف آشنایی با فرصت‌های متقابل همکاری در سالن اجتماعات سرکنسولگری ایران در کربلا برگزار شد‌‌. فعالان تجاری ایران و استان‌های کربلا و بابل در ادامه این نشست، با برگزاری چهار پنل تخصصی زمینه‌های همکاری‌های دو و چندجانبه میان دو کشور را در حوزه‌های مختلف تجاری، صنعتی، فنی و مهندسی و خدماتی بررسی کردند‌.